Venchur kapital haqida gap ketganda, bitta haqiqat doimiy ravishda o‘zini isbotlab keladi: portfeldagi o‘nlab investitsiyalar emas, balki bitta yoki ikkita yirik g‘alaba butun fond natijasini belgilaydi. Bu hodisa venchur olamida power law deb ataladi.
2025-yil oxirida NVIDIA va Groq o‘rtasidagi kelishuv atrofida yuzaga kelgan shov-shuv ushbu qonunni yana kun tartibiga olib chiqdi — lekin bu safar real faktlar va ijtimoiy tarmoqlardagi hayp (tez shov-shuvli ko’tarilish) o‘rtasidagi farq yanada yaqqol ko‘rindi.
NVIDIA va Groq: exit emas, strategik burilish
TechCrunch xabariga ko‘ra, NVIDIA sun’iy intellekt chip startapi Groq bilan non-exclusive licensing agreement (Mutlaq bo‘lmagan litsenziya shartnomasi) tuzdi. Kelishuv doirasida NVIDIA Groq asoschisi Jonathan Ross va kompaniyaning bir qator yetakchi muhandislarini o‘z safiga qo‘shmoqda. Muhimi, NVIDIA rasmiy bayonot berdi: bu Groq kompaniyasini sotib olish emas.
Shunga qaramay, CNBC bitim doirasida Groq’ning ayrim aktivlari $20 mlrd atrofida baholanishi mumkinligini xabar qildi. NVIDIA bu raqamni tasdiqlamadi, biroq uni inkor ham etmadi.
Nega bu “katta exit” emas?
Ijtimoiy tarmoqlarda ushbu kelishuv tezda:
- “tarixdagi eng yirik VC exit”,
- “50–60x return”,
- “LP’lar uchun milliardlab dollar” kabi da’volar bilan tarqaldi.
Ammo faktlar boshqacha:
- Groq mustaqil kompaniya sifatida qolmoqda
- kompaniya sotilmadi
- LP’lar uchun real pul qaytimi ochiqlanmagan. Ya’ni bu realized exit emas, balki strategic monetization jarayoni.
Venchur kapitalda power law shuni anglatadiki:
- investitsiyalarning aksariyati o‘rtacha yoki past natija beradi
- VC portfelida ko‘pchilik bitimlar o‘rtacha natija beradi, ammo 1–2 ta kompaniya keskin o‘sishi orqali fondning umumiy daromadini belgilaydi.
Groq misoli — bu jarayonning hali yakunlanmagan bosqichi. Kompaniya 2025-yil sentabrida:
- $750 mln investitsiya
- $6.9 mlrd valuation bilan raund yopdi
Bu raqamlar hali realizatsiya emas, lekin potensialning qanchalik katta ekanini ko‘rsatadi.
NVIDIA nega Groq’ni tanladi?
Groq an’anaviy GPU’larga muqobil sifatida LPU (Language Processing Unit) chiplarini ishlab chiqadi. Kompaniya da’vosiga ko‘ra:
- LPU’lar LLM’larni 10 baravar tezroq
- va 10 baravar kam energiya bilan ishlatadi
Bugungi AI poygasida bu aynan inference samaradorligi muammosiga yechim taklif qiladi.
NVIDIA uchun esa bu:
- raqib texnologiyani nazorat qilish
- muhim muhandislarni ekotizimga jalb etish
- bozor yetakchiligini mustahkamlash degani.
Groq atrofidagi shov-shuv bitta muhim xulosani yana eslatadi: VC’da barqarorlik emas, asimmetriya ishlaydi.
Fond natijasi:
- 20 ta “yaxshi” startapdan emas,
- bitta “to‘g‘ri” va vaqtida qilingan investitsiyadan keladi.
Ammo bu g‘alabalar:
- tez bo‘lmaydi;
- har doim shov-shuvli exit ko‘rinishida bo‘lmaydi;
- ko‘pincha yillar davomida sekin pishadi.
