{"id":1420,"date":"2024-12-22T09:00:19","date_gmt":"2024-12-22T09:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=1420"},"modified":"2024-12-22T09:27:04","modified_gmt":"2024-12-22T09:27:04","slug":"aqsh-va-xitoy-ortasidagi-texnologik-ziddiyat-hamda-uning-osiyodagi-ittifoqchilarga-tasiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/aqsh-va-xitoy-ortasidagi-texnologik-ziddiyat-hamda-uning-osiyodagi-ittifoqchilarga-tasiri\/","title":{"rendered":"AQSH va Xitoy o\u2018rtasidagi texnologik ziddiyat hamda uning Osiyodagi ittifoqchilarga ta\u2019siri"},"content":{"rendered":"\n

Gonkong<\/strong> , 16-dekabr – Xitoy 2025-yilda Vashingtonning texnologik sanksiyalarini Osiyodagi qo\u2018shnilari uchun qurol sifatida ishlatishni boshlaydi. AQShning yarimo\u2018tkazgichlar va boshqa muhim tovarlar importiga qo\u2018ygan cheklovlari Xitoyning sun\u2019iy intellekt sohasidagi taraqqiyotiga to\u2018sqinlik qildi, bu esa dunyoning ikkinchi yirik iqtisodiyotini orqada qoldirdi. Hozirda, Xitoy javob choralarini ko\u2018rishni boshladi. Yaponiyada va Janubiy Koreyada joylashgan yirik korporatsiyalar ustidan katta ta\u2019sirga ega bo\u2018lgan Xitoy, ushbu davlatlarni o\u2018zining nishoniga olishda kuchli pozitsiyaga ega. <\/p>\n\n

2022-yilda AQSh prezidenti Jo Bayden Xitoyning ilg\u2018or yarimo\u2018tkazgichlar va ularga tegishli ishlab chiqarish texnologiyalariga kirishiga to\u2018sqinlik qilish uchun keng qamrovli choralarni joriy etdi. O\u2018shandan beri, bu cheklovlar yanada kengayib, Gollandiya firmasi ASML va Yaponiya kompaniyasi Tokyo Electronning mashinalari va asbob-uskunalarini ham o\u2018z ichiga oldi. Dekabr oyida Bayden ma\u2019muriyati kengaytirilgan sanksiyalar doirasida 100 dan ortiq Xitoy kompaniyasini o\u2018zining savdo qora ro\u2018yxatiga kiritdi. <\/p>\n\n

Tobora kuchayib borayotgan cheklovlar Pekinni harakat qilishga majbur etdi. 2023-yilning o\u2018rtalarida Xitoy akkumulyatorlar, yarim o\u2018tkazgichlar, optik tolalar va harbiy qurollar ishlab chiqarishda asosiy komponentlar hisoblangan galliy, germaniy, grafit va surma kabi muhim materiallarga eksport litsenziyalari talab qila boshladi. Biroq, «Trivium China» tadqiqotchisi Kori Kombsning ta\u2019kidlashicha, savdo yo\u2018nalishlarini sinchiklab o\u2018rganish natijasida Xitoy hukumati eksport litsenziyalarini muntazam ravishda rad etmayotgani ma\u2019lum bo\u2018ldi. Bu vaziyat yaqin kelajakda o\u2018zgarishi kutilmoqda. AQShning so\u2018nggi sanksiyalariga javoban Xitoy hukumati ushbu muhim materiallarning ayrimlarini Qo\u2018shma Shtatlarga eksport qilishni butunlay taqiqlab qo\u2018ydi \u2014 bu uning eng qattiq qarshi chorasi bo\u2018ldi. <\/p>\n\n

Xitoy sun\u2019iy intellekt sohasida ortda qolyotgani sari, yanada ko\u2018proq javob choralari kutilmoqda. Tencent va Baidu kabi yirik mahalliy texnologiya kompaniyalari endi Nvidia chiplarini zaxiralarini tugatib, sun\u2019iy intellekt modellari uchun mahalliy alternativalarga murojaat qilishga majbur bo\u2018lishmoqdi. Biroq, Huawei tomonidan ishlab chiqilgan so\u2018nggi chip, Xitoyning Nvidia\u2019ning yuqori talab qilinadigan grafik protsessorlariga (GPU) qarshi eng oqilona javobi bo\u2018lgan yarimo\u2018tkazgich kompaniyasi, AQShning $3,3 trillionlik bozor yetakchisidan uch avlod orqada qolgan, deb xabar beradi Bloomberg. <\/p>\n\n

Ushbu rivojlanishlar fonida, Pekin o\u2018zining kamyob yer metallari va muhim minerallar bo\u2018yicha deyarli monopoliya holatini strategik qurol sifatida ishlatish uchun poydevor yaratmoqda. Iyun oyida Xitoy hukumati mamlakatning kamyob yer resurslarini himoya qilishga qaratilgan yangi qoidalar to\u2018plamini e\u2019lon qildi. Ushbu qoidalar tog\u2018-kon, eritish va savdo faoliyatini qamrab oladi va mamlakatning nodir yer aktivlari ustidan davlat nazoratini o\u2018rnatadi. <\/p>\n\n

