O‘zbekistonda sun’iy intellekt bo‘yicha ilmiy maqolalar soni 2021-yildagi 26 tadan 2025-yilda 861 taga yetdi. Shu orqali mamlakat ushbu ko‘rsatkich bo‘yicha Qozog‘istondan oldinga chiqdi. Bu raqamlar MIT Kuo Sharper Center tomonidan tayyorlangan va Kolumbiya universitetida taqdim etilgan Markaziy Osiyo hamda Kavkazning AI rivojlanishiga tayyorgarligi haqidagi tadqiqotda keltirilgan.
IT Park Uzbekistan 2026-yil 3-noyabrda e’lon qilgan ma’lumotlarga ko‘ra, Qozog‘istonda 2025-yilda AI bo‘yicha 579 ta ilmiy maqola chop etilgan. O‘zbekiston va Qozog‘iston birgalikda mintaqadagi Scopus bazasida indekslangan, taqrizdan o‘tgan ilmiy maqolalarning 82 foizini tashkil etadi.
O‘zbekistonning ilmiy salohiyati qanday o‘zgardi?
2021-yilda O‘zbekistonda sun’iy intellekt bo‘yicha atigi 26 ta ilmiy maqola qayd etilgan bo‘lsa, 2025-yilga kelib bu ko‘rsatkich 861 taga yetgan. Bu qariyb 33 baravar o‘sishni anglatadi.
Tadqiqot faqat maqolalar sonini emas, ularning ilmiy sifatini ham baholaydi. Markaziy Osiyo va Kavkaz mamlakatlarida 2021–2025-yillarda jami 4 278 ta AI mavzusidagi ilmiy maqola chop etilgan. Ularning 42 foizi ilmiy jurnallarning eng yuqori reyting guruhlaridan biri — birinchi kvartil (Q1) jurnallarida e’lon qilingan.
Mintaqaning vaznlangan iqtiboslanish indeksi 1,5 ni tashkil etgan. Taqqoslash uchun, jahon bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkich 1,0. Bu mintaqadagi ilmiy ishlarning iqtiboslanish darajasi global o‘rtacha ko‘rsatkichdan yuqori ekanini anglatadi.
Ilmiy natijalar ortida qanday infratuzilma bor?
AI tadqiqotlarini rivojlantirish uchun ilmiy salohiyatning o‘zi yetarli emas. Murakkab modellarni o‘qitish va katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash uchun yuqori hisoblash quvvati ham zarur.
Tadqiqotda O‘zbekistondagi Digital Government National Supercomputer alohida qayd etilgan. Toshkentda joylashgan ushbu superkompyuter 2026-yil iyulidan Raqamli texnologiyalar vazirligi boshqaruvida faoliyat yuritmoqda va dunyoning TOP500 superkompyuterlari ro‘yxatiga kiritilgan.
Uning dastlabki oyidagi yuklama darajasi qariyb 90 foizga yetgan. 2027-yilgacha hisoblash quvvatini uch barobar oshirish rejalashtirilgan.
Bu infratuzilma mahalliy tadqiqotchilar va kompaniyalarning katta hisoblash resurslariga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga yordam berishi mumkin. Biroq uning amaliy samarasi xizmatlardan kimlar, qanday shartlarda va qanchalik keng foydalana olishiga ham bog‘liq.
Startaplar AI sohasida faol, ammo GPU yetishmovchiligi muammo bo‘lib qolmoqda
Tadqiqot doirasida Markaziy Osiyo va Kavkazdagi 650 ta startap hamda 100 nafardan ortiq xodimga ega 103 ta kompaniya o‘rganilgan.
So‘rovda qatnashgan startaplarning qariyb 80 foizi o‘zini AI sohasida faoliyat yurituvchi kompaniya deb hisoblaydi. 2023-yilda yoki undan keyin tashkil etilgan startaplarda bu ko‘rsatkich 81 foizni tashkil etgan.
Biroq ularning 84 foizi grafik protsessorlar — GPU yetishmovchiligiga duch kelmoqda. Startaplarning 71 foizi esa xorijiy bulutli platformalardan foydalanadi.
GPUlar sun’iy intellekt modellarini o‘qitish va ishga tushirishda muhim hisoblash vazifalarini bajaradi. Ularning yetishmasligi yangi mahsulotlarni ishlab chiqish, modellarni sinovdan o‘tkazish va xizmatlarni kengaytirishni qiyinlashtirishi mumkin. Xorijiy bulutli platformalarga tayanish esa kompaniyalarni tashqi infratuzilma va uning narxlariga bog‘lab qo‘yadi.
Yirik kompaniyalarda AI texnologiyalarini joriy etish darajasi ham nisbatan past. Tadqiqotga ko‘ra, ularning 68 foizi hozircha AI imkoniyatlarini o‘rganmoqda yoki tajriba loyihalarini amalga oshirmoqda. Atigi 3 foizi sun’iy intellektni o‘z biznesining asosiy qismiga aylantirgan. Qariyb yarmida esa AI bo‘yicha aniq strategiya mavjud emas.
Bu holat startaplar va yirik biznes o‘rtasida imkoniyatlar tafovuti borligini ko‘rsatadi: yangi kompaniyalar AI mahsulotlarini yaratishga intilayotgan bir paytda, yirik korxonalar ularni o‘z faoliyatiga keng joriy etishda hali dastlabki bosqichda.
O‘zbekistonning yana qanday ustunliklari bor?
Tadqiqotda ta’lim va mutaxassislar tayyorlash ham muhim yo‘nalish sifatida ko‘rsatilgan. Mintaqadagi Coursera platformasidan foydalanuvchi 4,7 million tinglovchining 3,4 million nafari O‘zbekistonga to‘g‘ri keladi. Bu mamlakatda onlayn ta’lim orqali raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish imkoniyatlari kengligini ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, tadqiqot mualliflari qisqa muddatli onlayn kurslarning o‘zi yetarli emasligini ta’kidlaydi. Keyingi bosqichda mutaxassislarni faqat tayyor AI vositalaridan foydalanishga emas, balki yangi modellarni ishlab chiqishga ham o‘rgatadigan chuqurroq ta’lim dasturlari zarur.













