O‘zbekiston AQShdagi hamkorlar bilan birgalikda shaxsiy ma’lumotlarni saqlashga doir qonunchilikni yangilash ishlarini yakunlamoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyevning aytishicha, bu o‘zgarishlar mamlakatda Apple Pay va Google Pay kabi xalqaro to‘lov tizimlarini ishga tushirish imkonini beradi.
Prezident bu haqda 6-noyabr kuni Vashingtonda amerikalik texnologik kompaniyalar bilan uchrashuv chog‘ida ma’lum qildi. U O‘zbekiston sun’iy intellekt va raqamli transformatsiya bo‘yicha milliy dasturlarni qabul qilganini, shuningdek Google, Meta va Nvidia kabi yirik Amerika texnologik kompaniyalari ushbu yo‘nalishga qiziqish bildirganini ta’kidladi.
“Biz amerikalik hamkorlar bilan birgalikda qonunchilikni yangilash ishlarini yakunlamoqdamiz. Bu yangi texnologik hamkorlik imkoniyatlarini yaratadi — jumladan, Apple Pay va Google Pay kabi global to‘lov tizimlarini ishga tushirish, raqamli akademiyalar va startap xablarini tashkil etish imkonini beradi,” — dedi prezident O‘zbekiston 24 telekanali efirida.
Fon: Ma’lumotlarni joylashtirish talabi to‘siqqa aylangan
2021-yilda O‘zbekistonda “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi qonunga o‘zgartishlar kiritilgan edi. Qonunning 27¹-moddasiga ko‘ra, O‘zbekiston fuqarolarining shaxsiy ma’lumotlarini qayta ishlovchi kompaniyalar bu ma’lumotlarni O‘zbekiston hududida joylashgan serverlarda saqlashi shart.
Biroq ushbu talab xalqaro texnologik va to‘lov kompaniyalari uchun bozorga kirishda muammolar tug‘dirdi. Moliyachi Shuhrat Qurbonovning ta’kidlashicha, qonun tili juda umumiy yozilgan va uni turlicha talqin qilish mumkin:
“Google Pay va Apple Pay kabi yirik kompaniyalar uchun muammo shundan iboratki, qonun shunday tilda yozilganki, uni istalgan taraf o‘zicha izohlashi mumkin. Yana izoh so‘ramoqchi bo‘lsangiz, kimdan so‘rashni ham bilmay qolasiz,” — deydi u.
Prezident Administratsiyasining moliyaviy texnologiyalar, raqamlashtirish va sun’iy intellekt bo‘limi boshlig‘i o‘rinbosari Hikmatilla Ubaydullayev ham bu norma biznesda huquqiy noaniqlik sababli xavotir uyg‘otayotganini bildirgan.
Qonunni qayta ko‘rib chiqish zarurati
2025-yil iyul oyida o‘tkazilgan muhokamada davlat organlari, yuridik ekspertlar va texnologiya kompaniyalari 27¹-modda yaratayotgan huquqiy xatarlarni muhokama qildi. Uchrashuv ishtirokchilari ma’lumotlarni joylashtirishga (lokalizatsiyaga) yondashuvni qayta ko‘rib chiqish, ortiqcha tartibga solishni kamaytirish va xorijiy kompaniyalar uchun bozorni ochiqroq qilish zarurligini bildirishdi.
Jahon banki ham ilgari shunga o‘xshash tavsiyani bergan — xizmatlar sohasini rivojlantirish uchun ma’lumotlarni majburiy lokalizatsiya qilish talablarini yumshatish lozimligini qayd etgan edi.
