So‘nggi yillarda startap ekotizimi sezilarli darajada o‘zgardi. Avvallari texnologiya va innovatsiya deyilganda faqat erkaklar asos solgan kompaniyalar tilga olinardi, bugun bu manzara asta-sekin yangilanib bormoqda. 2025-yilga kelib ayollar asos solgan yoki yetakchilik qilayotgan startaplar nafaqat ijtimoiy muammolarni, balki milliard dollarlik bozorlardagi qoidalarni ham qayta yozmoqda.
Quyidagi 10 ta startap shunchaki muvaffaqiyatli kompaniyalar emas. Ular yangi yondashuv, yangi bozor va yangi madaniyatni olib kirgan loyihalardir.
1. Glossier – Emili Vays
- Soha: Go‘zallik va kosmetika
- Asos solingan yili: 2014
- Qiymati: $1.2 mlrd (2019)
Glossier 2014-yilda Emili Vays tomonidan asos solingan Amerika go‘zallik kompaniyasi boʻlib, u onlayn biznes sifatida boshlangan. Kompaniya Vaysning “Into the Gloss” go‘zallik blogiga tayanadi va mahsulotlarini oʻz veb-sayti hamda Sephora kabi yirik savdo tarmoqlari orqali sotadi.
2. Rent the Runway – Jennifer Hayman va Jennifer Flays
- Soha: Moda ijarasi
- Asos solingan yili: 2009
Rent the Runway — bu Amerika e-tijorat platformasi bo‘lib, foydalanuvchilarga dizayner kiyimlari va aksessuarlarini ijaraga olish yoki sotib olish imkonini beradi. Kompaniya 2009-yil noyabrda Jennifer Hyman va Jennifer Fleiss tomonidan asos solingan va uning ofisi Nyu-York shahrida joylashgan.
3. Away – Jen Rubio va Stef Kori
- Soha: Sayohat jihozlari
- Asos solingan yili: 2015
Away — bu Amerika kompaniyasi bo‘lib, yuk va sayohat aksessuarlarini ishlab chiqaradi. U 2015-yilda Jen Rubio va Stef Korey tomonidan asos solingan va ofisi Nyu-York shahrida joylashgan. Kompaniya 216 million dollar investitsiya jalb qila olgan, bu Stefni eng ko‘p mablag‘ olgan ayol asoschilardan biriga aylantirdi.
4. Airwallex – Lyusi Lyu
- Soha: Fintech va global moliya infratuzilmasi
- Asos solingan yili: 2015
- Qiymati: $6.2 mlrd (2025)
Airwallex — bu ko‘p millatli moliya texnologiyalari kompaniyasi, moliyaviy xizmatlar ko‘rsatadi. U 2015-yilda Melbourne, Avstraliyada asos solingan va hozirda Singapurda ofisiga ega. Kompaniyaning platformasi API (dasturiy interfeys) va o‘ziga xos moliyaviy infratuzilma orqali global to‘lovlarni amalga oshirish imkonini beradi.
Airwallex xizmatlari va mahsulotlari biznes hisoblari, xarajat kartalari, ish haqi hisobi xizmatlarini, shuningdek, 2023-yildan boshlab investitsiya mahsulotlarini ham taklif qiladi. Kompaniya Avstraliyaning uchinchi texnologik yunikorn kompaniyasi bo‘lib, 2025-yil may oyida 6,2 milliard dollarlik bahoga ega bo‘lgan. Umumiy mablag‘ jalb qilish miqdori esa 1,2 milliard dollarga yetgan.
5. Mammoth Biosciences – Jenis Chen
- Soha: Biotexnologiya va CRISPR
- Asos solingan yili: 2017
- Qiymati: $1 mlrd+ (2021)
Biotexnologiya sohasidagi ushbu kompaniyaga Jenis Chen asos solgan. Ular CRISPR-Cas12a texnologiyasi yordamida kasalliklarni aniqlash uchun diagnostik testlar va maxsus gen terapiyalarini ishlab chiqishadi.
