{"id":8514,"date":"2025-08-25T08:33:17","date_gmt":"2025-08-25T08:33:17","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=8514"},"modified":"2025-08-25T08:41:28","modified_gmt":"2025-08-25T08:41:28","slug":"googlening-antimonopoliya-inqirozi-nimalar-xavf-ostida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/googlening-antimonopoliya-inqirozi-nimalar-xavf-ostida\/","title":{"rendered":"Google\u2019ning antimonopoliya inqirozi: nimalar xavf ostida?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2025 yilning eng muhim huquqiy jarayonlaridan biri sifatida Google AQSh Adliya vazirligining (DOJ) monopoliyaga qarshi da\u2019vosi doirasida keskin bosim ostida qolmoqda. 2024 yilda sudya Amit Mehta Google\u2019ni <strong>qidiruv bozorini noqonuniy ravishda monopoliyalashtirgan<\/strong> deb topganidan so\u2018ng, endi kompaniyani <strong>majburiy bo\u2018linish<\/strong> xavfi kutmoqda. Agar bu amalga oshsa, bu AT&amp;T\u2019ning 1984 yilda tarqatilishidan beri AQShdagi eng yirik korporativ bo\u2018linish bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Google\u2019ga qarshi qo\u2018yilgan ayblovlar<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">DOJ va shtatlar bosh prokurorlari Google\u2019ni <strong>qidiruv bozorining 90 foizdan ortig\u2018ini raqiblarni cheklash orqali nazorat qilganlikda<\/strong> ayblashdi. Kompaniya Apple, Samsung va boshqa yirik ishlab chiqaruvchilar bilan milliardlab dollarlik shartnomalar tuzib, Google\u2019ni qurilmalarda <strong>asosiy (default) qidiruv tizimi<\/strong> sifatida o\u2018rnatishga erishgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sud materiallariga ko\u2018ra:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Google <strong>26 milliard dollar miqdorida to\u2018lovlar<\/strong> amalga oshirgan, natijada Bing va DuckDuckGo kabi raqobatchilar kerakli foydalanuvchi oqimini jalb qilish imkonidan mahrum bo\u2018lgan.<\/li>\n\n\n\n<li>O\u2018zining hukmron mavqei evaziga kompaniya <strong>qidiruv reklama narxlarini erkin belgilash<\/strong> imkoniyatiga ega bo\u2018lgan.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sudya Mehta bu amaliyotlarni raqobatchilarning imkoniyatlarini toraytiruvchi, innovatsiyalarni susaytiruvchi va Google monopoliyasini mustahkamlovchi xatti-harakatlar sifatida baholadi<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Taklif etilgan choralar<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">DOJ va shtatlar bozorni ochish va raqobatni tiklash maqsadida keskin <strong>strukturaviy choralarning<\/strong> joriy etilishini taklif qilishmoqda:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Chrome brauzerini sotish<\/strong> \u2013 internetdan foydalanishning eng asosiy vositalaridan birini raqobatchilarga berish.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u201cClick and query\u201d ma\u2019lumotlarini litsenziyalash<\/strong> \u2013 raqib kompaniyalarga Google\u2019ning foydalanuvchi ma\u2019lumotlari va hatto YouTube kontentidan ham foydalanish imkonini berish.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Eksklyuziv shartnomalarni bekor qilish<\/strong> \u2013 smartfon ishlab chiqaruvchilar foydalanuvchilarga qidiruv tizimini mustaqil tanlash imkoniyatini beruvchi \u201ctanlov ekrani\u201dni joriy etishlari shart bo\u2018ladi.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunday choralar amalga oshsa, raqobat uchun yangi imkoniyatlar yaratiladi, biroq bu Google uchun jiddiy xavf tug\u2018diradi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Google\u2019ning qarshi pozitsiyasi<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Google sud qaroridan norozi bo\u2018lib, uni <strong>apellyatsiya tartibida shikoyat qilishini<\/strong> bildirdi. Kompaniya o\u2018zining asosiy e\u2019tirozlarini quyidagicha asoslamoqda:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Maxfiylik va xavfsizlikka tahdid<\/strong> \u2013 qidiruv ma\u2019lumotlarini raqobatchilarga taqdim etish foydalanuvchilarning shaxsiy ma\u2019lumotlarini xavf ostiga qo\u2018yishi mumkin.