O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 30-martdagi PF-48-sonli Farmoni mamlakatning global moliya xaritasidagi o‘rnini tubdan o‘zgartirishga qaratilgan strategik hujjat bo‘ldi. Ushbu Farmon bilan Toshkent shahrida xalqaro standartlar va ilg‘or tajribalar asosida faoliyat yurituvchi Toshkent xalqaro moliya markazi (TXMM) tashkil etilishi belgilandi. Loyihaning asosiy maqsadi — mamlakat YaIMning qo‘shimcha o‘sishini ta’minlash, kapital bozorini rivojlantirish va O‘zbekistonni mintaqaviy moliyaviy habga aylantirish orqali uzoq muddatli xorijiy investitsiyalarni jalb qilishdir.
Markazning eng e’tiborli jihati uning hududida joriy etilayotgan maxsus huquqiy rejimdir. Xalqaro investorlar uchun tanish va ishonchli muhit yaratish maqsadida TXMM hududida Angliya va Uels umumiy huquqi (Common Law) hamda adolat tamoyillari to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llanilishi belgilab qo‘yildi. Shu bilan birga, Markaz tarkibida milliy sud tizimidan mustaqil ravishda faoliyat yurituvchi, birinchi va apellyatsiya instansiyalaridan iborat Toshkent xalqaro tijorat sudi tashkil etilmoqda. Ushbu sud nafaqat Markaz ishtirokchilari o‘rtasidagi, balki tomonlar ixtiyoriy ravishda uning yurisdiksiyasini tanlagan boshqa investitsiyaviy va tijoriy nizolarni ham ko‘rib chiqish vakolatiga ega bo‘ladi.
“Ko‘plab xalqaro kompaniyalar yangi bozorlarni izlamoqda. Bu biz uchun tarixiy imkoniyat. Fursatni boy bermasdan, moliyaviy kompaniyalarni tezroq jalb qilishimiz zarur”, dedi prezident.
Investorlar va Markaz ishtirokchilari uchun taqdim etilgan imtiyozlar paketi 2076-yilning 1-yanvariga qadar amal qilishi bilan o‘ziga xosdir. Farmonga ko‘ra, Markaz organlari va uning ishtirokchilari foyda solig‘i, ijtimoiy soliq, mol-mulk va yer solig‘idan, shuningdek, bojxona to‘lovlaridan to‘liq ozod etiladi. Xodimlar uchun esa alohida qulayliklar ko‘zda tutilgan: xorijiy mutaxassislar daromad solig‘idan butunlay ozod qilingan bo‘lsa, O‘zbekiston rezidentlari uchun bu stavka 7 foiz etib belgilandi. Bundan tashqari, Markaz hududida pul majburiyatlarini xorijiy valyutalarda va kripto-aktivlarda bajarishga, shuningdek, kapital va daromadlarni cheklovlarsiz repatriatsiya qilishga ruxsat berilishi moliya institutlari uchun keng imkoniyatlar ochadi.
Markazning boshqaruv tizimi ham yuqori darajada tashkil etilib, TXMM Kengashiga bevosita O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti raislik qiladi. Loyihani moliyaviy qo‘llab-quvvatlash uchun Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi tomonidan 2026-yilda 20 million AQSh dollari miqdorida beg‘araz mablag‘ ajratilishi moliya markazining infratuzilmasini tez fursatlarda shakllantirish imkonini beradi. Xulosa qilib aytganda, ushbu Farmon O‘zbekistonning investitsion jozibadorligini yangi sifat bosqichiga olib chiqib, Toshkentni Markaziy Osiyoning yirik moliyaviy va texnologik markaziga aylantirish uchun huquqiy va iqtisodiy poydevor yaratadi.
