{"id":8826,"date":"2025-09-16T07:06:06","date_gmt":"2025-09-16T07:06:06","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=8826"},"modified":"2025-09-16T07:33:53","modified_gmt":"2025-09-16T07:33:53","slug":"paradigmalarning-ozgarishi-asta-sekin-keyin-birdaniga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/paradigmalarning-ozgarishi-asta-sekin-keyin-birdaniga\/","title":{"rendered":"Paradigmalarning o\u2018zgarishi: asta-sekin, keyin birdaniga"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tarixga qarasak, eng katta o\u2018zgarishlar faqat texnologiyadan kelib chiqmaydi. Ular odamlarning dunyoni qanday ko\u2018rishi va tushunishi o\u2018zgarishi bilan yuz beradi. Buni <strong>paradigma o\u2018zgarishi<\/strong> deymiz. Qizig\u2018i shundaki, bu jarayon boshlanganida ko\u2018pchilik sezmaydi. Faqat u ro\u2018y berib bo\u2018lgandan keyingina buni anglaydi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Paradigma qanday ishlaydi?<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Paradigma \u2013 bu jamiyatning yashash va ishlash tizimi, go\u2018yo operatsion sistemasi kabi. Biz ko\u2018pincha uni so\u2018roq qilmasdan ichida yashaymiz. 1990-yillarda hech kim dasturiy ta\u2019minotni CD disklarda sotib olishni g\u2018alati deb o\u2018ylamagan. 2000-yillarda esa ofisga qatnab ishlash tabiiy hol edi. Lekin keyin \u2014 \u201csnap\u201d \u2014 yangi model paydo bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Orqaga qaraganda o\u2018zgarish aniq va oddiy ko\u2018rinadi: nega kimdir $500 turadigan CD-ROM sotib olishi kerak, agar shunchaki obuna bo&#8217;lish imkoni  bo\u2018lsa? Nega odamlar ikki soat yo\u2018l yurib ofisga borsin, agar ishni noutbukdan qilish mumkin bo\u2018lsa?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018sha davrda bunday g\u2018oyalar jamiyat ko\u2018ziga noodatiy ko\u2018rinardi. Yangilikni birinchi bo\u2018lib sinaganlar ko\u2018pincha ajablanish va hatto shubha bilan qarshi olinardi. Ammo vaqt o\u2018tishi bilan ularga havas uyg\u2018onar, oxir-oqibat esa ularning izidan borish odatiy holga aylanardi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nega rivojlanayotgan bozorlar yanada muhim?<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Silicon Valley\u2019da paradigma o\u2018zgarishi \u2014 bu yangi unicorn (milliard dollarlik) kompaniya qurish imkoniyati. Rivojlanayotgan bozorlarda esa bu boshqacha \u2014 <strong>sakrab o\u2018tish imkoniyati<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Internet Hindistonda stasionar telefon bosqichini chetlab o\u2018tishga yordam berdi. Mobil to\u2018lovlar Keniyada bank infratuzilmasini o\u2018rnini bosdi. Yashil energiya esa O\u2018zbekistonga o\u2018nlab yillik ko\u2018mir davrini chetlab o\u2018tish imkoniyatini bermoqda. G\u2018arbda paradigma o\u2018zgarishi milliarderlarga yo\u2018l ochadi. Rivojlanayotgan bozorlarda esa butun millatning kelajagini o\u2018zgartiradi.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Bugungi siljishlar<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hozir Markaziy Osiyo va Yaqin Sharq kabi hududlarda bir nechta paradigma bir paytning o\u2018zida yuz bermoqda:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sun\u2019iy intellekt (AI) endi faqat ingliz tili va global platformalarga tayanib qolmayapti, balki mahalliy tillar, madaniyat va ma\u2019lumotlarning ham qiymatini ochib beryapti.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yashil energiya<\/strong> endi shunchaki ESG shiori emas \u2014 bu yashab qolish masalasi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Islomiy fintech<\/strong> \u2014 bir milliarddan ortiq an\u2019anaviy bank xizmatidan chetda qolgan odamlarga yechim bermoqda.<\/li>\n\n\n\n<li>Masofaviy ish iste\u2019dodlarning chet elga chiqib ketishiga ehtiyojni kamaytirmoqda.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu jarayonlarning har biri eski tizimdagi darzdir. Birgalikda qaralsa, ular oddiy darz emas \u2014 <strong>yangi tizimning asosiy chizmasi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xatolik shundaki, ko\u2018pchilik bu o\u2018zgarishlarni ixtiyoriy deb o\u2018ylaydi. Aslida ular majburiy. Dunyo yangi operatsion tizimga o\u2018tayotganda, siz unga moslashishingiz kerak. Aks holda eski tizimda qolib ketasiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u2018olib bo\u2018luvchi tadbirkorlar eng aqlli yoki eng boylari emas. Ular \u2014 o\u2018zgarishni erta ko\u2018rib, unga ishonib, qolgan dunyo ularga yetib kelguncha qurishni davom ettirgan odamlardir.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Paradigmadan yo\u2018l xaritasiga<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har bir paradigma o\u2018zgarishi \u2014 dunyo ustida yozilgan bir insho. Ba\u2019zilar uni kech o\u2018qiydi. Ba\u2019zilar esa uni o\u2018zlari yozadi. Dunyo sizga yangi paradigma olib kelishini kutmang. Uni o\u2018zingiz yarating.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">Pivot.uz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixga qarasak, eng katta o\u2018zgarishlar faqat texnologiyadan kelib chiqmaydi. Ular odamlarning dunyoni qanday ko\u2018rishi va tushunishi o\u2018zgarishi bilan yuz beradi. Buni paradigma o\u2018zgarishi deymiz. Qizig\u2018i shundaki, bu jarayon boshlanganida ko\u2018pchilik sezmaydi. Faqat u ro\u2018y berib bo\u2018lgandan keyingina buni anglaydi. Paradigma qanday ishlaydi? Paradigma \u2013 bu jamiyatning yashash va ishlash tizimi, go\u2018yo operatsion sistemasi kabi. Biz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8824,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-8826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-startaplar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8826"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8827,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8826\/revisions\/8827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8826"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=8826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}