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sun\u2019iy intellekt sohasidagi sarmoyalarga salbiy ta\u2019sir<\/strong> \u2013 bo\u2018linish Google\u2019ning yirik AI loyihalarini sekinlashtiradi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hamkor kompaniyalarga zarar<\/strong> \u2013 masalan, Mozilla Firefox Google\u2019dan oladigan to\u2018lovlar evaziga moliyaviy barqarorligini ta\u2019minlab kelmoqda.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu bois Google muqobil, yumshoqroq choralarni taklif qilmoqda: Apple va Mozilla bilan tuzilgan kelishuvlarni qayta ko\u2018rib chiqish hamda Android qurilmalarida Google qidiruvini majburiy default sifatida belgilamaslik.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Antimonopoliya qonunlarining mazmuni<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AQSh antimonopoliya qonunlari <strong>kattalik yoki muvaffaqiyatni emas, balki adolatsiz ustunlikni oldini olishni<\/strong> maqsad qiladi. Agar kompaniya bozorni yuqori sifatli mahsulot yoki samarali boshqaruv evaziga egallasa \u2013 bu qonuniy hisoblanadi. Ammo raqiblarni ataylab cheklash yoki ularga yo\u2018l bermaslik noqonuniy sanaladi. Sudya Mehta Google\u2019ning xatti-harakatlari aynan shu chiziqni buzganini qayd etdi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Oldinda turgan jarayonlar<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sudya Mehta yaqin haftalarda yakuniy qaror e\u2019lon qilishi kutilmoqda. Agar DOJning pozitsiyasi ustun chiqsa, bu quyidagi oqibatlarga olib kelishi mumkin:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Google tarixidagi eng jiddiy zarba<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Raqobatchilar uchun yangi imkoniyatlar<\/strong> (xususan, OpenAI va Perplexity Chrome\u2019ni sotib olishga qiziqish bildirdi),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>AQSh texnologiya bozorida tub o\u2018zgarishlar<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mazkur ish boshqa yirik texnologik kompaniyalarga \u2013 Microsoft, Amazon va Apple\u2019ga ham kuchli ogohlantirish bo\u2018lib xizmat qilishi ehtimol.Google\u2019ning antimonopoliya mojarosi butun global texnologiya sohasida burilish yasashi mumkin. Bir tomondan, tartibga soluvchilar adolatli raqobatni tiklashga intilmoqda; boshqa tomondan esa, dunyoning eng yirik raqamli kompaniyalaridan birining majburiy bo\u2018linishi butun internet iqtisodiyotiga ta\u2019sir etishi muqarrar. Shunday ekan, tez orada kutilayotgan sud qarori nafaqat Google\u2019ning kelajagini, balki butun raqamli bozor tarixini belgilab berishi mumkin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025 yilning eng muhim huquqiy jarayonlaridan biri sifatida Google AQSh Adliya vazirligining (DOJ) monopoliyaga qarshi da\u2019vosi doirasida keskin bosim ostida qolmoqda. 2024 yilda sudya Amit Mehta Google\u2019ni qidiruv bozorini noqonuniy ravishda monopoliyalashtirgan deb topganidan so\u2018ng, endi kompaniyani majburiy bo\u2018linish xavfi kutmoqda. Agar bu amalga oshsa, bu AT&amp;T\u2019ning 1984 yilda tarqatilishidan beri AQShdagi eng yirik korporativ [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[115],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-8514","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yangiliklar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8514"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8515,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8514\/revisions\/8515"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8514"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=8514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}