Yandex’ning Rossiyadagi ma’lumotlar markazlarida yuz bergan hodisalardan so‘ng kompaniyaning bir qator xizmatlarida uzilishlar kuzatildi. O‘zbekistonda ham Yandex Go’ning ayrim funksiyalari ishlashida muammolar bo‘layotgani haqida foydalanuvchilar xabar bermoqda. Yandex Market sotuvchilarga ayrim cheklovlar kiritdi, Yandex Disk’da esa fayllarni ommaviy yuklab olish imkoniyati vaqtincha o‘chirildi. Bu holat yirik raqamli platformalardagi texnik muammolar turli xizmatlar va ularga bog‘langan bizneslarga qanday ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Interfax xabariga ko‘ra, 11-oktabr kuni Yandex’ning Vladimir viloyatidagi ma’lumotlar markazi dron hujumidan keyin faoliyatini to‘xtatgan. Rossiya OAVlari shundan so‘ng Yandex Go, Yandex Pay, Kinopoisk va boshqa xizmatlarda ham nosozliklar kuzatilganini yozdi.
Muammolar Rossiyadan tashqarida ham qayd etilgan. OAV xabarlariga ko‘ra, Qirg‘iziston, Belarus va Qozog‘istondagi ayrim foydalanuvchilar Yandex xizmatlarida uzilishlarga duch kelgan. O‘zbekistonda esa Yandex Go’ning ayrim funksiyalari ishlashidagi muammolar haqida xabarlar tarqaldi. Biroq barcha xizmatlar bir xil darajada ishlamayotgani yoki uzilishlar butun mamlakat bo‘ylab davom etayotgani haqida xulosa qilish uchun yetarli tasdiqlangan ma’lumot yo‘q.
Yandex rasmiylari ham yuzaga kelgan vaziyat yuzasidan bayonot berib, foydalanuvchilardan uzr so‘radi. Kompaniya xizmatlardagi cheklovlar va nosozliklar sabab yuzaga kelgan noqulayliklarni tan oldi. Bu holat yirik raqamli platformalar uchun texnik muammolarni bartaraf etish bilan bir qatorda, foydalanuvchilar bilan ochiq muloqot qilish va ularning ishonchini saqlab qolish ham muhimligini ko‘rsatadi.
Yandex Market va Yandex Disk’da cheklovlar
11-oktabr kuni Yandex Market sotuvchilardan tovarlarni buyurtmalarni topshirish punktlariga (PVZ) olib kelmaslikni so‘radi. Kompaniya bu chorani kuryerlik xizmatlariga tushadigan yuklamani qayta taqsimlash zarurati bilan izohladi. Saralash markazlariga tovar jo‘natish imkoniyati hamon cheklangan, omborlarga yetkazib berish esa davom etmoqda.
Yandex Disk foydalanuvchilari ham ayrim fayllar ochilmayotgani yoki ulardan foydalanish imkoniyati cheklanganini bildirgan. Kompaniya Yandex 360 xizmatlarining barqarorligini saqlash va infratuzilmaga tushadigan yuklamani kamaytirish uchun ayrim funksiyalarni vaqtincha cheklaganini tushuntirdi. Xususan, Disk’ning veb-versiyasida bir vaqtning o‘zida ko‘plab fayllarni yuklab olish imkoniyati o‘chirildi.
Bu barcha fayllar yo‘qolganini anglatmaydi. Gap ayrim funksiyalarga kirish cheklangani haqida bormoqda. Biroq vaziyat bulutli xizmatlardan ish hujjatlari, ma’lumotlar va boshqa fayllarni saqlash hamda uzatish uchun foydalanadigan mijozlarga noqulaylik tug‘dirishi mumkin.
Yandex Market va Yandex Disk’dagi holatlar muammoning ko‘lami faqat foydalanuvchilarning ilovaga kira olmasligi bilan cheklanmasligini ko‘rsatadi. Texnik uzilishlar tovarlarni qabul qilish va jo‘natish, buyurtmalarni qayta ishlash hamda raqamli ma’lumotlardan foydalanishga ham ta’sir qilishi mumkin.
Uzilishlar Uzum bilan bog‘liqmi?
