Dastlab 184 million foydalanuvchiga tegishli parollar sizib chiqqani haqida xabarlar paydo bo\u2018lgan edi. Biroq bu hodisa o\u2018z miqyosiga ko\u2018ra tarixdagi eng yirik parol sizib chiqishiga aylandi: 16 milliarddan ortiq login ma\u2019lumotlari ochiqlangan. Bu fosh bo\u2018lgan ma\u2019lumotlar orasida Apple, Facebook, Google kabi texnologik gigantlar, shuningdek, VPN servislaridan tortib hukumat portallarigacha bo\u2018lgan turli platformalarning ma\u2019lumotlari mavjud.<\/p>\n\n\n\n
2024-yil boshidan beri bu masalani tekshirayotgan Cybernews kiberxavfsizlik tadqiqotchilarining aytishicha, ma\u2019lumotlar 30 ta alohida ochiq ma\u2019lumotlar to\u2018plamini o\u2018z ichiga oladi. Ularning har biri o\u2018n millionlab yozuvlardan tortib milliardlab yozuvlargacha bo\u2018lgan ma\u2019lumotlarni qamrab oladi. Ba\u2019zi mutaxassislar dastlab bu sizib chiqishni o\u2018tmishdagi buzilishlarning qayta to\u2018plangan to\u2018plami bo\u2018lishi mumkin deb taxmin qilgan bo\u2018lsa-da, tadqiqot guruhi bu asosan yangi, ilgari xabar qilinmagan ma\u2019lumotlar ekanligini ta\u2019kidlamoqda. Hozirgacha faqat bitta misolda \u2014 may oyida tarqalgan 184 million parol \u2014 avvalgi sizishlar bilan bir xil bo\u2018lib chiqqan.<\/p>\n\n\n\n
\u201cBu oddiy fosh etilish emas, bu ommaviy ekspluatatsiya rejasi\u201d, \u2014 deydi tadqiqotchilar.<\/p>\n\n\n\n
Muhimi shundaki, bu hodisa Apple yoki Google\u2019ning serverlari buzilgani natijasida yuz bermagan. Aksincha, zararlangan qurilmalardan foydalanuvchilarning ma\u2019lumotlarini to\u2018plovchi zararli dasturlar \u2014 ya\u2019ni infostealer viruslari orqali amalga oshirilgan.<\/p>\n\n\n\n
Kiberxavfsizlik bo\u2018yicha taniqli mutaxassis Bob Diachenko ham bu fikrni tasdiqlaydi. Bu nafaqat jiddiy xavf, balki yuzlab fishing hujumlari, akkauntlarni o\u2018g\u2018irlash va shaxsiy ma\u2019lumotlarga noqonuniy kirish uchun imkoniyatlar eshigini ochadi.<\/p>\n\n\n\n
\u201cBu yangi, keng miqyosda qurolga aylantirilishi mumkin bo\u2018lgan razvedka ma\u2019lumotlari,\u201d dedi Cybernews tadqiqotchisi Aras Nazarovas. Ba\u2019zida eski ma\u2019lumotlarni qayta ishlatgan oldingi sizib chiqishlardan farqli o\u2018laroq, hozirgi topilma dunyodagi eng keng tarqalgan xizmatlarning kirish URL manzillari va parollarini o\u2018z ichiga oladi. Bu ma\u2019lumotlarning ko\u2018pchiligi ilgari hech qachon oshkor etilmagan.<\/p>\n\n\n\n
Mutaxassislar ogohlantirishicha, eng kuchli parol ham ochiq ma\u2019lumotlar bazasida bo\u2018lsa, hech qanday himoya bermaydi. Undan ham yomoni, agar foydalanuvchilar ushbu ma\u2019lumotlarni bir nechta hisoblarda qayta ishlatgan bo\u2018lsa – bu afsuski juda keng tarqalgan holat – xavf tezda ko\u2018payib ketadi.<\/p>\n\n\n\n
Even Dornbush (Desired Effect rahbari) shunday deydi: \u201cMurakkab parol ham sizib chiqqan bo\u2018lsa, u sizni himoya qila olmaydi. Parollarni qayta ishlatish \u2013 internetdagi eng xavfli odatlardan biridir.\u201d Approov kompaniyasi vitse-prezidenti Jorj Makgregor bu holatni \u201cdomino effekti\u201d deb ataydi, ya\u2019ni bir fosh bo\u2018lish butun tizimga zarar yetkazishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n
Tashkilotlar ham aybdan xoli emas. Keeper Security rahbari Darren Guccione kabi mutaxassislar nol ishonch modeli va imtiyozli kirish nazorati kabi faol choralarning muhimligini ta\u2019kidladilar. \u201cMa\u2019lumotlar qayerda joylashganidan qat\u2019i nazar, unga kirish har doim autentifikatsiya qilinishi, ruxsat berilishi va qayd etilishi kerak,\u201d dedi Guccione.<\/p>\n\n\n\n
