Sunʼiy intellekt sohasidagi yetakchi startaplardan biri hisoblangan Z.ai (sobiq Zhipu AI) uzoq muddatli avtonom dasturlash va muhandislik vazifalarini bajarishga moʻljallangan, 753 milliard parametrli ochiq vaznli (open-weights) yangi GLM-5.2 yirik til modelini (LLM) rasman eʼlon qildi.
Hugging Face platformasida, Z.ai API tizimida va 20 dan ortiq uchinchi tomon dasturlash muhitlarida allaqachon taqdim etilgan ushbu model biznes olami uchun ulkan imkoniyatlar eshigini ochmoqda. Keng qamrovli korporativ obuna rejalari oyiga bor-yoʻgʻi $12.60 dan boshlanadi.
Korporativ xavfsizlik va erkinlik
Z.ai korporativ mijozlarning xavfsizlik va xarajat borasidagi talablarini hisobga olib, GLM-5.2 modelining asosiy vaznlarini cheklovlarsiz MIT ochiq kodli litsenziyasi ostida chiqardi. Bu korxonalarga modelni bepul yuklab olish, oʻz xohishiga koʻra moslashtirish (fine-tune) va faqat hisoblash quvvati hamda elektr energiyasi xarajatlarini toʻlagan holda mahalliy (local) serverlarda ishga tushirish imkonini beradi.
Ushbu qadam hozirgi geosiyosiy vaziyatda gʻoyat muhimdir. AQSh hukumati tomonidan Anthropic kompaniyasining yangi Claude Fable 5 modelidan xorijiy fuqarolarning foydalanishini taqiqlovchi eksport nazorati direktivasi eʼlon qilingach, kompaniya ushbu modellarni barcha foydalanuvchilar uchun butunlay oʻchirib qoʻydi. GLM-5.2 esa hech qanday geografik cheklovlar va tijoriy taqiqlarsiz mahalliy infratuzilmada eng yuqori darajadagi AI imkoniyatlaridan foydalanish yoʻlini taqdim etami.
Texnik nuqtai nazardan GLM-5.2 modelining oʻziga xosligi quyidagi arxitekturaviy yechimlarda aks etadi. Model barqaror 1 million tokenli kontekst oynasiga ega. Shuningdek, unga IndexShare deb nomlangan yangi texnologiya joriy etilgan. Standart yirik modellardan farqli ravishda, bu yerda har toʻrtta siyrak diqqat (sparse attention) qatlami uchun bitta indeksator qayta ishlatiladi. Bu esa maksimal 1 million tokenli kontekst uzunligida har bir token uchun hisoblash quvvatini (FLOPs) 2.9 barobarga kamaytiradi.
Model, shuningdek, spekulyativ dekodlash uchun moʻljallangan yangilangan Multi-Token Prediction (MTP) qatlamiga ega boʻlib, u inferens (javob qaytarish) paytida qabul qilinadigan token uzunligini 20% gacha oshiradi.
Yana bir muhim yangilik — tanlanuvchi «Fikr Rejimlari» (Thinking Modes) hisoblanadi. Foydalanuvchilar modelning fikrlash chuqurligini ehtiyojga qarab ikki xil rejimga oʻtkazishlari mumkin:
- “Max” rejimi: Mantiqiy muammolarni hal qilishda intellektni eng yuqori choʻqqisiga olib chiqadi (lekin har bir vazifaga qariyb 85 ming output token sarflaydi).
- “High” rejimi: Unumdorlikni deyarli yoʻqotmagan holda, token sarfini samarali tarzda ikki barobarga qisqartiradi va kechikish vaqtini (latency) kamaytiradi.
Benchmark sinovlari
Uchinchi tomon mustaqil testlarida GLM-5.2 oʻzining ochiq kodli raqobatchisi DeepSeek v4 dan yuqori natija qayd etdi va hatto OpenAI’ning GPT-5.5 hamda Anthropic’ning Claude Opus 4.8 modellarini bir qator yoʻnalishlarda ortda qoldirdi.
Ayniqsa, agentlik vositalaridan foydalanish va uzoq muddatli dasturiy muhandislik vazifalarida model oʻzini juda yaxshi koʻrsatdi. Dasturlashga yoʻnaltirilgan SWE-bench Pro testida GLM-5.2 modeli 62.1 ball toʻplab, GPT-5.5 (58.6) va oʻzining oldingi avlodi boʻlmish GLM-5.1 (58.4) modellarini aniq farq bilan ortda qoldirdi. Uzoq muddatli vazifalarni bajarishni baholovchi FrontierSWE testida esa model 74.4% natija koʻrsatib, GPT-5.5 modelidan (72.6%) oʻzib ketdi va Claude Opus 4.8 (75.1%) bilan deyarli tengma-teng natija qayd etdi.
Agent vositalaridan foydalanish boʻyicha oʻtkazilgan MCP-Atlas baholashida GLM-5.2 modeli 77.0 ball olib, GPT-5.5 modelini (75.3) ortda qoldirdi va Claude Opus 4.8 modelidan (77.8) bir ozgina ortda qoldi. Tashqi vositalar bilan jihozlangan Humanity’s Last Exam sinovida model 54.7 ball toʻplab, yana GPT-5.5 modelini (52.2) yengishga muvaffaq boʻldi va Claude Opus 4.8 modeliga (57.9) yaqinlashdi.
