Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev raqamlashtirish va sun’iy intellektni tartibga solishga qaratilgan muhim qonunlar paketini imzoladi. Paket tarkibiga “Sun’iy intellekt to‘g‘risida”gi Qonun hamda bir qator amaldagi qonun hujjatlariga kiritilgan o‘zgartirishlar kiradi.
Yangi tartibotlar AI texnologiyalaridan foydalanishda shaffoflikni oshirish, xavfsizlikni kuchaytirish va inson huquqlarini himoya qilishni maqsad qiladi.
AI tizimlari bo‘yicha asosiy qoidalar
Yangi qonunga muvofiq:
- AI tizimlari rasmiy ravishda axborotlashtirish obyekti sifatida tan olinadi.
- AI ishlab chiquvchi, egasi va foydalanuvchisining javobgarligi aniq belgilangan.
- AI tizimlari xavf darajasiga qarab minimal, o‘rta va yuqori risk toifalariga bo‘linadi.
- Inson aralashuvisiz qaror qabul qiladigan to‘liq avtonom AI tizimlari taqiqlanadi.
Cheklovlar va taqiqlar
Qonunda quyidagi AI faoliyatlari taqiqlanadi:
- inson hissiyotlarini manipulyatsiya qiluvchi algoritmlar
- yosh yoki nogironlik kabi zaifliklardan foydalanib ta’sir o‘tkazish
- diskriminatsion AI tizimlari
- ochiq manbalardan biometrik ma’lumotlarni yashirin yig‘ish
- real vaqt rejimida ommaviy yuzlarni aniqlash va kuzatuv
Bu cheklovlar jamoaviy xavfsizlik va shaxsiy hayot daxlsizligini ta’minlash uchun joriy etilgan.
AI yaratgan kontentni majburiy belgilash
Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan barcha foto, video va matnlar albatta sintetik kontent sifatida belgilanishi shart. Foydalanuvchilar materiallar yaratishda AI qo‘llangani haqida aniq xabardor qilinadi.
Mualliflik huquqiga oid o‘zgarishlar
- To‘liq AI tomonidan yaratilgan kontent mualliflik huquqi bilan himoyalanmaydi.
- Mualliflar o‘z asarlaridan AI modellarini o‘qitishda foydalanishni taqiqlash huquqiga ega bo‘ladi.
Raqamli aktivlar va ma’lumotlarni himoya qilish
Yana bir muhim yangilik — raqamli aktivlar (kriptovalyuta va tokenlar) endi butun Qozog‘iston bo‘ylab qonuniy muomalaga ega. Avval ularning qonuniy aylanishi faqat Astana Xalqaro Moliyaviy Markazi (AIFC) hududida ruxsat etilgan edi.
Shaxsiy ma’lumotlarni qayta ishlashga rozilik muddati endi faqat kerakli davr bilan cheklanadi va foydalanuvchi uni istalgan vaqtda bekor qilishi mumkin. Tovarlarni markirovka qilish va kassa tizimlari bo‘yicha talablar ham kuchaytirildi. Shuningdek, qonun milliy sun’iy intellekt platformasini yaratishni nazarda tutadi. Ushbu platforma mahalliy AI modellarini ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish uchun bazaviy infratuzilma sifatida xizmat qiladi.
