{"id":1091,"date":"2024-12-17T04:45:50","date_gmt":"2024-12-17T04:45:50","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/o%ca%bbn-dollarli-matohlar-sotiluvchisidan-31-milliardli-kompaniya-egasigacha\/"},"modified":"2024-12-17T05:54:01","modified_gmt":"2024-12-17T05:54:01","slug":"o%ca%bbn-dollarli-matohlar-sotiluvchisidan-31-milliardli-kompaniya-egasigacha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/o%ca%bbn-dollarli-matohlar-sotiluvchisidan-31-milliardli-kompaniya-egasigacha\/","title":{"rendered":"O\u02bbn dollarli matohlar sotiluvchisidan 31 milliardli kompaniya egasigacha"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uning biznes g\u2019oyasi ustidan o\u02bbn dollarli matohlar sotiluvchi eski bozor auksioni ustiga qurilgan biznes deb masxara qilganlar eBay kompaniyasining bozor qiymati 31 milliard dollarni tashkil etishini tushida ham ko\u2019rmagan edilar. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pyer Omidyar, eBay asoschisi, Parijda eronlik oilada tug\u02bbilgan dasturiy ta\u2019minot muhandisi edi. U faoliyatining boshida avval rivojlangan kompaniyalarga onlayn savdoni kengaytirishga ko\u02bbmaklashuvchi startapda ishlagan va uning olib borayotgan ishlari oddiy xalq uchun foydali emasligini anglagach o\u2019z aybini qandaydir yuvish yo\u2019lini izlay boshladi. Shu asnoda har kim bepul foydalana olishi mumkin bo\u2019lgan ikkinchi qo\u2019l buyumlarini sotishga mo\u2019ljallangan platformani yaratdi. Ushbu websayt eBay deb nomlanib, bu iste\u2019molchilarning bir- biriga hurmatiga asoslangan va o&#8217;zaro baholash imkoniyatlarini beruvchi izoh qoldirish tizimiga ham ega edi.    <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tasavvur qiling! Siz o\u2019zingizga keraksiz yoki sotishingiz kerakli buyumni yuklaysiz va sotaverasiz yoki aksincha. Bu internet endi rivojlanayotgan 1995 yillar uchun tamoman yangilik edi. Omidyar jamiyatga insoniy munosabatda bo\u2019lib, platforma foydalanuvchilarini jonsiz foyda uchun guruh emas, aksincha kundalik hayotda duch keladigan yurakli odamlardek ko\u2019rib munosabatda bo\u2019ldi. <\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1520\" height=\"1529\" src=\"https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1096\" style=\"width:736px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1.jpg 1520w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1-298x300.jpg 298w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1-1018x1024.jpg 1018w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1-768x773.jpg 768w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0250-1-60x60.jpg 60w\" sizes=\"(max-width: 1520px) 100vw, 1520px\" \/><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U kunduzi odatiy ishiga borib ishlar, kechalarui esa tarmoqni rivojlantirish yangi yangi bo\u2019limlar o\u2019ylab topib insonlar undan oson va unumli foydalanishi uchun yo\u2019riqnomalardan iborat bo\u2019limlar qo\u2019shar edi. Uning aynan shu yondashuvi omadning chuqur ekilgan urug\u2019lari edi.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osmondan tushgan pullar<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo bir yil o\u2019tib 1996-yilning fevralida uning auksionlar saytidagi trafik internet akkauntidagi cheklovdan o\u02bbtib ketadi va yangi obuna uchun pul to\u2019lash zarurati tug\u2019ildi. Omidyar yangilangan obunaga haq to\u02bblashda yordam so\u02bbrab, jamiyatga murojaat qildi. Avval aytganimizdek platforma mutlaqo tekin ammo platformani saqlab qolish uchun Omidyar shu tarmoqda non topayotgan sotuvchilardan websaytni qo\u2019llash uchun ixtiyoriy kichik summa yordam sifatida so\u2019ragan edi. Omidyarning insonlarga bo\u2019lgan yurakdan munosabati o\u2019z mevasini berib cheklar boshida irmoqday, keyin toshqinday oqib kela boshladi.   <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yil yakuniga borib, Omidyarga har oy 400 000 dollardan ko\u02bbproq mablag\u02bb kelib tushayotgandi. Bu esa nolga teng sarmoya bilan amalga oshayotgani hayratlanarli edi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Omidyorning ishonch, oshkoralik va odamlarni chinakam tushunishga asoslangan qarashlari sevimli mashg\u2018ulotni misli ko\u2018rilmagan muvaffaqiyatga aylantirib, ko\u2018p milliard dollarlik imperiyaga yo\u2018l ochdi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marketingga pul sarflamasdan erishilgan natija<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Omidyar kunduzgi ishidan ketishga majbur bo\u2019ldi va o\u2019ziga ikkita yordamchi ham oldi. U vebsaytini ortiqcha narsalardan tozalab, auksion platformasini eBay deb nomladi. O\u02bbsish har oy 40 foizni tashkil etardi, lekin bundan ham ajoyibi uni nima harakatga keltirayotganida edi.  <\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"779\" src=\"https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0251-1024x779.