Koʻp soatlik murakkab muhandislik ish yuklamalarida ham barqarorlik namoyish etildi: PostTrainBench testida GLM-5.2 modeli 34.3% natija bilan GPT-5.5 modelining 25.0% lik koʻrsatkichini sezilarli darajada ortda qoldirdi. Shuningdek, uzoq muddatli muhandislik marafonini baholovchi SWE-Marathon testida GLM-5.2 modeli 13.0% ball toʻplab, GPT-5.5 modelining 12.0% lik natijasidan yuqori koʻrsatkich qayd etdi.
Garchi GLM-5.2 modeli buyruqlar paneli bilan ishlashni baholovchi Terminal-Bench 2.1 testida yopiq kodli yetakchilardan biroz ortda qolgan boʻlsa-da (GLM-5.2 81.0 ball, Claude Opus 4.8 85.0 ball va GPT-5.5 84.0 ball), Google kompaniyasining Gemini 3.1 Pro modelidan (74.0 ball) sezilarli darajada yuqori natija koʻrsatdi. Anʼanaviy kodlash koʻrsatkichlaridan tashqari, kraudsorsingga asoslangan dizayn vazifalari oʻtkaziladigan Design Arena benchmarkida GLM-5.2 modeli 1360 ELO balli bilan hatto eng ilgʻor hisoblangan Claude Fable 5 modelini ham ortda qoldirib, faxrli birinchi oʻrinni egalladi.
Narxlar siyosati
Z.ai oddiy chat-interfeyslar oʻrniga dasturchilar ish oqimiga moslashgan GLM Coding Plan tariflarini taklif etadi. Ushbu reja Claude Code, OpenClaw, Cline, Kilo Code, Crush va Factory kabi uchinchi tomon agentlik dasturlash muhitlarini toʻliq qoʻllab-quvvatlaydi.
Yillik hisob-kitob qilinganda dasturlash tariflari quyidagicha taqsimlanadi:
- Lite: $12.60/oy (ikkinchi yildan boshlab yiliga $151.20) — kichik repozitoriylarda yengil ishlar uchun.
- Pro: $50.40/oy — oʻrta hajmdagi repozitoriylar uchun boʻlib, Lite tarifidan 5 barobar koʻp foydalanish limitini taqdim etadi.
- Max: $112.00/oy — ogʻir ish yuklamalari uchun boʻlib, Lite tarifidan 20 barobar koʻp limit va pik vaqtlarida ajratilgan maxsus resurslarni taqdim etadi.
Korporativ dasturchilar uchun API narxlari ham gʻoyat hamyonbop etib belgilangan. GLM-5.2 har bir million kiruvchi (input) token uchun $1.40 va chiquvchi (output) token uchun $4.40 (jami $5.80) miqdorida narx belgilagan boʻlib, bu oldingi avlod GLM-5.1 narxlari bilan aynan birdir.
Tahlilchilar va dasturchilar jamiyati yopiq kodli Gʻarb laboratoriyalari foydalanuvchilardan asossiz ravishda oʻta yuqori narx talab qilayotganini taʼkidlamoqda. Masalan, X (Twitter) tarmogʻidagi mashhur sunʼiy intellekt kuzatuvchisi Lisan al Gaib (@scaling01) ochiq kodli model ishlab chiquvchilari eng yangi qimmatbaho «Blackwell» chiplarisiz ham yuqori foyda bilan ishlayotganini, yopiq kodli gigantlar esa 90% dan yuqori marja bilan faoliyat yuritayotgan boʻlishi mumkinligini yozdi. Taqqoslash uchun standart tariflar quyidagicha:
- GPT-5.5: Input $5.00 | Output $30.00 (Jami: $35.00)
- Claude Opus 4.8: Input $5.00 | Output $25.00 (Jami: $30.00)
- Claude Fable 5 / Mythos 5: Input $10.00 | Output $50.00 (Jami: $60.00)
Uzoq kontekstli ish yuklamalarini yanada optimallashtirish uchun Z.ai keshlangan kiritish (cached input) stavkasini million token uchun bor-yoʻgʻi $0.26 etib belgiladi va cheklangan vaqt davomida keshlangan kiritish xotirasini mutlaqo bepul taqdim etmoqda.
Dasturchilarning munosabati
Yangi model IT olamida katta hayajon bilan kutib olindi. Kilo Code jamoasi model chiqqan kunning oʻzidayoq uning 1 millionlik kontekst oynasi va «Max» rejimi tizimga muvaffaqiyatli integratsiya qilinganini tasdiqlab, dasturchilarni sozlamalarni oʻzgartirib darhol ishga tushirishga chaqirdi.
Cline IDE ochiq kodli dasturlash muhiti vakillari ham iqtisodiy va texnik ustunlikni eʼtirof etishdi:
«GLM-5.2 Terminal-Bench testida 80% lik koʻrsatkichdan oʻtgan va barcha mavjud ochiq modellardan ustun kelgan ilk modeldir. U cheklangan budjet evaziga Gemini modelini ham magʻlub etdi, bu uni arzon narxdagi eng ilgʻor modelga aylantiradi. Ochiq kodli modellar davri qaytdi, bu haqiqiy oʻyin qoidalarini oʻzgartiruvchi yangilikdir!»
Ochiq kodli raqobatchi Eigent AI esa modelni 6 ta sektor boʻyicha 30 ta infratuzilma kompaniyalarini tadqiq qilish, maʼlumotlarni JSON formatiga oʻtkazish va interaktiv HTML hisobot yaratish kabi oʻta murakkab va uzoq muddatli amaliy vazifaga yoʻnaltirib, GLM-5.2 rejalashtirish qobiliyati boʻyicha yaqqol yetakchilik qilayotganini eʼtirof etdi.
Manba: venturebeat.com
