{"id":9184,"date":"2025-09-22T12:58:57","date_gmt":"2025-09-22T12:58:57","guid":{"rendered":"https:\/\/pivot.uz\/?p=9184"},"modified":"2025-09-22T13:09:52","modified_gmt":"2025-09-22T13:09:52","slug":"brian-eno-va-prompt-sanati-50-yil-oldin-boshlangan-tajriba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/brian-eno-va-prompt-sanati-50-yil-oldin-boshlangan-tajriba\/","title":{"rendered":"Brian Eno va \u201cPrompt\u201d san\u2019ati: 50 yil oldin boshlangan tajriba"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kartalardan boshlanib, sun\u2019iy intellektgacha<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1975-yilda mashhur musiqachi va produser <strong>Brian Eno<\/strong> rassom <strong>Peter Shmidt<\/strong> bilan birga <strong>Oblique Strategies<\/strong> nomli kartalar to\u2018plamini yaratdi. Bu oddiy o\u2018yin emas edi \u2014 kartalarda qisqa, g\u2018alati va ko\u2018pincha chalkash jumlalar yozilgan bo\u2018lib, ular ijodkorlarga yangi yo\u2018l ochib berardi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Misollardan ba\u2019zilari:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cUse an unacceptable color.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cOnly one element of each kind.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cGive way to your worst impulse.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cRemove ambiguities and convert to specifics.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cHonor thy error as a hidden intention.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu kartalar san\u2019atkorlarga tayyor javob bermas, balki <strong>savol uyg\u2018otardi<\/strong>. Qisqasi, ular \u201cyo\u2018l ko\u2018rsatuvchi oyna\u201d vazifasini bajargan: ijodkorga o\u2018zi yashirib yurgan yoki e\u2019tibor bermagan narsasini ko\u2018rsatib qo\u2018ygan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi AI\u2019dagi <strong>promptlar<\/strong> ham xuddi shunday ishlaydi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bowie sessiyasidan bugungi AI promptlarigacha<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brian Eno kartalari ko\u2018pincha tasodifiy lahzalarni ijodga aylantirardi. Masalan, David Bowie albomi <em>Low<\/em> yozilishida sintezator xatoligi tufayli asabiylashgan paytda Eno kartani chiqardi: <strong>\u201cHonor thy error as a hidden intention.\u201d<\/strong> Shu \u201cxato\u201d keyinchalik qo\u2018shiqning asosiy atmosferasiga aylandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi AI\u2019da ham promptlar aniq buyruq emas, balki <strong>yo\u2018nalish beruvchi chaqiriq<\/strong>. Masalan:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cUse an unacceptable color.\u201d \u2192 \u201cWrite a product description using the most exaggerated language possible.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cGive way to your worst impulse.\u201d \u2192 \u201cDescribe a utopian city from the perspective of its most corrupt official.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cRemove ambiguities and convert to specifics.\u201d \u2192 \u201cRewrite this mission statement in sixth-grade English.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikkala holda ham maqsad bitta: <strong>kutilmagan yo\u2018l ochish<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tape loop va transformerlar: tizimni nazorat qilma, sharoit yarat<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enoning falsafasi oddiy edi: <strong>\u201cSharoitni yarating, tizim o\u2018zi rivojlansin.\u201d<\/strong><br>U magnit lentalar yordamida turli uzunlikdagi looplar yaratardi. Masalan, biri 10,2 soniya, boshqasi 9,8 soniya davom etardi. Ular birga yangraganda sekin-asta bir-biridan chiqib ketar, <strong>hech qachon takrorlanmaydigan musiqiy tekstura<\/strong> hosil bo\u2018lardi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu jarayon ikki tamoyilni tug\u2018dirgan:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Tasodifiylik (controlled randomness)<\/strong> \u2014 lentalar oldindan aytib bo\u2018lmas tarzda siljiydi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Generativ murakkablik (generative complexity)<\/strong> \u2014 bir necha kichik loopdan cheksiz kombinatsiyalar hosil bo\u2018ladi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi AI transformer modellarida ham shu: bitta prompt kiritiladi, keyingi ehtimoliy javob natijani o\u2018zgartirib boradi va jarayon jonli, \u201ctirik\u201d bo\u2018lib