1991-yilda O‘zbekiston mustaqillikka erishganida mamlakat iqtisodiyoti bugungi ko‘rinishdan ancha farq qilardi. Xususiy biznes hali endigina shakllanayotgan, internet ommalashmagan, raqamli to‘lovlar mavjud bo‘lmagan, startup va venture capital esa mahalliy biznes lug‘atida deyarli uchramas edi.
35 yil o‘tib, manzara o‘zgardi: xususiy kompaniyalar iqtisodiyotning muhim qismini tashkil etmoqda, O‘zbekiston IT-xizmatlarini dunyoning o‘nlab mamlakatlariga eksport qilmoqda, startup’lar xorijiy investitsiya jalb qilmoqda, fintech esa kundalik to‘lovlarning bir qismiga aylandi.
Mustaqillikning 35 yilligi munosabati bilan Pivot.uz O‘zbekistonning biznes va texnologiya sohasidagi o‘zgarishlarini 35 ta raqam orqali jamladi.
O‘zbekiston iqtisodiyotidagi eng katta o‘zgarishlardan biri — biznes yuritish imkoniyatlarining kengayishi bo‘ldi.
Bugun mamlakatda 400 mingdan ortiq faol korxona va tashkilot mavjud. Bu raqamning o‘zi iqtisodiyotda xususiy tashabbus qanchalik kengayganini ko‘rsatadi.
1 — 442,4 mingta faol korxona va tashkilot 2025-yil 1-aprel holatiga qayd etilgan.
2 — 446,9 mingta korxona va tashkilot 2025-yil may oyiga kelib faoliyat yuritgan.
Bu biznes faolligining o‘sishi bir necha oy ichida ham sezilarli bo‘lishini ko‘rsatadi.
3 — 47,5%. Kichik biznesning 2024-yil yanvar–iyun oylarida YaIMdagi ulushi shuncha bo‘lgan.
Ya’ni O‘zbekiston iqtisodiyotida kichik biznes endi alohida segment emas — u iqtisodiy o‘sishning asosiy manbalaridan biriga aylangan.
4 — 2025-yil 1-iyul holatiga O‘zbekistonda xorijiy kapital ishtirokidagi korxonalar soni 16,6 mingdan oshgan.
Bu esa keyingi bosqichni ko‘rsatadi: mahalliy biznesning o‘sishi bilan bir qatorda, O‘zbekiston bozoriga tashqi kapital ham kirib kelmoqda.
Keyingi katta o‘zgarish — biznesning raqamlashtirilishi.
Bugun kompaniya ochish, mahsulot sotish, reklama qilish, mijoz bilan ishlash yoki xorijga xizmat eksport qilish uchun an’anaviy ofisning o‘zi yetarli emas. Raqamli infratuzilma biznes modelining bir qismiga aylandi.
Buning eng yorqin misollaridan biri — IT Park.
5 — 2017-yil. O‘sha paytda IT Park rezidentlarining eksport geografiyasi atigi 8 ta mamlakatni qamrab olgan edi.
6 — 102 ta mamlakat. 2026-yilning birinchi yarmiga kelib IT Park rezidentlari IT-xizmatlar va raqamli mahsulotlarni shuncha mamlakatga eksport qilmoqda.
Ya’ni eksport geografiyasi qariyb o‘n yil ichida 12 barobardan ko‘proq kengaydi.
7 — 1 050 ta. 2026-yilning birinchi yarmida IT Park’da eksport qilayotgan rezident kompaniyalar soni.
Ularning 315 tasi Toshkentdan tashqarida ishlamoqda.
Bu yerda muhim o‘zgarish faqat kompaniyalar sonida emas. O‘zbekiston IT-bozori asta-sekin ichki xizmat ko‘rsatishdan xalqaro bozorga xizmat sotish modeliga o‘tmoqda.
Texnologik biznes ham o‘zgarib bormoqda. Dasturiy ta’minot ishlab chiqarish bilan bir qatorda BPO, KPO, GameDev, dizayn va boshqa raqamli xizmatlar ham o‘smoqda.