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1086\" srcset=\"https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0251-1024x779.jpg 1024w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0251-300x228.jpg 300w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0251-768x585.jpg 768w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0251-330x250.jpg 330w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0251.jpg 1520w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marketingga pul sochayotgan Yahoo\u2019 va boshqa yuzlab kompaniyalardan farqli o\u02bblaroq, eBay marketingga hech qanday xarajat qilmasdi. Aksincha, uning shiddat bilan kengayishi Metkalf qonuniga muvofiq edi: auksion tarmog\u02bbi kengroq yoyilgani sari uning bahosi eksponensial tarzda o\u02bbsardi. Sotuvchilar eBay\u2019ga ko\u02bbproq narsa joylashtirgani sari arzon xarid ovchilarini saytga ko\u02bbproq jalb qilardi; xaridor qancha ko\u02bbpaysa, sotuvchilar soni ham shuncha oshardi. Bundan tashqari, turli firmalar ishlab chiqargan router va kommutatorlar bilan birlashtirilgan telekommunikatsion tarmoqlardan farqli ravishda, eBay o\u02bbz auksionlaridan tushgan daromadni 100 foiz o\u02bbziga olardi.   <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U tarmoq effektidan foyda qilayotgandi. Boz ustiga, u tarmoqqa egalik qilardi. <br\/>Ushbu platformaning sof foydasi shu darajada yuqori ediki u tashqaridan venchur kapitalga ham muhtojlik sezmasdi. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo muammo boshqa joyda edi. Dasturchi bo\u2019lgan Omidyar kundan-kun rivojlanib gigantlashib borayotgan platformani boshqarishda qiyinchilik seza boshladi. Buni ikki yordamchisi bilan vaqtida anglab o\u02bbzining onlayn savdo bo\u02bbyicha startapida muvaffaqiyat qozonishiga ko\u02bbmaklashgan maslahatchisi Benchmark hamta\u2019sischisi Bryus Danleviga murojaat qildi<br\/>Danlevi eBay&#8217;ni venchur kapital bilan qo&#8217;llab-quvvatlashda katta rol o&#8217;ynadi va Benchmark ta\u2019sischilaridan Keygl bilan tanishtirdi.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Keygl hamkasblarining qo\u02bbllovi bilan eBay\u2019ni 20 million dollar atrofida baholab, unga 6,7 million investitsiya kiritishni taklif qildi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Boylik yoki ishonch?<br\/>Agar Omidyarning maqsadi faqat boylik orttirish bo\u02bblganida, balki, Keyglning taklifini rad etgan bo\u02bblardi. Raqobatchi gazetalar tarmog\u02bbi uning ulushini sotib olish uchun 50 million dollar taklif qilgandi. Lekin Omidyarga Danlevi qanchalik yoqqan bo\u02bblsa, Keygl ham shuncha yoqqandi va u o\u02bbzini tushunganday ko\u02bbringan venchur investor bilan ketdi. Aslida eBayning daromadi o\u2019ziga yetarli edi Omidyar puldan ko\u2019ra boshqaruvda yordam beradigan hamkor izlagani sabab sarmoya sifatida <br\/>olgan pulni zahiraga olib qo\u2019ydi.   <\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"568\" height=\"854\" src=\"https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0247-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1099\" style=\"width:736px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0247-1.jpg 568w, https:\/\/pivot.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/IMG_0247-1-200x300.jpg 200w\" sizes=\"(max-width: 568px) 100vw, 568px\" \/><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayol boshqaruvchi!<br\/><br\/>Keyinchalik eBay boshqaruvini kuchaytirish maqsadida Meg Uitmen bosh direktor sifatida ishga qabul qilindi. Uitmenning chakana savdo bo&#8217;yicha tajribasi va eBayning kuchli tarmoq effekti unga startapni global darajadagi yirik kompaniyaga aylantirishga yordam berdi. 1998-yilda eBay ommaviy taklif orqali aksiyalarini birjaga chiqardi, aksiyalari tezda ko\u2018tarilib, Benchmark va boshqa investorlar uchun katta daromad keltirdi.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rekord savdo<br\/><br\/><br\/>1998-yilning sentabr oyida eBay birjaga chiqib, aksiyalarini 18 dollardan taklif qildi. Savdoning birinchi kunidayoq aksiyalar narxi 47 dollarga ko\u2018tarildi. Oktabr oxiriga kelib, bir necha kuchli o&#8217;sishlardan so\u2018ng, ularning narxi 73 dollarga yetdi. Bu hatto Yahoo&#8217;niki bilan solishtirganda ham keskin o&#8217;sish edi. 1999-yilga kelib eBay aksiyalarining bozor qiymati 21 milliard dollarni tashkil etdi, Benchmark ulushi esa 5,1 milliard dollarga baholandi. Bu yutuq Sequoia va Kleiner kabi investitsion kompaniyalar natijalaridan oshib ketdi va hatto Sonning eng katta yutuqlarini ham ortda qoldirdi, barchasi atigi 6,7 million dollarlik kapital bilan amalga oshirildi.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Per Omidyarning odamlarga xizmat ko\u2018rsatishga sodiqligi eBay muvaffaqiyatiga turtki bo\u2018ldi va uning asoschilari milliarderga aylandi.<\/p>\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Laylo Xondamirovna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uning biznes g\u2019oyasi ustidan o\u02bbn dollarli matohlar sotiluvchi eski bozor auksioni ustiga qurilgan biznes deb masxara qilganlar eBay kompaniyasining bozor qiymati 31 milliard dollarni tashkil etishini tushida ham ko\u2019rmagan edilar. Pyer Omidyar, eBay asoschisi, Parijda eronlik oilada tug\u02bbilgan dasturiy ta\u2019minot muhandisi edi. U faoliyatining boshida avval rivojlangan kompaniyalarga onlayn savdoni kengaytirishga ko\u02bbmaklashuvchi startapda ishlagan va [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1083,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-1091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tadbirkorlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1091"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1104,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1091\/revisions\/1104"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1091"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=1091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}