Oʻzbekistonning startap ekotizimi rasman yangi institutsional bosqichga qadam qoʻydi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yangi imzolangan “Startaplarni qoʻllab-quvvatlashning kompleks ekotizimini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi (PQ-59) qarori mamlakatning kelgusi oʻnyillikdagi texnologik tadbirkorlik landshaftini tubdan oʻzgartirishga qaratilgan strategik burilish yasadi.
Ushbu hujjat shunchaki moliyaviy ragʻbatlantirish paketi emas; u startap loyihalarni ilk gʻoyadan boshlab, to global bozorga chiqishgacha boʻlgan barcha bosqichlarda yoʻnaltiruvchi qatʼiy, toʻrt bosqichli yaxlit tizimni joriy etadi.
2030-yilgacha moʻljallangan strategik koʻrsatkichlar
Tasdiqlangan maqsadli koʻrsatkichlar Oʻzbekistonning mintaqaviy texnologik xabga aylanish borasidagi qatʼiy niyatidan dalolat beradi. Hukumat 2030-yilga qadar quyidagi marralarni zabt etishni maqsad qilgan:
- Sanoat koʻlami: Startap loyihalar sonini 5 mingtaga yetkazish.
- Kapital oqimi: Jalb qilingan venchur investitsiyalar hajmini 2 milliard dollarga yetkazish.
- Kompaniyalar qiymati: 25 ta startapni qiymati $100 million dollardan yuqori boʻlgan yirik korxonalarga aylantirish.
- Eksport salohiyati: Kamida 400 ta mahalliy startapni xalqaro bozorlarga muvaffaqiyatli olib chiqish.
- Ish oʻrinlari: Texnologik loyihalarni ishga tushirish orqali 20 000 dan ortiq yangi ish oʻrinlarini yaratish.
Gʻoyadan MVP’ga qadar
Yangi tizimning eng muhim jihati — tadbirkorlik madaniyatini milliy taʼlim tizimiga chuqur integratsiya qilinishidir.
- Ilk taʼlim: 2026-2027-oʻquv yilidan boshlab maktab oʻquvchilari uchun startap tafakkurini shakllantirish maqsadida oyiga ikki marta “Mohirlik va biznes soatlari” oʻtkaziladi.
- Tadqiqot bazasi: 2027-yildan boshlab yoshlar texnoparklari va oliygohlarda raqamli infratuzilma va 3D-printer laboratoriyalari bilan jihozlangan ixtisoslashtirilgan tadqiqot va ishlanma markazlari (R&D centers) tashkil etiladi.
- MVP vaucherlari: Nazariya va amaliyot oʻrtasidagi tafovutni bartaraf etish uchun istiqbolli loyihalarga naʼmunaviy model (MVP) yaratish xarajatlarining 50 foizigacha boʻlgan qismini qoplash uchun $50 000 dollargacha miqdorda “R&D vaucheri” taqdim etiladi.
$160 million dollarlik investitsiya paketi
Qaror startaplar uchun diversifikatsiyalangan moliyalashtirish kanallarini ochmoqda. 2026-2027-yillar davomida jami $160 million dollar va 130 milliard soʻm mablagʻ ajratiladi. Ushbu moliyaviy paket quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
- Xalqaro liniyalar: Jahon bankidan aynan texnologik biznes loyihalar uchun jalb qilinadigan 100 million dollar.
- Venchur kapitali: «IT Park Ventures», «Yoshlar ventures» va «Fondlar fondi» orqali yoʻnaltiriladigan 60 million dollar.
- Milliy fondlar: «UzVC» milliy venchur fondini qoʻllab-quvvatlash uchun davlat byudjetidan ajratiladigan 100 milliard soʻm.
Imtiyozlar va huquqiy himoya
Loyiha ishga tushish bosqichida byurokratiyani kamaytirish maqsadida “Raʼqamli startaplar” dasturi joriy etildi. Dastur ishtirokchilari eksport talablarisiz toʻgʻridan-toʻgʻri IT-park rezidenti maqomini oladilar. Bundan tashqari, muvaffaqiyatli loyihalar reestridagi startaplar davlat xaridlari shartnomalari boʻyicha 50 foizgacha oldindan toʻlov (boʻnak) olish huquqiga ega boʻladilar.
Yana bir muhim yangilik — IT-park huzurida Moliyaviy konsultatsiya va yuridik yordam xizmatining tashkil etilishidir. Roʻyxatdan oʻtgan startaplar soliqqa tortish, buxgalteriya hisobi va intellektual mulkni himoya qilish kabi sohalarda 12 oy davomida bepul professional yordam oladilar.
Global kengayishni ragʻbatlantirish uchun misli koʻrilmagan moslashuvchanlik yaratilmoqda. Reestrdagi startaplarga xorijda filial ochish yoki aylanma mablagʻlarni toʻldirish uchun yiliga $500 000 dollargacha boʻlgan mablagʻni alohida hukumat qarorisiz xorijiy hisob raqamlariga oʻtkazishga ruxsat berildi. Shuningdek, Tashqi ishlar vazirligiga startap asoschilari uchun viza talablarini soddalashtirish boʻyicha muzokaralar olib borish vazifasi yuklatildi.
PQ-59 qarori Oʻzbekistonning mintaqaviy startap yetakchiligi haqidagi daʼvosi uchun mustahkam huquqiy va iqtisodiy poydevor yaratdi. Endigi vazifa ekotizim ishtirokchilari zimmasida: ushbu institutsional imkoniyatlarni yuqori texnologiyali, eksportbop global mahsulotlarga aylantirish vaqti keldi.
Maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 11-fevraldagi PQ-59-sonli rasmiy qaroridan olindi.