8 — 2026-yil yanvar–iyun oylarida 608 ta eksportga yo‘naltirilgan kompaniya IT Park rezidentiga aylandi. Bu bir yil avvalgi davrga nisbatan 178% ko‘p.
9 — Shu davrda xorijiy kapital ishtirokidagi 297 ta kompaniya IT Park ekotizimiga qo‘shildi.
10 —Bugungi IT Park ekotizimida 75 ta davlatdan kompaniyalar bor.
11 — 2026-yilning birinchi yarmida IT Park’ga qo‘shilgan yangi rezidentlarning 76 foizi IT-xizmatlar bilan shug‘ullangan.
12 — Yangi rezidentlarning yana 19 foizi BPO va KPO yo‘nalishida faoliyat yuritadi.
Demak, O‘zbekistonda texnologiya bozori faqat dasturchilar soni bilan o‘lchanadigan soha bo‘lib qolmayapti. U xizmatlar eksporti, xalqaro kompaniyalar va yangi biznes modellarini ham qamrab olmoqda.
O‘zbekiston biznes ekotizimidagi eng yangi qatlam — startup bozori.
Bir necha yil avval “startup” so‘zi asosan texnologik loyihalar va tanlovlar kontekstida ishlatilgan bo‘lsa, bugun mahalliy loyihalar uchun asosiy masala — kapital jalb qilish va global bozorga chiqish.
13 —2025-yilda O‘zbekistonda faol startup’lar soni 600 dan oshgani ma’lum qilingan.
14 — $264 mln. 2025-yilning dastlabki yetti oyida O‘zbekiston startup’lari jalb qilgan xorijiy investitsiyalar hajmi.
15 — $4,5 mlrd. 2026-yil iyul holatiga milliy startup ekotizimining baholangan qiymati.
Bu raqamlar startup bozori endi kichik tajribalar yig‘indisi emasligini ko‘rsatadi.
16 — $2 mlrd. O‘zbekiston kelgusi yillarda venture capital investitsiyalari orqali jalb qilishni maqsad qilgan mablag‘.
17 — $100 mln. Startup va texnologik loyihalarni qo‘llab-quvvatlash uchun ko‘zda tutilgan mablag‘lardan biri.
18 — 1 000 ta. Yoshlar tomonidan yaratilgan startup g‘oyalarini tijoratlashtirish bo‘yicha belgilangan maqsad.
19 — 200 ta. Shu loyihalarning xalqaro bozorga olib chiqilishi rejalashtirilgan qismi.
Bu yerda muhim jihat — davlat va xususiy investorlar startup’larni faqat “g‘oya” sifatida emas, eksport qilinadigan mahsulot sifatida ko‘ra boshlagan.
Texnologik o‘zgarishlar biznes bilan cheklanmaydi. O‘zbekistonning moliyaviy tizimi ham sezilarli darajada raqamlashtirildi.
2024-yilda banklararo to‘lov tizimi orqali amalga oshirilgan tranzaksiyalar hajmi 7 279 trln so‘mga yetgan.
20 — 47,6 mln. 2024-yilda tezkor to‘lovlar tizimi orqali amalga oshirilgan operatsiyalar soni.
21 — 441,7 mlrd so‘m. QR-kod orqali amalga oshirilgan to‘lovlar hajmi.
Raqamli to‘lovlar endi texnologik kompaniyalar uchun alohida xizmat emas. Ular savdo, bank, transport, xizmat ko‘rsatish va kundalik iste’molning infratuzilmasiga aylandi.
22 — 46%. 2025-yilda O‘zbekistonga kelgan pul o‘tkazmalarining qariyb yarmi bank kartalariga P2P orqali yuborilgan.
23 — $8,6 mlrd kanal orqali kartalarga o‘tkazilgan mablag‘lar hajmi.
24 — 1,4 baravar. P2P orqali xorijdan bank kartalariga o‘tkazmalar 2025-yilda bir yil avvalgiga nisbatan shuncha oshgan.
Fintech bozorining o‘sishi shu bilan tugamayapti. Markaziy bank 2026–2030-yillar uchun moliyaviy texnologiyalarni rivojlantirish strategiyasini ham ishlab chiqmoqda.