Javobgarlik kimning zimmasida ekanligi haqida fikrlar turlicha. KnowBe4 kompaniyasining xavfsizlik bo\u2018yicha yetakchi mutaxassisi Javvad Malikning fikricha, kiberxavfsizlik tashkilotlar va foydalanuvchilar o\u2018rtasidagi umumiy mas\u2019uliyatdir. Boshqalar esa, jumladan MetaCert kompaniyasi rahbari Pol Uolsh, bunga keskin qarshi chiqib, xavfsizlik provayderlari o\u2018zlari aniqlay olmagan xatarlarga foydalanuvchilarni aybdor qilish to\u2018g\u2018ri emasligini ta\u2019kidlaydi.<\/p>\n\n\n\n
\u201cFoydalanuvchilarni o\u2018qitishning o\u2018zi o\u2018n yildan ortiq vaqt davomida samarali bo\u2018lmadi,\u201d deydi Uolsh. \u201cXavfsizlik provayderlari foydalanuvchilardan kiberxavfsizlik bo\u2018yicha mutaxassis bo\u2018lishni talab qilmasdan, ularni himoya qiladigan yechimlarni taqdim etishlari zarur.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ushbu tarixiy ma\u2019lumotlar sizib chiqishi munosabati bilan mutaxassislar iste\u2019molchilar va kompaniyalarni an\u2019anaviy parollarni almashtirish uchun mo\u2018ljallangan yangi, xavfsizroq autentifikatsiya usuli – parolsiz kirish kalitlarini (passkey) qo\u2018llashga undamoqda. Oddiy parollardan farqli o\u2018laroq, bu kalitlar biometrik ma\u2019lumotlar yoki jismoniy qurilmalarga asoslanadi, shu sababli ularni o\u2018g\u2018irlash yoki noto\u2018g\u2018ri ishlatish ancha qiyin.<\/p>\n\n\n\n
\u201cParolsiz kirish kalitlari shunchaki qo\u2018shimcha imkoniyat emas, balki juda muhim vosita,\u201d – dedi Dashlane xavfsizlik bo\u2018yicha mutaxassisi va FIDO alyansi hamraisi Ryu Islom. Facebook, Google va Apple allaqachon parolsiz kirish kalitlarini qo\u2018llab-quvvatlashni yo\u2018lga qo\u2018yishni boshlagan va keyingi bir necha yil ichida ularning keng qo\u2018llanilishi kutilmoqda.<\/p>\n\n\n\n
\u201cAgar siz birorta parolingizdan turli hisoblarda qayta foydalangan bo\u2018lsangiz, hozir harakat qilish vaqti keldi,\u201d – deya qo\u2018shimcha qildi Islom. \u201cParollar boshqaruvchisiga o\u2018ting. Ko\u2018p bosqichli autentifikatsiyani yoqing. Va iloji boricha parolsiz kirish kalitlariga o\u2018ting.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bugungi internet olamida 16 milliard hisob ma\u2019lumotlari muomalada yuribdi. Bunday sharoitda kiberxavfsizlik nafaqat muhim, balki zaruriy ehtiyojga aylangan. Siz bir nechta ijtimoiy tarmoq hisoblariga ega oddiy foydalanuvchi bo\u2018lasizmi yoki minglab mijozlarga xizmat ko\u2018rsatadigan kompaniya \u2014 farqi yo\u2018q. Xulosa aniq: Login ma\u2019lumotlaringizni himoya qiling. Aks holda, hamma narsangizdan ayrilish xavfi bor.<\/p>\n\n\n\n
Tayyorladi: Navro\u2018zaxon Bo\u2018riyeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dastlab 184 million foydalanuvchiga tegishli parollar sizib chiqqani haqida xabarlar paydo bo\u2018lgan edi. Biroq bu hodisa o\u2018z miqyosiga ko\u2018ra tarixdagi eng yirik parol sizib chiqishiga aylandi: 16 milliarddan ortiq login ma\u2019lumotlari ochiqlangan. Bu fosh bo\u2018lgan ma\u2019lumotlar orasida Apple, Facebook, Google kabi texnologik gigantlar, shuningdek, VPN servislaridan tortib hukumat portallarigacha bo\u2018lgan turli platformalarning ma\u2019lumotlari mavjud. Boshqa […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7719,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[115],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-7718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7718"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7724,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7718\/revisions\/7724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7718"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=7718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}