{"id":8588,"date":"2025-08-29T09:52:36","date_gmt":"2025-08-29T09:52:36","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=8588"},"modified":"2025-08-30T09:06:06","modified_gmt":"2025-08-30T09:06:06","slug":"quyosh-shamol-va-vodorod-yashil-energiya-markazini-qurish","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/quyosh-shamol-va-vodorod-yashil-energiya-markazini-qurish\/","title":{"rendered":"Quyosh, shamol va vodorod: yashil energiya markazini qurish"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston energiya tarixining katta qismi qora va ko\u2018k ranglarda yozilgan: qora \u2013 ko\u2018mir va gaz uchun, ko\u2018k \u2013 ularni tashigan quvurlar uchun. Ammo yangi bob yer ostida emas, osmon va ko\u2018rinmas manbalarda yoziladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haqiqiy imkoniyat \u2014 <strong>quyosh, shamol va vodorodda.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Energiya paradoksi<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston dunyodagi <strong>eng yaxshi quyosh sharoitlariga ega mamlakatlardan biri<\/strong> \u2014 yiliga <strong>300 dan ortiq quyoshli kun.<\/strong> Shuningdek, keng dashtlari orqali shamol doimiy esadigan hududlarga ega. Shunga qaramay, <strong>elektr energiyasining 85 foizi gaz hisobiga ishlab chiqariladi.<\/strong> Bu nafaqat ekologik muammo, balki iqtisodiy tuzoq hamdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elektr ishlab chiqarishda yoqilgan har bir kub metr gaz \u2014 chetga sotilmagan gaz demakdir. 2023-yilda O\u2018zbekiston ichki bozorida <strong>40 mlrd kub metrdan ortiq gaz iste\u2019mol qilindi.<\/strong> Agar shuning chorak qismi eksport uchun bo\u2018shatilsa, mamlakat har yili <strong>milliardlab qo\u2018shimcha daromad<\/strong> olishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demak, qayta tiklanuvchi energiya faqat iqlim uchun emas, balki pul oqimi uchun ham muhim.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Yashil energiya salohiyati<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raqamlar gapiradi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Quyosh:<\/strong> 2040-yilgacha O\u2018zbekiston <strong>50 GVt quyosh quvvatini<\/strong> joriy etishi mumkin. Uning 20 foizini o\u2018zlashtirishning o\u2018zi barcha uy xo\u2018jaliklarini ikki karra quvvatlantirishga yetadi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Shamol:<\/strong> Navoiy, Buxoro va Qoraqalpog\u2018iston hududlarida <strong>7\u20138 GVt<\/strong> quvvatli shamol potensiali aniqlangan.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Vodorod:<\/strong> Arzon quyosh va shamol energiyasi yordamida 2035-yilgacha <strong>1 kg uchun 2 dollardan kam narxda yashil vodorod ishlab chiqarish<\/strong> mumkin bo\u2018ladi \u2014 bu gaz bilan raqobatdosh daraja.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bularni birlashtirganda, O\u2018zbekiston 2040-yilgacha yiliga <strong>70\u201380 Tvt\/soat toza elektr energiyasi<\/strong> ishlab chiqarishi mumkin. Hozirgi umumiy talab esa taxminan <strong>65 Tvt\/soat.<\/strong> Bu esa nafaqat o\u2018zini ta\u2019minlash, balki ortiqcha quvvatni ham anglatadi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nega O\u2018zbekiston \u201csakrab o\u2018tishi\u201d mumkin?<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018plab davlatlar ko\u2018mir elektr stansiyalari, eskirgan tarmoqlar va subsidiyalangan yoqilg\u2018i tufayli orqaga tortilmoqda. O\u2018zbekiston esa, paradoksal tarzda, \u201ckechikkanligi\u201d tufayli omadli. Demak, u ortiqcha yo\u2018ldan o\u2018tmaydi. Qandayki millionlab shahar telefon liniyalari qurmasdan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri mobil aloqa bosqichiga o\u2018tgan bo\u2018lsa, xuddi shunday gazdan bevosita <strong>quyosh + shamol + vodorod<\/strong> bosqichiga o\u2018tishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Tadbirkorlar uchun yo\u2018riqnoma<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu faqat yirik xorijiy investorlarning mega-loyihalari haqida emas. Bu oddiy ko\u2018z oldimizda turgan startap imkoniyati:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Fermerlar uchun \u201cQuyosh-as-a-Service\u201d: Tom yoki dala ustiga quyosh panellari o\u2018rnatib, hosil tsikllari hisobidan to\u2018lov qilish.