Xitoyning global iqtisodiy strategiyasi so‘nggi yillarda tubdan o‘zgarib, uzoq yillik an’anaviy yo‘nalishlardan voz kechish va yangi geosiyosiy reallikka moslashish bosqichiga qadam qo‘ydi. Bir paytlar G‘arb bozorlari, ayniqsa Shimoliy Amerika va Yevropa Xitoy kapitali uchun eng jozibador manzillar hisoblangan bo‘lsa, bugungi kunda bu manzara tanib bo‘lmas darajada o‘zgardi. 2025-yilgi ma’lumotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, Xitoyning xorijiy investitsiyalari Shimoliy Amerikada o‘zining tarixiy eng past darajasiga tushib, umumiy sarmoyalarning atigi 2,6 foizini tashkil etmoqda, holbuki oradan o‘tgan o‘n yil avval bu ko‘rsatkich qariyb o‘n baravar yuqori edi. Bu raqamlar shunchaki statistik pasayish emas, balki Pekinning G‘arbga nisbatan kuchayib borayotgan ishonchsizligi va AQSh tomonidan o‘rnatilgan qat’iy eksport nazorati hamda texnologik cheklovlarga nisbatan javob reaksiyasidir.
AQSh va uning ittifoqchilari tomonidan yarimo‘tkazgichlar, sun’iy intellekt va yashil energiya kabi strategik sohalarda Xitoy kompaniyalariga nisbatan kuchaytirilgan bosim sarmoyadorlarni Shimoliy Amerika bozorini bashorat qilib bo‘lmaydigan va xatarli hudud deb baholashga majbur qildi. Gotion kompaniyasining Michigan shtatidagi yirik akkumulyator zavodi loyihasi siyosiy pushbeklar sabab to‘xtatilgani yoki TikTok atrofidagi uzoq davom etgan mojarolar xitoylik tadbirkorlar uchun o‘ziga xos ogohlantirish qo‘ng‘irog‘i bo‘ldi. Natijada, Xitoy o‘z kapitalini siyosiy jihatdan nisbatan neytral yoki do‘stona bo‘lgan hududlarga, xususan Osiyo, Lotin Amerikasi va Afrika mintaqalariga yo‘naltirishni afzal ko‘rmoqda.
Bugungi kunda Xitoy investitsiyalari asosan ma’lumotlar markazlari, xomashyo qazib olish va yirik ishlab chiqarish tarmoqlariga e’tibor qaratmoqda. Ayniqsa, Osiyo qit’asi 40 milliard dollardan ortiq yangi tranzaksiyalar bilan bu poygada peshqadamlik qilayotgan bo‘lsa, Yaqin Sharq va Afrikada energetika hamda infratuzilma loyihalari jadal rivojlanmoqda. Lotin Amerikasi esa Xitoy uchun AQSh bozoriga kirishda yuqori tariflarni chetlab o‘tish imkonini beruvchi strategik «yaqin maydon» (nearshoring) vazifasini o‘tay boshladi. 100 milliard dollarga yetgan «Greenfield» loyihalari, ya’ni yangi korxonalarni noldan barpo etish strategiyasi Xitoyning global ta’minot zanjirlarini qayta shakllantirish va G‘arbga bo‘lgan qaramlikni kamaytirish yo‘lidagi qat’iy harakatini anglatadi. Ushbu iqtisodiy ko‘chish dunyo bozorining qutblanishini yanada chuqurlashtirib, yangi iqtisodiy alyanslar davrini boshlab bermoqda.
