Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (EBRD) Markaziy Osiyo va Mongoliya iqtisodiyoti 2026-yilda 5,8%, 2027-yilda esa 5,3% o‘sishini prognoz qilmoqda. Biroq energiya narxlarining oshishi, yoqilg‘i ta’minotidagi uzilishlar va suv tanqisligi mintaqa iqtisodiyoti uchun asosiy xatarlardan bo‘lib qolmoqda.
Bankning so‘nggi Regional Economic Prospects hisobotiga ko‘ra, Markaziy Osiyo va Mongoliya iqtisodiyoti 2026-yilning birinchi yarmida yillik hisobda 5,9% o‘sgan. Ichki talab, investitsiyalar, qurilish va ishlab chiqarish mintaqadagi iqtisodiy faollikni qo‘llab-quvvatlagan.
O‘zbekiston iqtisodiyoti 2026-yilda 7,5% o‘sishi kutilmoqda. EBRD ma’lumotiga ko‘ra, mamlakat yalpi ichki mahsuloti yilning birinchi yarmida o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 8,5% o‘sgan. Bunda xizmatlar va ishlab chiqarish tarmoqlari, shuningdek, sanoat, qurilish va qishloq xo‘jaligiga kiritilgan investitsiyalar muhim rol o‘ynagan. 2027-yil uchun iqtisodiy o‘sish prognozi 6% etib belgilangan.
Mintaqaning boshqa mamlakatlari bo‘yicha prognozlar turlicha. Qozog‘iston iqtisodiyoti 2026-yilda 4,7%, 2027-yilda 4,5% o‘sishi kutilmoqda. Qirg‘iziston uchun esa tegishli ko‘rsatkichlar 8,7% va 7% ni tashkil etadi.
Energiya va suv ta’minoti asosiy xatarlardan
EBRD global energiya narxlarining yuqoriligi va Rossiyadan yoqilg‘i yetkazib berishdagi uzilishlar mintaqa iqtisodiy o‘sishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ta’kidlamoqda. Asosiy savdo hamkorlaridagi talabning pasayishi va xomashyo narxlarining tushishi ham iqtisodiy istiqbolga ta’sir qilishi mumkin.
Suv tanqisligi ham tobora muhim iqtisodiy muammoga aylanmoqda. Markaziy Osiyoda qishloq xo‘jaligi va energetika suv resurslariga katta darajada bog‘liq. Sug‘orish tizimlaridagi samarasizlik va suvga talabning ortishi mavjud bosimni kuchaytirmoqda. Masalan, Qozog‘istondagi daryo oqimlarining 44% dan ortig‘i mamlakat tashqarisidan keladi. Bu suv resurslarini boshqarishda qo‘shni davlatlar bilan hamkorlik muhimligini ko‘rsatadi.
Bankning 2026-yil sentabrida e’lon qilingan Running Dry hisobotida ham suv tanqisligi, ekstremal ob-havo hodisalari va moliyalashtirish shartlarining qat’iylashuvi iqtisodiy bosimni kuchaytirishi qayd etilgan.
Ushbu xatarlarga qaramay, EBRD Markaziy Osiyo va Mongoliya 2026–2027-yillarda ham o‘z faoliyat yuritadigan hududlari orasida iqtisodiy o‘sish sur’atlari yuqori bo‘lgan mintaqalar qatorida qolishini kutmoqda. O‘sishning davom etishi ichki talab, energiya xavfsizligi, suv resurslarini boshqarish va tashqi xatarlarga moslashish imkoniyatlariga bog‘liq bo‘ladi.