<\/li>\n\n\n\n<li>Qishloqlar uchun mikro-tarmoqlar: Quyosh + akkumulyator klasterlari orqali chekka hududlarni energiyada mustaqil qilish.<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cAqlli tarmoq\u201d platformalari: Energiya ehtiyojini prognoz qilish, yuklamani boshqarish va energiya kreditlarini savdo qilish uchun SaaS yechimlari.<\/li>\n\n\n\n<li>Vodorod ekotizimi startaplari: Elektroliz qurilmalari ishlab chiqarishdan tortib, vodorodda ishlovchi transport parklari tashkil etishgacha.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har bir yo\u2018nalish \u2014 alohida kompaniya. Ularning yig\u2018indisi esa \u2014 butunlay yangi soha.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Qarama-qarshi haqiqat<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018pchilik O\u2018zbekistonning raqobat ustunligi gazda deb hisoblaydi. Lekin aslida uning <strong>asosiy ustunligi quyoshda.<\/strong> Gaz tugaydi, quyosh tugamaydi. Gaz quvurlarga bog\u2018laydi, quyosh esa mustaqillik beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vodorod esa \u2014 ko\u2018prik. U O\u2018zbekistonga ortiqcha quyosh va shamolni savdoga chiqariladigan mahsulotga aylantirish imkonini beradi \u2014 elektrni simsiz eksport qilish.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Raqamlarda: 2035 manzarasi<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agar O\u2018zbekiston dadil qadam tashlasa, 2035-yilga kelib:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Elektr energiyasining <strong>30\u201335 foizi qayta tiklanuvchilardan<\/strong> olinishi mumkin.<\/li>\n\n\n\n<li>Har yili <strong>3\u20135 mlrd dollar qiymatida bo\u2018shatilgan gazni eksport qilish<\/strong> imkoniyati yaratiladi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>200 mingta yashil ish o\u2018rni<\/strong> quyosh, shamol va vodorod zanjirida shakllanadi.<\/li>\n\n\n\n<li>Mamlakat Markaziy Osiyoning <strong>yashil energiya markaziga<\/strong> aylanadi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Quvurlardan \u2014 energiya markaziga<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir asr davomida O\u2018zbekistonning hikoyasi qaramlikka bog\u2018liq bo\u2018ldi \u2014 Moskva quvurlariga, qazilma yoqilg\u2018iga, eskirgan tarmoqqa. Endi yangi hikoya boshqacha bo\u2018lishi mumkin: <strong>cho\u2018l mamlakati \u2014 quyosh markaziga, gaz eksportchisi \u2014 vodorod markaziga aylanadi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kelajak yer ostida emas. U havoda va quyoshda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Va energiyani endi shunchaki kommunal xizmat emas, balki <strong>dasturiy ta\u2019minot va quyosh asosida yechiladigan muammo<\/strong> deb bilgan tadbirkorlar, kelajakdagi milliard dollarlik bobni yozadilar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Pivot.uz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O\u2018zbekiston energiya tarixining katta qismi qora va ko\u2018k ranglarda yozilgan: qora \u2013 ko\u2018mir va gaz uchun, ko\u2018k \u2013 ularni tashigan quvurlar uchun. Ammo yangi bob yer ostida emas, osmon va ko\u2018rinmas manbalarda yoziladi. Haqiqiy imkoniyat \u2014 quyosh, shamol va vodorodda. Energiya paradoksi O\u2018zbekiston dunyodagi eng yaxshi quyosh sharoitlariga ega mamlakatlardan biri \u2014 yiliga 300 dan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8586,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-8588","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-startaplar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8588"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8636,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8588\/revisions\/8636"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8588"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=8588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}