O‘zbekistonning texnologik iqtisodiyotidagi yana bir muhim o‘zgarish — uning geografiyasi.
25 —2026-yilning birinchi yarmida xorijiy kapital ishtirokidagi 138 ta kompaniya Toshkentdan tashqarida faoliyatini yo‘lga qo‘ydi.
26 —Shu davrda hududlarda 257 ta yangi eksportga yo‘naltirilgan kompaniya ro‘yxatdan o‘tdi.
Texnologik biznesning asosiy resursi bino yoki ishlab chiqarish liniyasi emas, malakali kadr hisoblanadi.
Shuning uchun yangi kompaniyalarning hududlarga kirib borishi kelajakda IT va biznes xizmatlari bozorining Toshkentdan tashqarida ham shakllanishiga olib kelishi mumkin.
IT eksportining keyingi bosqichi — o‘z mahsulotlarini yaratish. Bunga GameDev misol bo‘la oladi.
27 — 75 ta. 2026-yil may holatiga IT Park rezidenti bo‘lgan GameDev kompaniyalari soni.
28 — $200 mln. O‘zbekiston videoo‘yin eksporti 2026-yilda shu ko‘rsatkichga yetgani ma’lum qilingan.
Eng qiziq raqam esa o‘sish sur’atida: gamedev eksporti uch yil ichida 21 baravar oshgan.
Bu O‘zbekistonning raqamli eksporti faqat outsourcing bilan cheklanib qolmayotganini ko‘rsatadi.
29 — 102 ta. O‘zbekiston IT kompaniyalari xizmat eksport qilayotgan mamlakatlar soni.
30 — 1 095 ta. IT Park’dagi xorijiy kapital ishtirokidagi kompaniyalar soni.
31 — 3 000+. 2026-yilning birinchi yarmida yangi xorijiy kompaniyalar yaratishni rejalashtirgan ish o‘rinlari.
32 — 54%. IT Park eksportining 2026-yil birinchi yarmida Shimoliy Amerikaga to‘g‘ri kelgan ulushi.
33 — 16%. Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniyaning eksportdagi ulushi.
34 — 8%. MENA mamlakatlarining ulushi.
Bu raqamlar O‘zbekiston texnologiya bozorining geografiyasini ham o‘zgartirayotganini ko‘rsatadi. Mahalliy kompaniyalar endi faqat ichki talabga emas, AQSh, Yevropa, Yaqin Sharq va boshqa bozorlardagi mijozlarga ham ishlamoqda.
Va nihoyat:
35 — 35 yil.
Bu davr ichida O‘zbekiston iqtisodiyotida eng katta o‘zgarishlardan biri biznesning o‘ziga bo‘lgan qarashning o‘zgarishi bo‘ldi.
Bugun tadbirkorlik — faqat savdo yoki ishlab chiqarish emas. U fintech, IT, GameDev, e-commerce, outsourcing, AI va startup’larni ham qamrab olmoqda.
Keyingi 35 yil nimani hal qiladi?
O‘zbekistonning keyingi bosqichi kompaniyalar sonini shunchaki ko‘paytirishdan ko‘ra, global miqyosda raqobat qila oladigan kompaniyalar yaratish bilan bog‘liq bo‘ladi.
Buning uchun kapital bozori, venchur investitsiyalar, malakali kadrlar va texnologik mahsulotlar muhim rol o‘ynaydi.
35 yil — bu faqat vaqt emas. Bu O‘zbekiston iqtisodiyoti, biznesi va texnologiyalarida yuz bergan katta o‘zgarishlar davri.
Oldinda esa yangi bosqich — mahalliy kompaniyalarni global bozorlarga olib chiqish, innovatsiyalarni rivojlantirish va yangi avlod bizneslarini yaratish turibdi.
Pivot.uz jamoasi barchani O‘zbekiston Respublikasi Mustaqilligining 35 yilligi bilan samimiy tabriklaydi!
Yurtimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi va O‘zbekistonning yangi yutuqlari bardavom bo‘lsin!
