{"id":7571,"date":"2025-06-17T06:37:23","date_gmt":"2025-06-17T06:37:23","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=7571"},"modified":"2025-06-17T06:37:29","modified_gmt":"2025-06-17T06:37:29","slug":"texnologik-milliarderlar-orzu-qilayotgan-kelajak-insoniyat-uchun-xavfli-bolishi-mumkin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/texnologik-milliarderlar-orzu-qilayotgan-kelajak-insoniyat-uchun-xavfli-bolishi-mumkin\/","title":{"rendered":"Texnologik milliarderlar orzu qilayotgan kelajak insoniyat uchun xavfli bo\u2018lishi mumkin"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Silikon vodiysida kelajak shunchaki tasavvur qilinmayapti \u2013 uni dunyodagi eng qudratli texnologik milliarderlar faol shakllantirmoqda. Sem Altman, Ilon Mask va Jeff Bezos kabi tadbirkorlar nafaqat innovatsiyalarning navbatdagi to\u2018lqinini yaratmoqda, balki insoniyatni tub texnologik o\u2018zgarishlar sari yo\u2018naltirishmoqda. Biroq, ilmiy yozuvchi va astrofizik <strong>Adam Bekkerning<\/strong>&nbsp;fikricha, bu shuhratparastlik bilan to\u2018la reja juda katta xavf tug\u2018diradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zining \u201c<em>More Everything Forever: AI Overlords, Space Empires, and Silicon Valley\u2019s Crusade to Control the Fate of Humanity\u201d<\/em>&nbsp;nomli yangi kitobida Bekker shunday deydi: bu texnologik gigantlar \u201ctexnologik najot\u201d deb ataluvchi mafkurani ilgari surmoqda \u2013 ya\u2019ni texnologiya har qanday muammoni, jumladan o\u2018limni ham hal qila oladi degan qat\u2019iy ishonchga asoslangan dunyoqarash.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tasavvurlar global inqirozlarni hal etish uchun sun\u2019iy superintellektni yaratish, inson ongini mashinalar bilan uyg\u2018unlashtirish, Marsni o\u2018zlashtirish va sivilizatsiyani koinot bo\u2018ylab yoyishni o\u2018z ichiga oladi. Bu g\u2018oyalar ilmiy fantastikaga o\u2018xshasa-da, Bekkerning ta\u2019kidlashicha, ular amalda real dunyodagi qarorlarni boshqarib, potentsial xavfli oqibatlarga olib kelmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYaltiroq so\u2018zlar ortida, \u2013 deb yozadi Bekker, \u2013 ko\u2018pincha chuqurroq maqsadlar \u2013 foyda, hokimiyat va jamiyat oldidagi mas\u2019uliyatdan qochish yotadi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U bu dunyoqarashni o\u2018zaro bog\u2018liq mafkuralar majmuasiga bog\u2018laydi: transgumanizm, uzoq muddatli fikrlash, samarali altruizm, tezlashtirishga intilish va futurist Rey Kurzweil tomonidan ommalashtirilgan Yagonalik tushunchasi. Garchi ohang jihatidan farqli bo\u2018lsa-da, ularning asosiy g\u2018oyalari bir xil: jismoniy cheklovlardan xalos bo\u2018lish, texnologiyalarning tez sur\u2019atda rivojlanishi va kelajak imkoniyatlarini bugungi voqelikdan ustun qo\u2018yishning axloqiy zaruriyati.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bekker ta\u2019kidlashicha, bu g\u2018oyalarning ko\u2018pchiligi muammoli tarixga ega. Transgumanizmni dastlab mashhur yevgenist Yulian Xaksli ommalashtirgandi. Mark Andreessen singari ayrim texnologiya yetakchilari avtoritarizm va fashizm bilan aloqador XX asr boshlaridagi futuristik bayonotlarga murojaat qilishgan. Bekker shunday yozadi: \u201cBoylik va hokimiyat bir joyda to\u2018planganda, ko\u2018pincha qarshilik kam bo\u2018ladi va yomon g\u2018oyalar to\u2018siqsiz rivojlanib ketishi mumkin.