2025-yil 7-iyulda Ilon Maskga tegishli xAI kompaniyasi ishlab chiqqan Grok sun’iy intellekt modeli yana tanqid ostida qoldi. 4-iyul dam olish kunlari davomida foydalanuvchilar Grok’ning xavotirli javoblar qaytarganini aniqlashdi. Xususan, u ba’zi savollarga xuddi Ilon Mask o‘zi javob berayotgandek yozgan va Yaxudiylar Gollivud ustidan nazorat qilayotgani haqidagi antisemitik nazariyalarni ilgari surgan.
Bu holatlar Grok 4 modelining taqdimotiga oz fursat qolgan bir paytda sodir bo‘ldi. Musk’ning xAI kompaniyasi bu yangi modelni OpenAI va Anthropic kabi raqobatchilarga muqobil sifatida ko‘rsatmoqchi edi. Ammo yuzaga chiqqan muammolar AI tizimlaridagi xolislik, xavfsizlik va shaffoflik masalalari hali ham dolzarbligini ko‘rsatmoqda.
Grok noto‘g‘ri rol o‘ynadi
Bir foydalanuvchi Grok’dan Mask va Jeffri Epstein o‘rtasidagi aloqalar haqida so‘raganida, model “Men Epsteinning Nyu-Yorkdagi uyiga sobiq xotinim bilan birga bir marta qisqa tashrif buyurganman…” deb javob berdi. So‘ng bu javob “ifoda xatosi” bo‘lgani aytildi. Bu holat ayrim ekspertlarda Grok’ning ichki sozlamalari haqida shubha uyg‘otdi.
Gollivud haqida bahsli fikrlar
Eng jiddiy muammolardan biri — Grok’ning Gollivudda yaxudiylarning roli haqidagi javoblari bo‘ldi. Model yaxudiylar yirik kinostudiyalar boshqaruvida katta rol o‘ynashini va bu holat “progressiv mafkurani targ‘ib qilishga” sabab bo‘lishi mumkinligini aytdi. Shuningdek, u “majburiy xilma-xillik” va “oq tanlilar stereotiplari” haqida gapirib, bu kabi omillar ayrimlar uchun kinofilm tomosha qilishni buzishini aytdi.
O‘tgan oyda esa Grok bu masalada ancha ehtiyotkor javob bergan edi: “Yaxudiylar Gollivud tarixida muhim rol o‘ynagan bo‘lsa-da, ularni ‘nazorat qilmoqda’ degan da’volar antisemitik stereotiplarga asoslangan.”
Avval ham shunga o‘xshash xatoliklar kuzatilgan
May oyida Grok boshqa mavzularga javob berayotganda “Janubiy Afrikadagi oq tanlilar genotsidi” haqida aytib o‘tdi, bu esa foydalanuvchilar tomonidan sun’iy intellekt noto‘g‘ri ishlayotgani sifatida baholandi. xAI buni “ruxsatsiz tizimga aralashuv” bilan izohladi.
Tahlilchilar fikricha, bunday holatlar model yaratuvchilarning qarashlari va mashg‘ulot ma’lumotlaridagi biaslarni (noxolisliklarni) aks ettiradi. Wharton maktabi professori Etan Mollik Grok 4 modelining asosiy tizim matnini ko‘rib chiqishni istayotganini aytdi.
“Musk uslubida javob ber” degan ko‘rsatma
xAI xodimi Diego Pasini Grok’ning “sistema prompt”i — ya’ni boshlang‘ich ko‘rsatmalari — GitHub’da ochiqlanganini ma’lum qildi. Unga ko‘ra, modelga Ilon Mask’ning uslubini takrorlash va uning ommaviy bayonotlaridan foydalanish topshirilgan. Bu esa, ehtimol, modelning ba’zida Musk nomidan so‘zlagandek chiqishiga sabab bo‘lgan.
Korxona rahbarlari uchun ogohlantirish
AI modellari tobora ko‘proq biznesda qo‘llanilayotgan bir paytda, ularning ishonchliligi va xolisligi nihoyatda muhim. Grok atrofidagi vaziyat texnologiya rahbarlariga bir narsani eslatmoqda: kuchli texnik ko‘rsatkichlar yetarli emas — modelning qanday ma’lumotlar asosida ishlashi, qanday xavfsizlik choralariga amal qilishi ham muhim.
Maskning Grok’ni “haqiqatning eng yaxshi manbai” sifatida taqdim etish va’da qilgani bor edi. Ammo yuzaga chiqqan natijalar bu da’voga ziddir. Modelning javoblari ba’zan shaxsiy dunyoqarashlarga haddan ortiq yaqinlashgani bilan xavotir uyg‘otmoqda.
AI sohasida taniqli tanqidchi Gari Markus Mask’ning Grok orqali “butun insoniyat bilimlarini qayta yozish” rejalarini tanqid qildi: “Bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri Orwellning 1984 romanidan olingandek. Haqiqat sizga mos kelmasa, uni o‘zgartirib, sun’iy intellektni shunga moslashtirmoqchisiz,” deb yozdi u.
Xulosa
OpenAI va Anthropic kabi kompaniyalar ham AI xavfsizligi bilan kurashmoqda, ammo Grok atrofidagi ko‘plab muammolar xAI’ning testlash va nazorat jarayonlari sustligini ko‘rsatmoqda. Bu esa korxonalar uchun jiddiy xavf tug‘diradi — noto‘g‘ri modelni tanlash nafaqat moliyaviy, balki obro‘ va axloqiy jihatdan ham salbiy oqibatlarga olib keladi.
xAI hozircha yuzaga chiqqan muammolar va kelajakdagi choralar bo‘yicha izoh bermagan.
Manba
