Common Sense Media, bolalar xavfsizligiga ixtisoslashgan nodavlat tashkilot, 5-sentabr kuni Google’ning Gemini AI mahsulotlariga oid xavfsizlik bahosini e’lon qildi. Hisobotda Gemini bolalarga o‘zini kompyuter ekanini ochiq aytishi ijobiy deb topildi, biroq boshqa ko‘plab jiddiy kamchiliklar ham qayd etildi.
“Bolalar uchun emas, kattalar mahsulotining moslashtirilgan nusxasi”
Tashkilot xulosasiga ko‘ra, “Under 13” va “Teen Experience” versiyalari aslida kattalar uchun ishlab chiqilgan Gemini tizimining ustiga qo‘shimcha xavfsizlik filtrlari qo‘shilgan shaklidan iborat. Mutaxassislarning fikricha, AI’ni haqiqatan ham xavfsiz qilish uchun uni boshidan boshlab bolalarning ehtiyojlari inobatga olinib yaratish zarur.
Tahlil shuni ko‘rsatdiki, Gemini baribir bolalarni nojo‘ya yoki xavfli kontent bilan to‘qnash keltirishi mumkin. Bunga jinsiy mavzular, spirtli ichimlik va giyohvand moddalar haqida ma’lumotlar hamda ruhiy salomatlikka zararli maslahatlar kiradi.
Suitsid xavfi va sud ishlari
Eng tashvishli jihatlardan biri — AI’ning noto‘g‘ri maslahatlari o‘smirlar ruhiyatiga salbiy ta’sir qilishi mumkinligi. So‘nggi oylar ichida ayrim o‘smirlarning o‘z joniga qasd qilishi bunday xavfning real ekanini ko‘rsatdi.
Masalan, OpenAI hozirda o‘z tarixidagi ilk noto‘g‘ri o‘lim bo‘yicha sud da’vosiga duch kelmoqda. Xabarlarga ko‘ra, 16 yoshli o‘smir ChatGPT’dagi xavfsizlik cheklovlarini chetlab o‘tib, o‘z joniga qasd qilish rejalarini chatbot bilan bir necha oy davomida muhokama qilgan va keyin o‘z hayotiga qasd qilgan. Shuningdek, ilgari Character.AI ham shunga o‘xshash voqea tufayli sudga tortilgan edi.
Apple va Gemini integratsiyasi
Bu xavotirlar fonida yana bir xabar paydo bo‘ldi: Apple o‘zining yangi Siri AI versiyasini Gemini asosida yaratishni ko‘rib chiqmoqda. U 2026-yilda taqdim etilishi rejalashtirilgan. Agar xavfsizlik choralari kuchaytirilmasa, bu o‘smirlar uchun xavfni yanada oshirishi mumkin.
“Yuqori xavf” reytingi
Umumiy baholash natijasida Common Sense Media Gemini’ning yosh foydalanuvchilar uchun mo‘ljallangan mahsulotlarini “Yuqori xavf” sifatida belgiladi.
Tashkilotning AI dasturlari bo‘yicha katta direktori Robbie Torney shunday dedi:
“Gemini ba’zi asosiy narsalarni to‘g‘ri qildi, ammo tafsilotlarda muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Bolalar uchun yaratilgan AI ularning yoshiga va rivojlanish bosqichiga mos bo‘lishi kerak, kattalar mahsulotining soddalashtirilgan nusxasi emas. AI xavfsiz va samarali bo‘lishi uchun bolalarning rivojlanish ehtiyojlari asosida yaratilishi lozim.”
Google’ning javobi
Google bu bahoga qarshi chiqib, 18 yoshgacha bo‘lgan foydalanuvchilar uchun maxsus siyosatlar va himoya choralariga ega ekanini bildirdi. Kompaniya tashqi mutaxassislar bilan maslahatlashib va testlardan o‘tkazib, xavfsizlikni yaxshilash ustida ishlashini ta’kidladi.
Google ayrim javoblar kutilganidek ishlamaganini tan olib, qo‘shimcha himoya qatlamlari kiritganini ma’lum qildi. Shuningdek, kompaniya Common Sense hisobotida 18 yoshdan kichik foydalanuvchilar uchun mavjud bo‘lmagan funksiyalar eslatib o‘tilgan bo‘lishi mumkinligini qo‘shimcha qildi.
Boshqa AI tizimlarining bahosi
Common Sense avval ham turli AI xizmatlarini baholagan edi:
- Meta AI va Character.AI — “Qabul qilib bo‘lmaydigan” (eng xavfli)
- Perplexity — yuqori xavf
- ChatGPT — o‘rtacha xavf
- Claude (faqat 18+) — minimal xavf
Xulosa: Google Gemini ayrim xavfsizlik choralarini joriy qilgan bo‘lsa-da, bolalar va o‘smirlar uchun hanuz yuqori xavfli hisoblanmoqda. Asosiy savol esa ochiq qolmoqda: texnologiya gigantlari tezkor innovatsiyalarga intilarkan, eng yosh foydalanuvchilarning salomatligi va xavfsizligi qay darajada himoya qilinadi?
