{"id":8762,"date":"2025-09-08T12:11:52","date_gmt":"2025-09-08T12:11:52","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=8762"},"modified":"2025-09-09T07:11:52","modified_gmt":"2025-09-09T07:11:52","slug":"diaspora-tarmoqlari-taraqqiyot-dvigateli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/diaspora-tarmoqlari-taraqqiyot-dvigateli\/","title":{"rendered":"Diaspora tarmoqlari \u2013 taraqqiyot dvigateli"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har yili millionlab o\u2018zbeklar chet elda ishlaydi, o\u2018qiydi yoki yashaydi. Ular yurtiga yiliga $16\u201320 milliard dollar pul o\u2018tkazadi \u2013 bu oila uchun najot, iqtisodiyot uchun esa tayanch. Ammo muammo shunda: diasporaga ko\u2018pincha faqat \u201cpul jo\u2018natuvchi manba\u201d sifatida qaraladi, hamkor sifatida emas. Aslida esa haqiqat boshqacha: o\u2018zbek diasporasi nafaqat pul yuboradi, balki taraqqiyotning kuchli dvigateliga aylanishi mumkin. To\u2018g\u2018ri yondashuv bilan ular sarmoyador, mentor, bozor ochuvchi va hatto millat quruvchilariga aylanishadi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nega diaspora muhim?<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi global o\u2018zbek jamoasi har qachongidan ham yirikroq, boyroq va tajribaliroq:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>5\u20137 million o\u2018zbek chet elda yashaydi yoki ishlaydi.<\/li>\n\n\n\n<li>Ular yurtiga YAIMning 15 foiziga teng pul jo\u2018natadi.<\/li>\n\n\n\n<li>Minglab vatandoshlar Moskva, Istanbul, Seul, Dubay, Berlin va Nyu-York kabi texnologiya markazlarida faoliyat yuritmoqda.<\/li>\n\n\n\n<li>Ularning ko\u2018plari O\u2018zbekistonda yetishmayotgan bilim va tarmoqlarga ega.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demak, bu shunchaki tashqaridagi mehnat emas \u2013 bu foydalanishga tayyor katta bilim va imkoniyat ombori.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Pul o\u2018tkazmalaridan tashqari: kapital va bilim<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pul o\u2018tkazmalari oilalarni boqadi. Diaspora tarmoqlari esa O\u2018zbekistonni dunyo xaritasiga olib chiqishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Angel investorlar:<\/strong> Chet elda tajriba orttirgan mutaxassislar mahalliy startaplarga sarmoya kiritishi mumkin.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mentorlik tarmoqlari:<\/strong> Tajribali vatandoshlar yurtidagi tadbirkorlarni yo\u2018naltirishi mumkin.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Savdo eshiklari:<\/strong> Diasporadagi biznes yetakchilari O\u2018zbekistonga Yaqin Sharq, Yevropa yoki Osiyo bozorlarini ochishi mumkin.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Qaytish to\u2018lqini:<\/strong> Tadbirkorlar tajriba, kapital va global yondashuvni ortga olib kelishi mumkin.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Isroil diasporasini venchur kapitalistlar va asoschilarga aylantirdi. Hindiston esa diasporasidan global IT eksport mashinasini qurdi. O\u2018zbekiston ham xuddi shunday yo\u2018lni tanlashi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Tadbirkorlar uchun yo\u2018l xaritasi<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diaspora bilan ishlash faqat hukumat darajasida emas, balki tadbirkorlik orqali ham bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Diaspora VC fondlari:<\/strong> Chet eldagi o\u2018zbeklarning kapitalini jamlab, mahalliy startaplarga yo\u2018naltirish.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mentorlik platformalari:<\/strong> Diaspora mutaxassislarini yosh o\u2018zbek asoschilari bilan bog\u2018lash.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Tajriba almashuv dasturlari:<\/strong> \u201c6 oyga uyga qayt\u201d kabi fellowshiplar orqali diaspora ekspertlarini jalb qilish.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Chegara orti startaplari:<\/strong> O\u2018zbekiston bozorini diaspora markazlari bilan bog\u2018laydigan loyihalar.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agar diasporaning atigi 1 foizi investor, mentor yoki hamasoschi bo\u2018lsa ham, bu 50 mingdan ortiq global ko\u2018priklar demakdir \u2013 butun ekotizimni harakatga keltiruvchi kuch.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Qarama-qarshi haqiqat<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018pchilik migratsiyani \u201ctalant yo\u2018qotilishi\u201d deb biladi. Aslida esa migratsiya \u2013 bu tarmoqlar kengayishi. Talant chet elga ketgan emas, balki qo\u2018shimcha imkoniyat manbai. Asl yo\u2018qotish \u2013 undan foydalanmaslikdir.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">2035 yilga qarash<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agar O\u2018zbekiston diasporani taraqqiyot dvigateliga aylantira olsa:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>2\u20133 mlrd dollar<\/strong> diaspora sarmoyasi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>100 mingdan ortiq<\/strong> global mentorlik aloqalari.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>500 mingta<\/strong> ish o\u2018rni startap va KOBlar orqali.<\/li>\n\n\n\n<li>O\u2018zbekiston \u2013 mahalliy ildizlarga ega, global startap millati sifatida tan olinadi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Pul o\u2018tkazmalardan munosabatlarga<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eski modelda diaspora \u2013 faqat pul yuboruvchi ishchi. Yangi modelda esa ular \u2013 qiymat yaratuvchi hamkor. Har bir mentorlik qo\u2018ng\u2018irog\u2018i, har bir sarmoya, har bir startap aloqasi \u2013 oddiy pul o\u2018tkazmalardan ancha ko\u2018p samaraga ega.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ipak yo\u2018li bir paytlar savdogarlar tarmoqlari orqali gullab-yashnagan. Yangi Ipak yo\u2018li ham xuddi shunday bo\u2018ladi \u2013 faqat bu safar diaspora tarmoqlari nafaqat tovar, balki g\u2018oya, bilim va kapital olib keladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Va diasporani uzoq qarindosh emas, balki \u201ctarqalgan hamasoschilar\u201d sifatida ko\u2018radigan tadbirkorlar \u2013 O\u2018zbekistonning global mavjudligini eng kuchli taraqqiyot dvigateliga aylantira oladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Pivot.uz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Har yili millionlab o\u2018zbeklar chet elda ishlaydi, o\u2018qiydi yoki yashaydi. Ular yurtiga yiliga $16\u201320 milliard dollar pul o\u2018tkazadi \u2013 bu oila uchun najot, iqtisodiyot uchun esa tayanch. Ammo muammo shunda: diasporaga ko\u2018pincha faqat \u201cpul jo\u2018natuvchi manba\u201d sifatida qaraladi, hamkor sifatida emas. Aslida esa haqiqat boshqacha: o\u2018zbek diasporasi nafaqat pul yuboradi, balki taraqqiyotning kuchli dvigateliga aylanishi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8760,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[387],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-8762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqolalar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8762"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8763,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8762\/revisions\/8763"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8762"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=8762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}