Xitoy Savdo vazirligi tomonidan chiqarilgan so\u2018nggi eksport taqiq avvalgi siyosatlarning sezilarli darajada qayta ko\u2018rib chiqilishi bilan bog\u2018liq. Avvalgi galliy va germaniy bo\u2018yicha tarqoq cheklovlardan farqli o\u2018laroq, yangi yagona tizim fuqarolik va harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin bo\u2018lgan texnologiyalar va materiallar ustidan qattiqroq davlat nazoratini o\u2018rnatadi. Endilikda elektromobil batareyalari uchun zarur bo\u2018lgan grafitning ma\u2019lum turlarini sotuvchi korxonalar xorijdagi mijozlari va materiallardan qanday maqsadlarda foydalanishlari haqidagi ma\u2019lumotlarni oshkor qilishlari shart. AQSH sanksiyalari modelidan so\u2018ng, Xitoy qo\u2018shimcha cheklovlar va litsenziya talablari ostidagi xorijiy kompaniyalarning «nazorat ro\u2018yxati»ni ham joriy qiladi. <\/p>\n\n

Micron Technology va Tesla kabi Amerika kompaniyalarini nishonga olish, ayniqsa, Xitoyning nochor iqtisodiyoti savdo hamkorlariga, chet el investitsiyalariga va texnologik tajribaga juda muhtoj bo\u2018lgan bir paytda, samarasiz bo\u2018lishi mumkin. 2023-yilda Xitoyning infratuzilma kompaniyalariga Microndan ba\u2019zi xotira chiplarini sotib olish taqiqlangan edi. Shunga qaramay, bir yil o\u2018tib, Aydaxo shtatida joylashgan kompaniya Xitoy bilan aloqalarini mustahkamladi, bosh direktor Sanjay Mehrotra savdo vaziri bilan uchrashdi va hatto 2024-yilda mamlakatda yangi zavodga asos soldi. Shu bilan birga, Visible Alpha prognozlariga ko\u2018ra, Teslaning Xitoydagi savdosi 14 foizga o\u2018sishi va 2025-yilga kelib 23 milliard dollarga yetishi kutilmoqda. <\/p>\n\n

Boshqa tomondan, Pekin AQShning Osiyodagi ittifoqchilari ustidan ancha katta ta\u2019sirga ega. Yaponiya hukumatining \u201cwhitepaper\u201d ma\u2019lumotlari shuni ko\u2018rsatdiki, Yaponiya importining deyarli uchdan bir qismi Xitoyga tayanadi, Qo\u2018shma Shtatlar esa faqat 13 foiz Xitoyga bog\u2018liq. Ushbu importga mashinalar, organik kimyoviy moddalar va elektr uskunalari kiradi. Xitoyga qaramlikni kamaytirish bo\u2018yicha rasmiy sa\u2019y-harakatlarga qaramay, alohida tadqiqot shuni ko\u2018rsatdiki, Janubiy Koreyaning yarimo\u2018tkazgichlar ishlab chiqarish uchun zarur bo\u2018lgan oltita xom ashyodan beshtasi uchun Xitoyga qaramligi aslida 2023-yilda oshdi. <\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n
\"\"<\/figure>\n\n

Bu holat Tokio va Seuldagi yirik korporatsiyalarni xavfli holatga solmoqda. Masalan, Toyota $220 milliardlik avtomobil ishlab chiqaruvchisi bo\u2018lgan Xitoyning muhim minerallarni unga yetkazib berishni to\u2018xtatishidan xavotirda ekanligini Bloomberg, sentyabr oyida xabar bergandi. Ta\u2019minot zanjirlaridan tashqari, kompaniyaning Xitoyda ishlab chiqarish zavodlari ham mavjud. Janubiy Koreyaning yirik xotira chiplar ishlab chiqaruvchilari SK Hynix va Samsung Electronics, shuningdek batareya mutaxassislari LG Chem va SK On shunga o\u2018xshash muammolarni boshdan kechirmoqda. <\/p>\n\n

Eksport cheklovlari haqida hatto oddiy tahdid ham bu davlatlarni Xitoyga qarshi texnologiya urushida ishtirok etishni qayta ko\u2018rib chiqishga majbur qilishi mumkin. Pekinda qarshi kurashish uchun yetarli qurollar mavjud va 2025-yilda ularni AQShning ittifoqchilariga qarshi ishlatishni boshlashi kutilmoqda. <\/p>\n\n

Zuhraxon Mansurova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gonkong , 16-dekabr – Xitoy 2025-yilda Vashingtonning texnologik sanksiyalarini Osiyodagi qo\u2018shnilari uchun qurol sifatida ishlatishni boshlaydi. AQShning yarimo\u2018tkazgichlar va boshqa muhim tovarlar importiga qo\u2018ygan cheklovlari Xitoyning sun\u2019iy intellekt sohasidagi taraqqiyotiga to\u2018sqinlik qildi, bu esa dunyoning ikkinchi yirik iqtisodiyotini orqada qoldirdi. Hozirda, Xitoy javob choralarini ko\u2018rishni boshladi. Yaponiyada va Janubiy Koreyada joylashgan yirik korporatsiyalar ustidan katta […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1423,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-1420","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reports"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1420"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1432,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1420\/revisions\/1432"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1420"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=1420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}