8-oktabr kuni O‘zbekistondagi Uzum Market va Uzum Seller xizmatlarida ham texnik nosozlik kuzatilgan. Uzum avval rejalashtirilgan texnik ishlar va yangi infratuzilmani sinovdan o‘tkazish jarayonida muammo yuz berganini bildirgan.
Uzum va Yandex’dagi uzilishlar bir-biriga yaqin kunlarda sodir bo‘lgani ularning o‘zaro bog‘liqligini anglatmaydi. Ochiq ma’lumotlarda Uzum’dagi nosozlik Yandex’ning Rossiyadagi ma’lumotlar markazida yuz bergan hodisa bilan bog‘liqligini tasdiqlovchi dalil yo‘q.
Shunga qaramay, ikkala holat ham raqamli xizmatlarga tayanadigan biznes uchun umumiy muammoni ko‘rsatadi: texnik uzilishlar nafaqat foydalanuvchilarning kundalik odatlariga, balki sotuvchilar, haydovchilar, kuryerlar va hamkorlarning daromadiga ham ta’sir qilishi mumkin.
Raqobatchilar uchun imkoniyat
Yandex kabi yirik platformalar katta foydalanuvchilar bazasi, xizmatlarining kengligi va shakllangan odatlari hisobiga raqobat ustunligiga ega. Ammo xizmatlardagi uzilishlar bu ustunlikni vaqtincha zaiflashtirishi mumkin.
Masalan, taksi chaqirish imkoniyati cheklansa, foydalanuvchi boshqa agregatorni sinab ko‘rishi yoki mahalliy taksi xizmatiga murojaat qilishi mumkin. Yetkazib berishda ham mijoz buyurtma berish qiyinlashgan paytda boshqa platformani tanlashi ehtimoli bor. Bulutli xizmatlarda esa foydalanuvchilar muqobil fayl saqlash vositalaridan foydalanishga majbur bo‘lishi mumkin.
Mahalliy xizmatlar uchun asosiy imkoniyat shunchaki Yandex ishlamay qolgan paytda mijozlarni jalb qilish emas. Muhimi — buyurtmalarni barqaror qabul qilish, yetarli haydovchi va kuryerlarni ta’minlash, narx va xizmat sifati bo‘yicha ishonch uyg‘otish. Agar muqobil platforma buni uddalasa, foydalanuvchi undan keyinchalik ham foydalanishi mumkin.
Biroq texnik uzilish raqobatchining bozor ulushi avtomatik ravishda oshishini anglatmaydi. Foydalanuvchilar odatlangan ilovasiga qaytishi mumkin, raqobatchilarning esa narx, haydovchilar soni, qamrov va xizmat sifati bo‘yicha o‘z cheklovlari bor. Imkoniyatdan kim foydalana olishini amaldagi xizmat sifati belgilaydi.
Yandex misolida e’tibor qaratish kerak bo‘lgan jihat — xizmatlar soni va foydalanuvchilar bazasi ortishi bilan infratuzilmaning uzluksiz ishlashi yanada muhimlashadi. Platforma kundalik hayotning ko‘plab jarayonlariga kirib borgani sari uning faoliyatidagi uzilishlar ko‘proq odamlar va bizneslarga ta’sir qilishi mumkin.
Bunday vaziyatda texnologik kompaniyalarni faqat auditoriyasi, daromadi yoki xizmatlar soni bilan baholash yetarli emas. Ularning zaxira infratuzilmasi, nosozliklardan keyin xizmatlarni tiklash tezligi va foydalanuvchilar bilan ochiq muloqot qilishi ham muhim ko‘rsatkichlardir.
O‘zbekiston bozori uchun ham asosiy xulosa shu: raqamli platformalarga bog‘liq bizneslar muqobil xizmatlar va uzilishlar vaqtida ishlaydigan zaxira jarayonlarga ega bo‘lishi kerak. Raqobatchilar uchun esa bu bozor ulushining kafolatlangan o‘sishi emas, balki o‘z xizmatining barqarorligini ko‘rsatish imkoniyatidir.
Yandex xizmatlaridagi uzilishlar vaqtinchalik bo‘lishi mumkin, lekin foydalanuvchi ishonchi uchun raqobat doimiy davom etadi.
