2026-yil 19-oktyabr kuni O‘zbekiston va AQSh o‘rtasida savdo, investitsiya va texnologik hamkorlik bo‘yicha umumiy qiymati $12 milliard bo‘lgan 54 ta kelishuv va istiqbolli tashabbus e’lon qilindi. Ular sanoat, transport, energetika, muhim minerallar, moliya, raqamli texnologiyalar, qishloq xo‘jaligi, sog‘liqni saqlash va ta’lim sohalarini qamrab oladi.
Kelishuvlar AQSh Davlat kotibi Marko Rubioning O‘zbekistonga tashrifi va Amerika–O‘zbekiston Ishbilarmonlik va investitsiya kengashining ikkinchi yig‘ilishi doirasida muhokama qilindi. Tadbirda 400 dan ortiq kompaniya vakillari, jumladan, AQShdan 100 dan ortiq, Markaziy Osiyoning boshqa davlatlaridan 100 ga yaqin va O‘zbekistondan 200 ta biznes vakili qatnashdi.
Temiryo‘l va aviatsiya
Transport sohasidagi asosiy yo‘nalishlardan biri Amerikaning Wabtec kompaniyasi bilan hamkorlikdir. Tomonlar O‘zbekistonning lokomotiv parkini yangilash, lokomotivlar yetkazib berish va ularga uzoq muddatli xizmat ko‘rsatish masalalarini muhokama qilgan.
Hamkorlikning yana bir yo‘nalishi — temiryo‘l uskunalari va ehtiyot qismlarini mahalliylashtirish. Bu rejalar amalga oshsa, O‘zbekistonda ta’mirlash xizmatlari, ehtiyot qismlar ishlab chiqarish va texnik mutaxassislar tayyorlash imkoniyatlari kengayishi mumkin.
Aviatsiya sohasida esa GE Aerospace bilan hamkorlik ko‘zda tutilgan. U Uzbekistan Airways samolyotlari uchun aviadvigatellar yetkazib berish hamda mutaxassislarni tayyorlash va malakasini oshirish dasturlarini rivojlantirishni qamrab oladi.
Muhim minerallar
Hamkorlikning yana bir muhim yo‘nalishi — muhim minerallarni qazib olish va qayta ishlash. Bu borada ReElement Technologies, Traxys va Trafigura kabi kompaniyalar bilan loyihalar muhokama qilingan.
O‘zbekiston uchun asosiy maqsad faqat mineral xomashyoni qazib olish bilan cheklanib qolmasdan, uni chuqur qayta ishlash va yuqori texnologiyali mahsulotlar ishlab chiqarish zanjirini rivojlantirishdir.
Bunday yondashuv mamlakatda yangi sanoat yo‘nalishlarini shakllantirish, qayta ishlash texnologiyalarini o‘zlashtirish va eksport qilinadigan mahsulotlar qiymatini oshirishga xizmat qilishi mumkin. Prezident Shavkat Mirziyoyev ham AQSh bilan hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari qatorida muhim minerallarni o‘zlashtirish va chuqur qayta ishlashni alohida ta’kidlagan.
Moliya
Moliyaviy hamkorlik doirasida Franklin Templeton, Oppenheimer & Co., Citigroup va BlackRock kabi xalqaro kompaniyalar bilan ishlash rejalashtirilgan. Ushbu yo‘nalish O‘zbekiston kompaniyalarining xalqaro kapital bozorlariga chiqishi, institutsional investorlarni jalb qilishi va infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan.
Xalqaro kapital bozorlariga chiqish yirik kompaniyalarga aksiyalar yoki boshqa moliyaviy instrumentlar orqali mablag‘ jalb qilish imkonini berishi mumkin. Biroq buning uchun korporativ boshqaruv, moliyaviy hisobotlarning shaffofligi va investorlar ishonchini ta’minlash muhim.
Shu sababli, ushbu hamkorlikning natijalari qaysi kompaniyalar xalqaro bozorlarga chiqishi va qanday moliyalashtirish mexanizmlari tanlanishiga ham bog‘liq bo‘ladi.
