Koʻpchilik startaplar sotuvlar hajmi oshgani sari koʻproq zarar koʻra boshlashadi. Buning sababi — yomon unit ekonomika. Agar siz bitta birlik mahsulot yoki mijozdan zarar koʻrayotgan boʻlsangiz, sotuvni 10 baravar oshirish zararni ham 10 baravar oshiradi.
Unit ekonomika buzilganda startapning zaxira pullari tez tugaydi. Burn rate va runway haqida Burn rate va runway: Startap moliyasini toʻgʻri boshqarish maqolamizda oʻqing.
1. Unit ekonomikaning asosiy metrikalari
- CAC (Customer Acquisition Cost): Bitta yangi mijozni jalb qilish uchun sarflangan jami marketing va sotuv xarajati.
- LTV (Lifetime Value): Bitta mijoz kompaniya bilan hamkorlik qilgan butun davri davomida keltiradigan sof yalpi foyda.
- Oltin qoida (LTV/CAC>3x): LTV koʻrsatkichi CAC dan kamida 3 baravar yuqori boʻlishi kerak.
2. Formulalar va amaliy misol
CAC=JamimarketingvasotuvxarajatlariJalbqilinganyangimijozlarsoni
LTV=O’rtacha chek x Xaridlar soni x Mijoz bilan ishlash yillari x Yalpi marja
Venchur investorlar uchun CAC Payback Period (mijozni jalb qilish xarajati necha oyda oʻzini qoplashi) oʻta muhim. Yaxshi SaaS startaplarda bu muddat 12 oydan kam boʻlishi kerak.
Unit ekonomika — bu startapning moliyaviy sogʻligʻini koʻrsatuvchi eng xolis diagnostikadir.
