So‘nggi yillarda global raqamli sog‘liqni saqlash bozori turli iqtisodiy muammolar va investorlar ehtiyotkorligining kuchayishi fonida jiddiy o‘zgarishlarga yuz tutdi. 2025-yil esa bu yo‘nalish uchun muhim burilish nuqtasiga aylandi — hype (sun’iy shov-shuv) bosqichidan “tanlab o‘sish” davriga o‘tildi. Bu tendensiya ayniqsa kompaniyalarning chiqish (exit) strategiyalariga ta’sir qilmoqda — endilikda bozorga klinik jihatdan tasdiqlangan, foyda keltiradigan va barqaror biznes modellarga ega startaplargina chiqish imkoniga ega bo‘lmoqda.
2025-yilning birinchi yarmida nimalar ro‘y berdi?
Raqamli sog‘liq sohasida global moliyalashtirish $12,1 milliardni tashkil etdi, bu 616 ta bitimni qamrab oldi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilga nisbatan 13% kamayganini anglatadi.
Chiqarilish faoliyati ham pasaygan — 113 ta chiqish bitimi qayd etildi. Shundan atigi 6 tasi IPO (ommaviy aksiyalar chiqarilishi) bo‘lsa, 107 tasi qo‘shilish va sotib olish (M&A) yo‘li bilan amalga oshdi. IPO bozori hali ham sust, ammo ba’zi kompaniyalar ehtiyotkorlik bilan bu bozorda paydo bo‘lishni boshladi. Jumladan, Hinge Health va Omada Health 2025-yilning birinchi yarmida NASDAQ’da muvaffaqiyatli IPO’larni amalga oshirdi.
IPO bozorida ehtiyotkorlik
Hinge Health 2025-yil 22-may kuni NASDAQ’da aksiyalarni $32 dan boshladi va birinchi savdo kunida 23% ga oshib, $37.56 darajasida yopildi. Bu kompaniya 2021-yildagi $6.2 milliardlik bahosiga nisbatan hozir $3 milliardga baholangan bo‘lsa-da, investorlar bu ko‘rsatkichni realistik va asosli deb qabul qilishdi. Kompaniya Q1 2025da $123.8 million daromad va $17.1 million sof foyda ko‘rsatdi.
Omada Health esa 2025-yil 6-iyun kuni IPO’ga chiqdi va birja ochilishida 21% o‘sish bilan $23 ga yetdi. Kompaniya ortiqcha vazn, diabet va yurak-qon tomir kasalliklariga ixtisoslashgan virtual xizmatlarni taklif etadi. 1 milliondan ortiq a’zolari va 2,000 dan ziyod korporativ mijozlari bor. Ularning AI yordamida ishlaydigan «OmadaSpark» texnologiyasi orqali real vaqtli ovqatlanish nazorati ham taklif etilmoqda.
Shu bilan birga, umumiy IPO bozori hali tiklanmagan. Katta investorlar IPO’ni “oxirgi imkoniyat” deb ko‘rishmoqda, chunki bu usulda chiqish ko‘p hollarda qulay bo‘lmayapti. Raqamli sog‘liq texnologiyalarida IPO faolligining to‘liq tiklanishi yaqin kelajakda kutilmayapti.
M&A: Konsolidatsiya ustuvor yo‘nalishda
H1 2025 davomida amalga oshirilgan 107 ta M&A bitimining 70% venture-to-venture shaklida bo‘lib, bu sohada konsolidatsiya (birlashish) kuchayganini ko‘rsatadi. Bunday o‘sish 2024-yildan beri davom etmoqda, bu yil esa 5% ga oshgan.
M&A’lar asosan AQShda va diagnostika, sog‘liqni boshqarish hamda ilmiy tadqiqot texnologiyalarida kuzatildi. Thrive Capital, General Catalyst va Khosla Ventures kabi yirik VC firmalar «roll-up» strategiyasi orqali bir necha kichik startaplarni birlashtirib, yangi AI-yo‘naltirilgan konglomeratlar yaratishga harakat qilmoqda.
AI – investorlar uchun asosiy afzallik
Investorlar endi “foydalilik mukofoti” (productivity premium) beradigan yechimlarga ustuvorlik bermoqda. Bular orasida AI yordamida bemor parvarishini soddalashtiradigan, xarajatlarni kamaytiradigan tizimlar bor. AI texnologiyalari 2025-yilning birinchi yarmida umumiy moliyalashtirishning 65% ini egalladi.
Shuningdek, AQShda FDA tomonidan AI/ML bo‘yicha yangi ko‘rsatmalar chiqarilishi xavflarni kamaytirib, investor ishonchini oshirdi. Farmatsevtika, sug‘urta va med-tech kompaniyalarning korporativ VC bo‘linmalari umumiy investorlarning 40% ini tashkil etmoqda.
Kutilmalar: 2025-yilning ikkinchi yarmi qanday bo‘ladi?
Raqamli sog‘liq sohasida ehtiyotkorlik bilan yondashilayotgan “tanlab o‘sish” modeli davom etadi. Asosiy e’tibor klinik isbotlangan, daromad keltiruvchi va samarali texnologiyalarga qaratiladi. Galen Growth prognozlariga ko‘ra, 2025-yilda umumiy moliyalashtirish $24.8 milliardga yetishi mumkin. Ammo bu o‘sish global iqtisodiy noaniqliklar, tariflar va investor kayfiyatining o‘zgarishiga bog‘liq bo‘ladi.
IPO bozori yil oxirigacha faollashmaydi, biroq kamida 3 ta AI-startap Q4 da IPO rejasini e’lon qilishi mumkin. Shu bilan birga, kichik hajmli M&A bitimlari davom etadi, chunki yirik kelishuvlar hali ham siyosiy va iqtisodiy sabablarga ko‘ra sust.
Xulosa:
2025-yil raqamli sog‘liq texnologiyalari uchun saralash yili bo‘lmoqda. Endilikda g‘oyalar emas, balki natijalar muhim. Uzoq muddatli o‘sish va investorlar ishonchini tiklash uchun startaplar samaradorlikka, klinik isbot va AI integratsiyasiga asoslangan strategiyalarni ishlab chiqishga majbur bo‘lishmoqda.
