{"id":8206,"date":"2025-07-26T07:43:48","date_gmt":"2025-07-26T07:43:48","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=8206"},"modified":"2025-07-26T07:45:21","modified_gmt":"2025-07-26T07:45:21","slug":"index-venturesdan-jahanvi-sardana-tam-bu-sizning-orzuingiz-olchovidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/index-venturesdan-jahanvi-sardana-tam-bu-sizning-orzuingiz-olchovidir\/","title":{"rendered":"Index Ventures\u2019dan Jahanvi Sardana: &laquo;TAM \u2014 bu sizning orzuingiz o\u2018lchovidir&raquo;"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Startap asoschilari uchun \u201cTAM\u201d \u2014 ya\u2019ni umumiy manzilli bozor hajmi (Total Addressable Market) haqidagi savollar doim dolzarb bo\u2018lib kelgan. Biroq Index Ventures hamkori Jahanvi Sardana ushbu tushunchaga ortiqcha bog\u2018lanmaslikni maslahat beradi. Unga ko\u2018ra, ko\u2018plab muvaffaqiyatli startaplar o\u2018z faoliyatini avval mavjud bo\u2018lmagan bozorlar ichida boshlagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cGoogle paydo bo\u2018lguncha qidiruv bozori mavjud emas edi,\u201d \u2014 dedi Sardana Boston shahrida bo\u2018lib o\u2018tgan <em>TechCrunch 2025 All Stage<\/em> anjumanida. \u201cMicrosoft\u2019dan oldin operatsion tizimlar bozori, Amazon\u2019dan oldin esa bulutli hisoblash bozori yo\u2018q edi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sardana TAM tushunchasini s\u00f6rfingga qiyoslaydi: har bir necha yilda yangi \u201cto\u2018lqinlar\u201d keladi \u2014 avval internet, so\u2018ngra mobil texnologiyalar, undan keyin bulutli xizmatlar. Endi esa navbat sun\u2019iy intellekt (AI) to\u2018lqiniga yetib keldi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSiz hozirgi to\u2018lqinni minishga tayyormisiz?\u201d \u2014 deb so\u2018radi u. \u201cMana shunda biz buni <em>product-market fit<\/em> deb ataymiz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Uch xil TAM: Siz qaysi bo\u2018limdasiz?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sardana TAMni uchta asosiy toifaga bo\u2018ladi: ma\u2019lum bozor (known market), shakllanayotgan bozor (emerging market) va ko\u2018rinmas bozor (invisible market).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ma\u2019lum bozor<\/strong> \u2014 bu mavjud bo\u2018lgan va unda yangi o\u2018yinchi o\u2018z mahsuloti bilan eski gigantlarni almashtirishga harakat qiladi. \u201cHar bir inson tish yuvadi. Menga nima uchun siz yaxshiroq tish cho\u2018tkasi ishlab chiqayapsiz, deb tushuntirib bering,\u201d \u2014 deydi Sardana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Shakllanayotgan bozor<\/strong> \u2014 bu hali to\u2018liq rivojlanmagan, lekin asosiy oqimga aylanish salohiyatiga ega segment. Misol sifatida Sardana \u201calkogolsiz pivo modaga kirishidan oldingi holatni\u201d keltiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ko\u2018rinmas bozor<\/strong> \u2014 eng qaltis va bir oz \u201csehrga o\u2018xshaydigan\u201d segment. Bu bozor hali mavjud emas, va asoschi uni yaratishi, shuningdek investorlarni bu innovatsiya imkoniyatiga ishontirishi kerak. \u201c2006-yilda odamlar smartfon xohlashlarini bilmas edilar, lekin ular dunyoni o\u2018zgartirdi,\u201d \u2014 deydi u. \u201cBa\u2019zida odamlar nimani xohlashlarini bilishmaydi \u2014 siz ularga nimani xohlashlari mumkinligini ko\u2018rsatishingiz kerak.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Investorlar nimani ko\u2018radi?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anjuman davomida auditoriyadagi startap asoschilari Sardanaga ko\u2018plab savollar bilan murojaat qilishdi \u2014 ularning asosiy mavzusi investorlar nimani kutayotgani edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pitch deck\u2019da TAM slaydi bo\u2018lishi kerakmi, degan savolga Sardana: \u201cBu slaydni yaratish va matematikani tushuntirish yaxshi, ammo faqat sanoat ko\u2018rsatkichlariga tayanish noto\u2018g\u2018ri,\u201d \u2014 deb javob berdi. U asoschilarga sanoat hisobotlariga haddan tashqari bog\u2018lanmaslikni maslahat beradi: \u201cAgar siz bozorni tushunishda faqat tashqi manbalarga tayansangiz, bu siz o\u2018z g\u2018oyangizni chuqur o\u2018ylamaganingizni bildiradi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bozor o\u2018lchami noto\u2018g\u2018ri baholansa-chi?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMarketplaces\u2019da TAMni qanday aniqlaysiz?\u201d degan savolga Sardana biroz kulib javob berdi: \u201cBu savol og\u2018riqli.\u201d U bu borada Index Ventures bir paytlar <strong>Airbnb<\/strong> loyihasiga sarmoya kiritmaganini eslatadi \u2014 chunki u paytda bozor hajmi juda kichik deb hisoblangan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo vaqt o\u2018tgach, Airbnb yangi taklif yaratdi va mehmonxona sanoatidagi yirik brendlarni ortda qoldirdi. \u201cEng muhimi \u2014 siz taklifni qanday ochasiz va bu qanday odatni o\u2018zgartiradi?\u201d \u2014 deydi u.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Investorlar uchun nima muhim?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asoschilar qanday qilib investorlar e\u2019tiborini tortishi mumkinligi haqidagi savolga Sardana shunday javob berdi: \u201cBu murakkab, ammo juda muhim savol. Agar siz mijoz kimligini va nima uchun sizning mahsulotingizni sotib olishini tushunsangiz, investorlar sizni jiddiy qabul qiladi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSiz bozor haqida gapirganda, bu sizning orzuingiz va ambitsiyangizni ko\u2018rsatadi,\u201d \u2014 deya xulosa qiladi u. \u201cBiz, avvalo, asoschini baholaymiz \u2014 mahsulotni emas.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/techcrunch.com\/2025\/07\/25\/index-ventures-jahanvi-sardana-shares-the-truth-about-tam-and-what-founders-should-focus-on-instead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Manba<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Startap asoschilari uchun \u201cTAM\u201d \u2014 ya\u2019ni umumiy manzilli bozor hajmi (Total Addressable Market) haqidagi savollar doim dolzarb bo\u2018lib kelgan. Biroq Index Ventures hamkori Jahanvi Sardana ushbu tushunchaga ortiqcha bog\u2018lanmaslikni maslahat beradi. Unga ko\u2018ra, ko\u2018plab muvaffaqiyatli startaplar o\u2018z faoliyatini avval mavjud bo\u2018lmagan bozorlar ichida boshlagan. \u201cGoogle paydo bo\u2018lguncha qidiruv bozori mavjud emas edi,\u201d \u2014 dedi Sardana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-8206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-startaplar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8206"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8207,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8206\/revisions\/8207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8206"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=8206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}