6. Canva – Melani Perkins
- Soha: Grafik dizayn va vizual kommunikatsiya
- Asos solingan yili: 2013
- Qiymati: $50 mlrd (2024)
Canva bu Avstraliyada 2013-yilda tashkil etilgan ko‘p millatli dasturiy ta’minot kompaniyasidir. Canva foydalanuvchilarga taqdimotlar, veb-saytlar va boshqa vizual mahsulotlar uchun grafik dizayn yaratish imkonini beradi. Platforma taqdimot, poster va ijtimoiy tarmoqlar uchun shablonlar, shuningdek, foto va video tahrirlash funksiyalarini o‘z ichiga oladi. Canva drag-and-drop interfeysi orqali professional dizayn tajribasiga ega bo‘lmagan foydalanuvchilar uchun qulay qilib yaratilgan. Kompaniya freemium modelida ishlaydi va tashkil topganidan beri print xizmatlari va video tahrirlash vositalarini qo‘shgan.
7. Bumble – Vitni Volf Herd
- Soha: Ijtimoiy tarmoq va tanishuv ilovasi
- Asos solingan yili: 2014
- Qiymati: $13 mlrd (2021)
Bumble — bu onlayn tanishuv va ijtimoiy tarmoq mobil ilovasi. Ilova Vitney Volf Herd tomonidan asos solingan va 2014-yil dekabrda ishga tushirilgan. Bumble ilovasi Bumble Inc. tomonidan boshqariladi, bu kompaniya, shuningdek, Badooni ham egallaydi. Ilova 2,8 milliondan ortiq pullik foydalanuvchiga ega va AQShda eng mashhur tanishuv ilovalaridan biridir. Foydalanuvchilar potensial tanishuv profillarini ko‘rib, “chapga surish” orqali rad etishi yoki “o‘ngga surish” orqali qiziqishini bildirish imkoniga ega. Agar ikkala foydalanuvchi ham bir-biriga qiziqishini bildirsa, ular suhbatni boshlay oladi.
8. Partiful – Shreya Murti
- Soha: Tadbirlarni rejalashtirish
- Asos solingan yili: 2020
- Qiymati: ~$400 mln (2024)
Partiful — bu tadbirlarni rejalashtirish va boshqarish platformasi boʻlib, ilova foydalanuvchilarga tadbir yaratish, mehmonlarni taklif qilish (odatda SMS orqali) va turli tadbirlarni boshqarish vazifalarini bajarish imkonini beradi. Hozirda barcha xizmatlar foydalanuvchilar uchun bepul taqdim etiladi. 2024-yilda Partiful mobil ilovalarini ishga tushirib, Google tomonidan “Best App of the Year” deb tan olindi, bu esa platformaning foydalanuvchi tajribasidagi yuksalishni tasdiqlaydi.
9. Little Otter – Dr. Helen Egger va Rebekka Egger
- Soha: Raqamli ruhiy salomatlik
- Asos solingan yili: 2020
Little Otter — bu virtual ruhiy salomatlik kompaniyasi boʻlib, 2020-yilda Dr. Helen Egger tomonidan tashkil etilgan. Kompaniya 0–18 yoshdagi bolalar va ularning oilalari uchun terapiya, psixiatriya va ota-onalarni qo‘llab-quvvatlash kabi maxsus xizmatlar ko‘rsatadi. Platforma individual va ilmiy asoslangan parvarishga urg‘u beradi.
10. Blueland – Sara Payji Yu
- Soha: Ekologik tozalash mahsulotlari
- Asos solingan yili: 2019
Blueland AQShdagi bir martalik plastmassani kamaytirish maqsadida qayta to‘ldiriladigan tozalash va shaxsiy parvarish mahsulotlarini taklif etadigan startap hisoblanadi. Mahsulotlari “Forever Bottles” (qayta ishlatiladigan shishalar) va konsentrat tabletlar ko‘rinishida bo‘lib, ularni suv bilan aralashtirib ishlatish mumkin.
2019‑yildan beri kompaniya bir milliarddan ortiq bir martalik plastik idishni chiqindilardan saqlab qolgan, mahsulotlari Target, Whole Foods va Costco kabi yirik do‘konlarda sotiladi. 2024‑yilda qo‘shimcha sarmoya olib, $20 million atrofida o‘sish investitsiyasiga ega bo‘lgan.
Tayyorladi: Gulzoda Abduhalilova