ketadi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Prompt \u2014 san\u2019at sifatida<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eno musiqachi emas, balki tizim dizayneri sifatida ham qaraladi. U <strong>kirish shartlarini o\u2018ylab topib, keyin tizimni erkin qo\u2018yib yuborardi<\/strong>. Bu hozirgi generativ AI falsafasi bilan aynan bir xil: prompt beriladi, tizim esa variantlar oqimini yaratadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu sababdan bugun \u201cprompt engineering\u201d degan yangi savodxonlik tug\u2018ildi. Yaxshi prompt \u2014 aniq buyruq emas, balki <strong>qiziqarli cheklov<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enoning o\u2018zi aytganidek:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cNot clarity, but constraint.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cNot specificity, but structure.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cNot truth, but tension.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ya\u2019ni yaxshi prompt natijani boshqarmaydi, balki o\u2018zgartirishga turtki beradi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tarixiy uzluksizlik<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Insoniyat tarixida ijodiy jarayonni yo\u2018naltirish uchun turli vositalar bo\u2018lgan.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>Davr<\/th><th>Vosita<\/th><th>Funksiya<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Qadimgi<\/td><td>Marosim va trans<\/td><td>Ongni o\u2018zgartirish, ramzlarni qayta birlashtirish<\/td><\/tr><tr><td>Analog<\/td><td>Oblique Strategies kartalari<\/td><td>Strukturalangan ijodga tasodif qo\u2018shish<\/td><\/tr><tr><td>Raqamli<\/td><td>Prompt engineering (LLM)<\/td><td>Ehtimollik asosida ishlovchi modellarni yangi natija yaratishga yo\u2018naltirish<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u2014 bir-birini davom ettiruvchi jarayon. Ilgari san\u2019atkorlar uchun kartalar \u201cilhomni chaqirish\u201d vositasi bo\u2018lgan bo\u2018lsa, bugun startapchilar va ijodkorlar uchun prompt shunday rolni bajaryapti.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Xulosa: prompt \u2014 yangi ijodiy savodxonlik<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda AI endi \u201co\u2018yinchoq\u201d emas, balki zaruratga aylanmoqda. Shunday davrda prompting \u2014 oddiy texnik ko\u2018nikma emas, balki <strong>ijodiy savodxonlik<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brian Eno bizga shuni o\u2018rgatgan: eng katta yangiliklar mukammal rejadan emas, balki <strong>to\u2018g\u2018ri berilgan savol va noaniqlikka tayyorlikdan<\/strong> tug\u2018iladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prompt \u2014 bu shunchaki buyruq emas.<br>U:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>tanlov,<\/li>\n\n\n\n<li>tavakkal,<\/li>\n\n\n\n<li>va kelajakka ochiq eshik.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agar uni to\u2018g\u2018ri ishlatsak, bu nafaqat AI bilan ishlashni, balki <strong>insoniy ijodkorlikni saqlab qolishning yangi yo\u2018li<\/strong> hamdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kartalardan boshlanib, sun\u2019iy intellektgacha 1975-yilda mashhur musiqachi va produser Brian Eno rassom Peter Shmidt bilan birga Oblique Strategies nomli kartalar to\u2018plamini yaratdi. Bu oddiy o\u2018yin emas edi \u2014 kartalarda qisqa, g\u2018alati va ko\u2018pincha chalkash jumlalar yozilgan bo\u2018lib, ular ijodkorlarga yangi yo\u2018l ochib berardi. Misollardan ba\u2019zilari: Bu kartalar san\u2019atkorlarga tayyor javob bermas, balki savol uyg\u2018otardi. Qisqasi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9182,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard"},"jnews_primary_category":[],"jnews_override_bookmark_settings":[],"jnews_paywall_metabox":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_podcast_option":[],"jnews_podcast_series":[],"footnotes":""},"categories":[124],"tags":[],"jnews-series":[],"class_list":["post-9184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai-uz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9184"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9187,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9184\/revisions\/9187"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9184"},{"taxonomy":"jnews-series","embeddable":true,"href":"https:\/\/pivot.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/jnews-series?post=9184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}