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U, ayniqsa, Rey Kurzweilning \u201cTezlashuvchi qaytimlar qonuni\u201d deb ataluvchi g\u2018oyasini tanqid qiladi. Bu nazariyaga ko\u2018ra, texnologiyalar vaqt o\u2018tishi bilan nafaqat rivojlanadi, balki borgan sari tezlashib boradi. Har bir yutuq yangi, yanada tez rivojlanishni boshlatadi. Ushbu qarash Silikon vodiysida keng tarqalgan bo\u2018lib, tez orada superintellekt yuzaga keladi degan taxminlarga asos bo\u2018lmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biroq, Bekkerning fikricha, bu qarash noto\u2018g\u2018ri. U bu qarash Mur qonuni kabi tarixiy tendensiyalarni noto\u2018g\u2018ri talqin qilishini ta\u2019kidlaydi. Mur qonuni &#8211; Intel asoschisi Gordon Mur tomonidan 1965-yilda kuzatilgan hodisa bo\u2018lib, unga ko\u2018ra kompyuter chipidagi tranzistorlar soni har ikki yilda taxminan ikki baravar ko\u2018payib, kompyuterlarni tezroq va arzonroq qiladi. Bu tendensiya o\u2018nlab yillar davomida kuzatilgan bo\u2018lsa-da, Bekker uning tabiat qonuni emas, balki ongli qarorlar va texnologiya sanoatining ulkan sarmoyalari natijasi ekanligini ta\u2019kidlaydi. Hozirgi kunda esa hatto Mur qonuni ham sekinlashmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bekker qisqacha shunday xulosa qiladi: cheksiz eksponensial taraqqiyotga ishonish \u2013 haqiqatdan ko\u2018ra xayolparastlikka yaqin. \u201cBu jozibali hikoya\u201d, \u2013 deydi u, \u201cammo u haqiqatga asoslanmagan\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bekkerning fikricha, xavf nafaqat bu milliarderlarning manmanligida, balki jamoatchilik passivligida ham yotadi. Bu ertaklar o\u2018zining o\u2018lmaslik, tartib va kelajakni bilish haqidagi va\u2019dalari bilan xaotik dunyoda keng tarqalgan tashvishlarga murojaat qiladi. \u201cUlar nazoratni yoki hech bo\u2018lmaganda uning illyuziyasini taklif qiladi,\u201d deydi u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biroq, bu texnokratik qarash ko\u2018pincha bugungi kunning dolzarb muammolarini e\u2019tibordan chetda qoldiradi: atrof-muhitning yemirilishi, ijtimoiy tengsizlik va demokratiyaning orqaga ketishi. Bekkerning ta\u2019kidlashicha, uzoq, taxminiy kelajakka e\u2019tibor qaratish orqali texnologiya sohasidagi elita resurslar va e\u2019tiborni hozir biz duch kelayotgan haqiqiy, hal qilinishi mumkin bo\u2018lgan inqirozlardan chalg\u2018itish xavfini tug\u2018diradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bekker buning yechimi sifatida tanqidiy fikrlash va fuqarolik mas\u2019uliyatini ilgari suradi: \u201cSilikon vodiysi o\u2018n yildan ortiq vaqt mobaynida deyarli hech qanday javobgarliksiz faoliyat yuritdi. Bu davr tugamoqda. Biz ularning g\u2018oyalarini shubha ostiga olishimiz va innovatsiyalar faqat milliarderlarning xayoliy orzulariga emas, balki jamoatchilik manfaatlariga xizmat qilishini talab qilishimiz kerak.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tayyorladi: Navro\u2018zaxon Bo\u2018riyeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Silikon vodiysida kelajak shunchaki tasavvur qilinmayapti \u2013 uni dunyodagi eng qudratli texnologik milliarderlar faol shakllantirmoqda. Sem Altman, Ilon Mask va Jeff Bezos kabi tadbirkorlar nafaqat innovatsiyalarning navbatdagi to\u2018lqinini yaratmoqda, balki insoniyatni tub texnologik o\u2018zgarishlar sari yo\u2018naltirishmoqda. Biroq, ilmiy yozuvchi va astrofizik Adam Bekkerning&nbsp;fikricha, bu shuhratparastlik bilan to\u2018la reja juda katta xavf tug\u2018diradi. O\u2018zining \u201cMore Everything [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7572,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[274],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-7571","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kitoblar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7571"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7574,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7571\/revisions\/7574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7571"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=7571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}