Moliyaviy qarorlar, xususan startaplar dunyosida hisob-kitob, prognoz va ROI (sarmoyaning qaytimi) kabi mantiqiy mezonlar asos bo\u2018lishi kerak, hisob-kitoblari asosida harakat qilinadi, deyishadi. Ammo haqiqatda qarorlar ko\u2018pincha his-tuyg\u2018ular, ayniqsa, yo\u2018qotishdan qo\u2018rquv ta\u2019sirida qabul qilinadi. \u00a0<\/p>\n\n\n\n
Bu qo\u2018rquv shunchalik kuchli bo\u2018lishi mumkinki, u investorni aksiyalarini erta sotishga, asoschini esa jasur yo\u2018nalish o\u2018zgarishidan voz kechishiga majbur qiladi. Odatdagi odamlar ham bu hissiyot sababli foydali imkoniyatlardan qo\u2018rqib o\u2018tib ketishadi. Bu hodisa psixologiyada loss aversion<\/em> \u2013 ya\u2019ni yo\u2018qotishdan qochishga intilish \u2013 deb ataladi. Ushbu tushuncha Nobel mukofoti sovrindorlari Daniel Kahneman va Amos Tversky<\/strong> tomonidan ishlab chiqilgan Prospekt nazariyasi<\/em>ning markaziy g\u2018oyasidir.<\/p>\n\n\n\n Oddiy qilib aytganda, odamlar qarorlarini mutlaq natijalarga qarab emas, balki yutuq va yo\u2018qotishlarni o\u2018zlarining ichki mezonlariga nisbatan baholab qabul qilishadi. Va eng muhim jihati shundaki \u2013 yo\u2018qotish og\u2018rig\u2018i yutuq quvonchidan ikki baravar kuchliroq his qilinadi.<\/p>\n\n\n\n Shu sababli investorlar bozordagi eng kichik pasayishda ham vahimaga tushib, aksiyalarini sotishga oshiqishadi. Startap asoschilari esa muvaffaqiyatsiz modelni o\u2018zgartirish o\u2018rniga unga yopishib olishadi, chunki keskin burilish tavakkaliga tayyor emaslar.<\/p>\n\n\n\n Loss aversion<\/em> \u2014 yo\u2018qotishdan qochish instinkti \u2014 hayotning har joyida, ayniqsa pul bilan bog\u2018liq qarorlarda ko\u2018zga tashlanadi. Masalan, fond bozorida narxlar tushganda, ko\u2018plab investorlar vahimaga tushib, aktivlarini erta sotib yuborishadi \u2014 hatto tarixiy ma\u2019lumotlar ularning narxi vaqt o\u2018tib tiklanishini ko\u2018rsatib turgan bo\u2018lsa ham. Ya\u2019ni hissiy og\u2018riq mantiqdan ustun keladi. <\/p>\n\n\n\n Startap dunyosida esa \u201cdown round\u201d<\/em> \u2013 kompaniyaning avvalgi bahosidan past narxda yangi sarmoya jalb qilish \u2014 g\u2018oyasi ko \u2018pincha rad etiladi. Buning sababi oddiy: bu muvaffaqiyatsizlik belgisi sifatida ko\u2018riladi, garchi kompaniyani saqlab qolish uchun bu oqilona yo\u2018l bo\u2018lsa ham.<\/p>\n\n\n\n Kripto bozori bu borada yanada dramatik: odamlar narxlar ko\u2018tarilganda tezda kirib borishadi, ammo bozor qulaganda \u2014 eng yomon vaqtda \u2014 chiqib ketishadi. Chunki yo\u2018qotish og\u2018rig\u2018idan qochish instinkti \u201cdarrov chiq!\u201d deb baqiradi, hatto bu chiqish yo\u2018qotishni rasmiylashtirish degani bo\u2018lsa ham.<\/p>\n\n\n\n Bu misollar shuni ko\u2018rsatadiki, hatto eng aqlli, eng yaxshi ma\u2019lumotlarga ega odamlar ham yo\u2018qotish xavfi qarshisida hissiyotga asoslangan qarorlar qabul qilishadi.<\/p>\n\n\n\n Loss aversion<\/em> \u2014 bu nuqson emas, balki evolyutsion himoya mexanizmi. Ammo uni anglash orqali moliyaviy qarorlarimizni ancha ongli va oqilona qilamiz. <\/p>\n\n\n\n Startap olamida bu xatolik asoschilarning o\u2018z kompaniyasini saqlab qoladigan takliflardan voz kechishiga olib keladi. Masalan, WeWork <\/strong>rahbariyati xarajatlarni qisqartirish yoki kompaniya bahosini pasaytirishni rad etdi \u2014 yo\u2018qotishni tan olishdan qo\u2018rqqani uchun. Natijada bu qaror inqirozni yanada chuqurlashtirdi.