12-dekabrdan O‘zbekistonda faoliyat yuritadigan xorijiy elektron savdo platformalari uchun yangi soliq talablari kuchga kiradi. Ular soliq organlarida hisobga turishi va mamlakat hududida sotilgan tovarlar bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘ini (QQS) to‘lashi kerak bo‘ladi. O‘zgarishlar elektron tijoratni tartibga solishni kuchaytirishga qaratilgan yangi qonun bilan Soliq kodeksiga kiritilmoqda.
Marketplace’lar uchun qanday talablar joriy etiladi?
Xorijiy elektron savdo platformalari soliq nuqtayi nazaridan O‘zbekiston rezidentlariga elektron xizmat ko‘rsatuvchi xorijiy kompaniyalarga tenglashtiriladi.
Platforma O‘zbekistonda ilk bitimini amalga oshirganidan keyin 30 kun ichida Soliq qo‘mitasining elektron ofisida soliq hisobiga turishi kerak. Faoliyatini to‘xtatgan taqdirda esa hisobdan chiqarilish uchun ham 30 kun ichida murojaat qilishi mumkin.
Hisobga olingan xorijiy marketplace’lar har chorakda soliq hisobotini taqdim etadi. Hisobot davridan keyingi oyning 20-kunigacha tegishli soliq to‘lanishi kerak. Masalan, birinchi chorak uchun hisobot va to‘lov muddati 20-aprelgacha bo‘ladi.
QQS qanday hisoblanadi?
Yangi tartib O‘zbekistondagi jismoniy shaxslarga marketplace orqali sotilgan tovarlarga ham taalluqli. Bunday savdolarda soliq bazasi tovarning realizatsiyadagi haqiqiy qiymati, QQS summasi hisobga olingan holda aniqlanadi. Ya’ni xorijiy platforma orqali O‘zbekistondagi iste’molchiga sotilgan tovarlar bo‘yicha QQSni hisoblash va to‘lash majburiyati platformaning o‘ziga yuklanadi.
Qonunda yana bir alohida holat ham nazarda tutilgan. Agar xorijiy kompaniya o‘z tovar yoki xizmatlarini O‘zbekiston marketplace’i orqali sotsa va platforma xorijiy sotuvchi nomidan to‘lovlarni amalga oshirsa, mahalliy platforma soliq agenti sifatida qaraladi.
Yangi mexanizmning asosiy o‘zgarishi — xorijiy marketplace’ning O‘zbekistonda yuridik shaxs sifatida alohida kompaniya tashkil etishidan ko‘ra, avvalo mamlakatdagi faoliyati uchun soliq hisobiga qo‘yilishi va QQS majburiyatini bajarishi talab qilinishidir.
Bu transchegaraviy elektron savdoni mahalliy soliq tizimiga yaqinlashtiradi. Xorijiy platformalar orqali O‘zbekiston iste’molchilariga sotilayotgan tovarlar ham mahalliy bozordagi soliq majburiyatlari doirasiga kiritiladi.
Yangi qoidalar ayniqsa O‘zbekiston bozoriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqayotgan yoki mahalliy iste’molchilardan muntazam buyurtmalar qabul qilayotgan xalqaro marketplace’lar uchun muhim bo‘ladi.
Qonun 2026-yil 12-dekabrdan kuchga kiradi.
