{"id":5176,"date":"2025-03-21T05:55:12","date_gmt":"2025-03-21T05:55:12","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/chatgpt-yevropada-sudga-tortilmoqda\/"},"modified":"2025-03-21T05:58:56","modified_gmt":"2025-03-21T05:58:56","slug":"chatgpt-yevropada-sudga-tortilmoqda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/chatgpt-yevropada-sudga-tortilmoqda\/","title":{"rendered":"ChatGPT Yevropada sudga tortilmoqda"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">OpenAI kompaniyasi, ChatGPT sun\u2019iy intellekti noto\u2018g\u2018ri va tuhmat xarakteridagi ma\u2019lumotlarni tarqatgani sabab Yevropada yirik huquqiy muammoga duch keldi. Shikoyat Noyb nomli maxfiylikni himoya qilish tashkiloti tomonidan qo\u2018llab-quvvatlanib, AI texnologiyalarining asosiy muammolaridan biri- yolg\u2018on ma\u2019lumot yaratish (AI Hallucinations) masalasini ko\u2018tarib chiqmoqda. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muammo Norvegiyalik bir erkak ChatGPT uni ikki farzandining qotilligida va uchinchisini o\u2018ldirishga uringanlikda ayblagani haqida yolg\u2018on ma\u2019lumot tarqatayotganini bilib qolgandan so\u2018ng boshlandi. Ushbu holat katta shov-shuvga sabab bo\u2018ldi, chunki sun\u2019iy intellekt tizimlari shaxsiy ma\u2019lumotlar bilan noto\u2018g\u2018ri munosabatda bo\u2018lishi mumkinligi, ayniqsa <strong>Yevropaning umumiy ma\u2019lumotlarni himoya qilish qoidalari (GDPR)<\/strong> doirasida, jiddiy muammo sifatida ko\u2018rilmoqda. Ushbu qoidalar kompaniyalardan har qanday qayta ishlanayotgan ma\u2019lumot aniq va ishonchli bo\u2018lishini talab qiladi. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Noyb tashkilotining huquqshunos eksperti Yoakim S\u00f6derberg OpenAI\u2019ning bu boradagi yondashuvi qabul qilib bo\u2018lmasligini ta\u2019kidladi. OpenAI ChatGPT noto\u2018g\u2018ri ma\u2019lumot berishi mumkinligi haqida ogohlantirish bergan, lekin S\u00f6derbergning fikricha, bu bahona bo\u2018la olmaydi.  <\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cSiz shunchaki yolg\u2018on ma\u2019lumot tarqatib, oxirida kichik bir ogohlantirish qo\u2018shib, \u2018bu rost bo\u2018lmasligi ham mumkin\u2019 deb ayta olmaysiz,\u201d<\/strong> \u2013 deydi u.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu holat AI texnologiyalari yanada rivojlanib borayotgan paytda, kompaniyalarning javobgarligi masalasini yana bir bor kun tartibiga chiqardi.<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sun\u2019iy intellekt xatolari tanqid ostida<\/strong><\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ChatGPT birinchi marta noto\u2018g\u2018ri ma\u2019lumot tarqatishda ayblanayotgani yo\u2018q. Bungacha Avstraliyaning bir meri sun\u2019iy intellekt u haqida xorijdagi poraxo\u2018rlik jinoyati uchun sudlangan deb noto\u2018g\u2018ri ma\u2019lumot bergani sabab OpenAI\u2019ni sudga berish bilan tahdid qilgan edi. U OpenAI\u2019dan bu yolg\u2018on ma\u2019lumotni tuzatishni yoki o\u2018z ismini ChatGPT ma\u2019lumotlar bazasidan butunlay olib tashlashni talab qildi. OpenAI bu muammoni hal qilish uchun uning ismini tizimdan o\u2018chirdi, lekin shu bilan birga merga tegishli to\u2018g\u2018ri ma\u2019lumotlarni ham, shuningdek, boshqa xuddi shu ismli kishilarga oid ma\u2019lumotlarni ham yo\u2018q qildi.   <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu hodisalar sun\u2019iy intellekt tomonidan yaratilgan kontentning asosiy muammosini ko\u2018rsatadi: real insonlarning shaxsiy ma\u2019lumotlarini qayta ishlash jarayonida aniq va ishonchli bo\u2018lish kafolatlanmagan. ChatGPT kabi AI tizimlari katta hajmdagi ma\u2019lumotlar asosida javoblarni oldindan taxmin qilish uchun yaratilgan, lekin ba\u2019zan ular to\u2018liq yolg\u2018on ma\u2019lumotlar \u2013<strong>\u201challucinations\u201d <\/strong>yaratishi mumkin. Agar bu noto\u2018g\u2018ri ma\u2019lumotlar haqiqiy insonlarga taalluqli bo\u2018lsa, bu ularning obro\u2018siga putur yetkazishi, hatto yuridik oqibatlarga olib kelishi mumkin.  <\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bu OpenAI va AI qonunlari uchun nimani anglatadi?<\/strong><\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yevropaning General Data Protection Regulation (GDPR) qonuni dunyodagi eng qat\u2019iy ma\u2019lumot maxfiyligi qoidalaridan biri hisoblanadi. Ushbu qonunni buzgan kompaniyalar <strong>yillik global daromadning 4% gacha jarima<\/strong> to\u2018lashga majbur bo\u2018lishi mumkin. Agar OpenAI GDPR qoidalarini buzishda aybdor deb topilsa, u nafaqat katta miqdordagi moliyaviy jarimalarga duch keladi, balki ChatGPT shaxsiy ma\u2019lumotlarni qanday qayta ishlashi va tasdiqlashi kerakligi borasida kuchli bosimga ham uchrashi mumkin. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Regulyatorlar hozirda amaldagi qonunlar sun\u2019iy intellektni boshqarish uchun yetarlicha kuchli yoki yo\u2018qligini ko\u2018rib chiqishga majbur bo\u2018lmoqda. GDPR aslida raqamli maxfiylik va ma\u2019lumotlarni himoya qilish uchun ishlab chiqilgan bo\u2018lsa-da, u sun\u2019iy intellekt tomonidan yaratilgan kontentni tartibga solish uchun mo\u2018ljallanmagan. Ushbu ish kelajakda kompaniyalar real insonlarga oid AI yaratgan ma\u2019lumotlar aniq bo\u2018lishini ta\u2019minlashi shartligi borasida muhim yuridik pretsedent o\u2018rnatishi mumkin.  <\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sun\u2019iy intellektga qanchalik ishonish mumkin?<\/strong><\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sun\u2019iy intellekt kundalik hayotimizga tobora chuqur kirib bormoqda, ammo uning ishonchliligi ham shunchalik katta xavotir uyg\u2018otmoqda. ChatGPT allaqachon mijozlarga xizmat ko\u2018rsatish, huquqiy maslahat, tibbiy tavsiyalar va jurnalistika, ta\u2019lim sohalarida ishlatilmoqda. Agar AI haqiqatga mos kelmaydigan, lekin ishontiruvchi noto\u2018g\u2018ri bayonotlar yaratishda davom etsa, uning oqibatlari shaxsiy tuhmat ishlaridan ancha kengroq bo\u2018lishi mumkin.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>OpenAI ustidan ochilgan sud ishi AI sanoati uchun ogohlantirish belgisi bo\u2018lib xizmat qilmoqda.<\/strong> Agar kompaniyalar jamoatchilik ishonchini saqlab qolmoqchi bo\u2018lsa, sun\u2019iy intellekt tomonidan noto\u2018g\u2018ri ma\u2019lumotlar tarqalishining oldini olish uchun qat\u2019iy choralar ishlab chiqishi kerak bo\u2018ladi. Aks holda, AI yuridik va axloqiy jihatdan xavfli maydonga aylanib, ham biznes, ham insonlar uchun jiddiy muammolar keltirib chiqarishi mumkin. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tayyorladi: Navro\u2018zaxon Bo\u2018riyeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>OpenAI kompaniyasi, ChatGPT sun\u2019iy intellekti noto\u2018g\u2018ri va tuhmat xarakteridagi ma\u2019lumotlarni tarqatgani sabab Yevropada yirik huquqiy muammoga duch keldi. Shikoyat Noyb nomli maxfiylikni himoya qilish tashkiloti tomonidan qo\u2018llab-quvvatlanib, AI texnologiyalarining asosiy muammolaridan biri- yolg\u2018on ma\u2019lumot yaratish (AI Hallucinations) masalasini ko\u2018tarib chiqmoqda. Muammo Norvegiyalik bir erkak ChatGPT uni ikki farzandining qotilligida va uchinchisini o\u2018ldirishga uringanlikda ayblagani haqida [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5174,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-5176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisod"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5176"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5177,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5176\/revisions\/5177"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5176"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=5176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}