2040-yilga borib Markaziy Osiyo aholisi 96 million kishiga yetishi mumkin. Bu infratuzilmaga ulkan bosim yaratadi, shu bois mintaqada energiya samaradorligi, suv va transport sohalarida texnologik sakrash zarur. Bu haqda «TASS» agentligiga bergan intervyusida Yevroosiyo taraqqiyot banki (YETB) boshqaruvi raisi Nikolay Podguzov ma’lum qildi.
«Bizning hisob-kitoblarimizga ko‘ra, 2040-yilga kelib Markaziy Osiyo aholisi 96 million kishiga yetishi mumkin. Bu iqtisodiyot uchun kuchli drayver bo‘lishi kerak, biroq shu bilan birga bunday ko‘lam infratuzilma uchun ulkan yukdir. Barqaror rivojlanish uchun energiya samaradorligi, zamonaviy mobillik va suv resurslarini boshqarishda keskin burilish yasash talab etiladi», — dedi YETB rahbari.
Podguzov mintaqani «dunyodagi iqlim o‘zgarishlariga eng zaif hududlardan biri» deb ta’rifladi. «Prognozlarga ko‘ra, suv taqchilligi ortib boradi va 2028-yilga kelib yillik defitsit 5 dan 12 kub kilometrgacha yetishi mumkin», — deya ta’kidladi u.
Bank rahbarining so‘zlariga ko‘ra, mintaqada suv resurslarining salmoqli qismi eskirgan infratuzilma tufayli isrof bo‘lmoqda. YETB ayni paytda sug‘orish tizimlarini modernizatsiya qilish, suvni tejaydigan texnologiyalarni yaratish va suvning raqamli hisobini yuritish loyihalarini moliyalashtirishda faol ishtirok etmoqda.
Mintaqa rivojlanishiga geografik omillar ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Markaziy Osiyo okean portlaridan 3 ming kilometrdan ortiq masofada joylashgan.
«Shu sababli savdo 20-40 foizga qimmatlashadi, iqtisodiyot esa har yili o‘sish sur’atining 1,5 foizigacha yo‘qotadi. Bu o‘ziga xos masofa solig‘i’dir», — deydi Podguzov. Uning fikricha, muammoning yagona yechimi — transport bog‘liqligini oshirishdir. Shu maqsadda YETB logistika xarajatlarini kamaytiradigan va savdoni tezlashtiradigan «Yevroosiyo transport karkasi» konsepsiyasini taklif etgan.
«Hozirda transport yo‘nalishlari asosan sharqdan g‘arbga qarab yo‘nalgan. Ammo Shimol — Janub yo‘nalishi va potentsial Transafg‘on koridori ham xuddi shunday muhim. Ular mintaqa uchun Janubiy Osiyo va Fors ko‘rfazi bozorlarini ochib beradi», — deya qo‘shimcha qildi u.
Markaziy Osiyo dunyoning eng jadal rivojlanayotgan hududlaridan biri bo‘lib qolmoqda. YETB prognozlariga ko‘ra, 2026-yilda mintaqaning beshta davlati yalpi iqtisodiyoti 600 milliard dollarga yetishi kutilmoqda. Biroq, oldinga siljish uchun demografiya, transport va suv ta’minoti kabi bir-biri bilan uzviiy bog‘liq uchta asosiy chaqiriqqa to‘g‘ri javob topish lozim.
Ma’lumot uchun: YETB — Yevroosiyoda sarmoyaviy faoliyat olib boruvchi xalqaro moliya tashkiloti bo‘lib, unga Rossiya, Qozog‘iston, Armaniston, Belarus, Qirg‘iziston va Tojikiston a’zodir. 2025-yilda O‘zbekiston ham bank tarkibiga rasman qo‘shildi.