<\/p>\n\n\n\n Ommaviy bozorlarda esa, COVID pandemiyasi davridagi 2020-yil mart oyidagi qulashda ko\u2018plab investorlar aksiyalarini vahima bilan sotib yuborishdi \u2014 natijada S&P 500 tarixidagi eng tez tiklanishdan foyda ko\u2018ra olmadilar. Hatto tajribali investorlar ham undan holi emas: Bill Ackman<\/strong> Herbalife<\/em>\u2019ga qarshi pozitsiyasida uzoq turib, $4 milliard<\/strong> yo\u2018qotdi \u2014 yo\u2018qotishni tan olmaslik umidida noto\u2018g\u2018ri qarorda haddan tashqari uzoq turib qoldi.<\/p>\n\n\n\n Bu psixologik og\u2018ishlarni tushunish muhim \u2014 bu faqat milliarderlar yoki venchur investorlar uchun emas, balki har bir pul bilan bog\u2018liq qaror qabul qilayotgan odam uchun ahamiyatli. Qo\u2018rquv emas, strategiya asosida harakat qilish \u2014 bu moliyaviy kelajagimizni o\u2018z qo\u2018limizga olishning kalitidir.<\/p>\n\n\n\n Siz robot emassiz. Miyangiz yo\u2018qotishdan himoya qilishga moslashgan \u2014 hatto bu yutuqlardan voz kechish evaziga bo\u2018lsa ham. Ammo bu haqiqatni anglash sizga ustunlik beradi.<\/p>\n\n\n\n Kelasi safar aksiyalar \u201cqizilga\u201d kirsa yoki siz startapingizga sarmoya kiritishga ikkilanib qolsangiz, o\u2018zingizdan so\u2018rang: \u201cbu mantiqmi, yoki shunchaki yo\u2018qotishdan qo\u2018rquvmi\u201d?<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n Sizning moliyaviy kelajagingiz ana shu savolga bergan javobingizga bog\u2018liq bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n Tayyorladi: Navro\u2018zaxon Bo\u2018riyeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Moliyaviy qarorlar, xususan startaplar dunyosida hisob-kitob, prognoz va ROI (sarmoyaning qaytimi) kabi mantiqiy mezonlar asos bo\u2018lishi kerak, hisob-kitoblari asosida harakat qilinadi, deyishadi. Ammo haqiqatda qarorlar ko\u2018pincha his-tuyg\u2018ular, ayniqsa, yo\u2018qotishdan qo\u2018rquv ta\u2019sirida qabul qilinadi. \u00a0 Bu qo\u2018rquv shunchalik kuchli bo\u2018lishi mumkinki, u investorni aksiyalarini erta sotishga, asoschini esa jasur yo\u2018nalish o\u2018zgarishidan voz kechishiga majbur qiladi. Odatdagi […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7332,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[121],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-7331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-venchur-kapitali"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7334,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7331\/revisions\/7334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7331"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=7331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Prospekt nazariyasi nima?<\/strong><\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Haqiqiy hayotda qanday namoyon bo\u2018ladi<\/strong><\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Nega bu muhim<\/strong><\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Xulosa<\/strong><\/strong><\/h5>\n\n\n\n