13 avgust 2025 yildan boshlab, Qozog‘iston aholisi ilk bor SpaceX kompaniyasining Starlink yuqori tezlikdagi sun’iy yo‘ldosh internetiga rasmiy ulanishingiz mumkin bo‘ladi. Ilgariroq bu texnologiya mamlakatda faqat qiyin yetib boriladigan hududlardagi maktablar uchun pilot loyihalarda qo‘llanilgan edi.
Starlink nima va nega u qadar muhim?
Starlink — Ilon Maskga tegishli SpaceX ishlab chiqqan global sun’iy yo‘ldosh internet tizimi. U minglab past orbitadagi (taxminan 550 km) yo‘ldoshlar orqali aloqa uzatadi. Shu bois signal tez o‘tadi, ping past bo‘ladi va hatto chekka qishloqlarda ham videomuloqot, striming yoki onlayn ish barqaror amalga oshiriladi.
Tizim quyidagilardan iborat:
- Tarelka-terminal (Dish) — avtomatik ravishda yo‘ldoshlarga yo‘naltiriladi.
- Wi-Fi router — qurilmalarni ulash uchun.
- Starlink mobil ilovasi — o‘rnatish va signal monitoringi uchun.
Qanday ulanish mumkin?
Qozog‘istonda ikki turdagi jihozlar taklif etiladi:
- Starlink Mini — qo‘shilgan Wi-Fi router, qo‘llab turuvchi shtativ va barcha kerakli kabellar bilan. Narxi: 104 000 tenge.
- Starlink Standard — kuchliroq antenna va havo-havo sharoitlariga chidamli. Narxi: 201 000 tenge.
Abonentlik to‘lovlari:
- Uy uchun — oyiga 23 000 tengedan boshlanadi.
- Sayohat rejimi (100+ davlat qamrovi) — 26 000 tengedan.
- Eng yuqori paket — 52 000 tengegacha.
O‘rnatish jarayoni
Barcha jarayon bir necha daqiqa vaqt oladi:
- Jihozni tokka ulang.
- Antennani ochiq osmon ko‘rinadigan joyga o‘rnating.
- iOS yoki Android uchun Starlink ilovasida optimal nuqtani toping va signalni tekshiring.
Tezlik haqida nima deyish mumkin?
Starlinkning past orbital o‘rni an’anaviy geostatsionar yo‘ldoshlarga nisbatan signal kechikishini kamaytiradi. Xorijiy foydalanuvchilarda tezlik 50–250 Mbit/s oralig‘ida qayd etilgan. Qozog‘iston uchun rasmiy raqamlar hali e’lon qilinmagan.
Qonunchilik va xavfsizlik
12 iyun 2025 kuni MTSRIAP va Starlink o‘rtasida xizmatlar mahalliy qonunchilikka, jumladan axborot xavfsizligi talablariga mos bo‘lishini kafolatlovchi kelishuv imzolandi.
Xulosa: Starlink — Qozog‘istonda chekka hududlar va mobil turmush tarzida yashovchi odamlar uchun internet imkoniyatlarini keskin kengaytiradigan innovatsiya. Hozircha narxlar optik tolali internet (fiber-optic) xizmatlari bilan raqobatlasha olmasligi mumkin, ammo texnologiya jihatidan bu butunlay yangi davr boshlanganini anglatadi.
