Ilon Mask boshchiligidagi SpaceX kompaniyasi sun’iy intellekt uchun hisoblash infratuzilmasini keskin kengaytirishni rejalashtirmoqda. Kompaniya rahbari 2026-yil 20-oktabrda bo‘lib o‘tgan uchinchi chorak moliyaviy natijalari bo‘yicha konferensiya qo‘ng‘irog‘ida 2027-yil davomida taxminan 10 GW qo‘shimcha hisoblash quvvatini ishga tushirishni kutayotganini bildirdi. Uning aytishicha, 2027-yil oxirida SpaceX’ning AI hisoblash quvvati 13 GW dan kam bo‘lishi kutilmaydi.
Kompaniya 2026-yil oxirigacha 2,5–3 GW hisoblash quvvatiga erishishni rejalashtirgan. SpaceX’ning uchinchi chorak hisobotiga ko‘ra, 2026-yil 30-sentabr holatida uning hisoblash quvvati 1,7 GW ni tashkil etgan.
Bu O‘zbekiston bilan qanday taqqoslanadi?
O‘zbekiston Energetika vazirligining ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda 2025-yilda 86,7 milliard kVt·soat elektr energiyasi ishlab chiqarilgan. Bu yil davomida ishlab chiqarilgan elektr energiyasini o‘rtacha quvvatga aylantirganda taxminan 9,9 GW ga teng.
SpaceX’ning rejalashtirilgan 13 GW hisoblash quvvatini ham yil davomida uzluksiz, to‘liq ishlaydi deb faraz qilsak, quyidagi natija kelib chiqadi:
- SpaceX hisoblash quvvati: 13 GW.
- Bir yildagi soatlar: 8 760 soat.
- Nazariy yillik energiya talabi: 13 × 8 760 = 113,88 milliard kVt·soat.
- O‘zbekistonning 2025-yildagi elektr ishlab chiqarishi: 86,7 milliard kVt·soat.
Shunday qilib, nazariy yillik ko‘rsatkich O‘zbekistonning 2025-yildagi jami elektr ishlab chiqarish hajmidan taxminan 31,4 foiz yuqori bo‘ladi.
Muhim farq: hisoblash quvvati va elektr iste’moli
Bu raqamlarni SpaceX haqiqatan ham yiliga 113,9 milliard kVt·soat elektr energiyasi iste’mol qiladi, deb talqin qilish to‘g‘ri emas. Gigavatt (GW) quvvatni, kilovatt·soat (kVt·soat) esa ma’lum vaqt davomida ishlatilgan yoki ishlab chiqarilgan energiyani o‘lchaydi.
Bundan tashqari, AI hisoblash quvvati bilan ma’lumotlar markazining elektr tarmog‘idan oladigan umumiy quvvati bir xil tushuncha emas. Elektr sarfiga uskunalarning haqiqiy yuklanishi, sovitish tizimlari, tarmoq va boshqa yordamchi infratuzilma ham ta’sir qiladi.
SpaceX’ning rejalari elektr ta’minoti va sovitish infratuzilmasini ham kengaytirishni nazarda tutadi. Maskning konferensiya davomida aytishicha, kompaniya 2027-yilda elektr ta’minoti, sovitish va tegishli infratuzilma quvvatini qo‘shimcha 20 GW ga oshirishni maqsad qilgan. Bu AI hisoblash uskunalarini ishga tushirishda energiya ta’minoti cheklovga aylanib qolmasligi uchun ko‘zda tutilgan alohida reja.
Nima uchun bu muhim?
Sun’iy intellekt modellari kattalashib, ulardan foydalanish ko‘lami kengaygani sari ularni o‘qitish va ishlatish uchun ko‘proq hisoblash resurslari talab etiladi. Bu esa nafaqat ilg‘or chiplar, balki elektr energiyasi, sovitish tizimlari va ma’lumotlarni qayta ishlash infratuzilmasiga ham katta investitsiyalar kiritishni talab qiladi.
SpaceX misoli AI sanoatining rivojlanishi tobora ko‘proq energiya infratuzilmasi bilan bog‘lanayotganini ko‘rsatadi. Biroq 13 GW ko‘rsatkichi hozirgi elektr iste’moli emas, balki 2027-yil oxiriga mo‘ljallangan hisoblash quvvati prognozidir.