Amazon Leo
Raqamli texnologiyalar yo‘nalishida Amazon Leo bilan hamkorlik ham kun tartibida. Sun’iy yo‘ldosh interneti, ayniqsa, an’anaviy aloqa infratuzilmasini qurish qiyin yoki iqtisodiy jihatdan qimmat bo‘lgan hududlar uchun muhim bo‘lishi mumkin. Jumladan, chekka qishloqlar va tog‘li hududlarda internetdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi ehtimoli bor.
Amazonning sun’iy yo‘ldosh aloqa xizmatlarini O‘zbekistonda rivojlantirish bo‘yicha hamkorlik mamlakatda raqamli infratuzilmani kengaytirish uchun imkoniyat yaratishi mumkin. Biroq xizmatlarning qamrovi va ishga tushirish muddatlari bo‘yicha aniq ma’lumotlar alohida tasdiqlanishi kerak.
Qishloq xo‘jaligi va sog‘liqni saqlash
Kelishuvlar qishloq xo‘jaligi samaradorligini oshirish va tibbiyotga zamonaviy texnologiyalarni joriy etishni ham qamrab oladi.
Valmont Industries bilan hamkorlik sug‘orish tizimlari va suv resurslaridan samarali foydalanish texnologiyalariga qaratilgan. O‘zbekiston sharoitida bunday yechimlar qishloq xo‘jaligida suv sarfini boshqarish va sug‘orish samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega.
GE HealthCare bilan hamkorlik esa zamonaviy tibbiy uskunalar va sog‘liqni saqlash texnologiyalarini joriy etishga qaratilgan. Bu yo‘nalishlardagi natijalar yangi texnologiyalarni amaliyotga joriy etish, mahalliy mutaxassislarni tayyorlash va uskunalarga texnik xizmat ko‘rsatish imkoniyatlariga bog‘liq bo‘ladi.
O‘zbekiston hukumati AQSh kompaniyalari uchun investitsiya muhitini yaxshilash maqsadida «plug-and-play» tamoyiliga asoslangan yondashuvni rivojlantirishni rejalashtirmoqda. Bunda investorlar tayyor infratuzilma, zarur ruxsatnomalar va loyihalarni amalga oshirish uchun kerakli hujjatlarga ega bo‘lishi ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, hamkorlikni alohida bitimlar bilan cheklab qolmasdan, yangi sanoat tarmoqlari, qo‘shma ishlab chiqarish klasterlari va tadqiqot markazlarini rivojlantirishga yo‘naltirish taklif etilgan. Tomonlar savdo, investitsiya va texnologik hamkorlik bo‘yicha 2035-yilgacha mo‘ljallangan dastur ishlab chiqish masalasini ham ko‘rib chiqmoqda.
Bu yerda muhim farq bor: $12 milliard — 54 ta kelishuv va istiqbolli tashabbusning e’lon qilingan umumiy qiymati. Bu mablag‘ning barchasi O‘zbekistonga allaqachon kiritilganini anglatmaydi.
Ochiq manbalarda barcha loyihalar bo‘yicha moliyalashtirish manbalari, amalga oshirish muddatlari va har bir kelishuvning alohida qiymati to‘liq ochiqlanmagan.
Shu sababli, paketning iqtisodiyotga real ta’sirini baholash uchun loyihalarning amaliy bosqichga o‘tishi, mablag‘larning jalb qilinishi va ishlab chiqarish quvvatlarining ishga tushirilishini kuzatish kerak.
O‘zbekiston va AQSh o‘rtasidagi yangi kelishuvlar transport, sanoat va moliyadan tortib, raqamli texnologiyalar hamda muhim minerallarni qayta ishlashgacha bo‘lgan yo‘nalishlarda hamkorlikni kengaytirishga qaratilgan.
Ularning iqtisodiy samarasi esa e’lon qilingan tashabbuslarning qanchasi real investitsiya, yangi ishlab chiqarish, texnologiyalar transferi va barqaror iqtisodiy o‘sishga aylanishiga bog‘liq.
