Bir necha yil oldin bolaga telefon olib berish odatiy hol edi. Bugun esa ota-onalarning savoli o’zgardi: «Farzandim uchun qaysi telefon xavfsizroq?»
Ijtimoiy tarmoqlar, cheksiz video tavsiyalari, notanish odamlar bilan muloqot va ekran qarshisida o’tadigan uzoq vaqt ota-onalarni yangi yechim izlashga majbur qilmoqda. Natijada dunyoda bolalar uchun xavfsiz telefonlar bozori shakllanmoqda.
Bu telefonlar tashqi ko’rinishidan odatiy smartfonlarga o’xshaydi. Ammo ularning asosiy maqsadi bolaga cheksiz internet berish emas, balki uni xavfsiz raqamli muhit bilan ta’minlashdir. Ko’p qurilmalarda quyidagi imkoniyatlar mavjud:
- faqat ota-ona tasdiqlagan kontaktlarga qo’ng’iroq qilish;
- ilovalarni ota-onaning ruxsatisiz o’rnatmaslik;
- YouTube, TikTok va boshqa ijtimoiy tarmoqlarni cheklash;
- ekran vaqtini masofadan boshqarish;
- bolaning joylashuvini kuzatish.
Shunday qilib, bola ota-onasi bilan aloqada bo’lib turadi, biroq algoritmlar va cheksiz kontent oqimiga duch kelmaydi.
Bugungi kunda bir nechta kompaniyalar aynan shu yo’nalishga e’tibor qaratmoqda. Bark Phone ota-onalarga xabarlar, internet faolligi va ilovalarni nazorat qilish imkonini beradi. Gabb ijtimoiy tarmoqlarsiz va cheklangan internetga ega smartfonlarni taklif qiladi.
Pinwheel esa kichik yoshdagi bolalar uchun maxsus telefonlar ishlab chiqadi. Kompaniya yaqinda hatto ekransiz, Wi-Fi orqali ishlaydigan zamonaviy uy telefonini ham taqdim etdi. U 5–10 yoshdagi bolalar uchun mo’ljallangan bo’lib, asosiy vazifasi xavfsiz qo’ng’iroqlarni ta’minlashdir. Bundan tashqari, Teracube Thrive, Ooma MyPhone va Tin Can kabi kompaniyalar ham bolalar uchun xavfsiz aloqa qurilmalarini ishlab chiqmoqda.
Mutaxassislar bunday qurilmalarni bolaning birinchi telefoni sifatida baholamoqda. Maqsad bolaga internetdan to’liq foydalanish imkonini berishdan oldin, sog’lom raqamli odatlarni shakllantirishdir. Shu bilan birga ota-onalar ham farzandining raqamli muhitini nazorat qila oladi.
Bugungi kunda texnologiya kompaniyalari tobora aqlliroq, kuchliroq va AI bilan ishlaydigan smartfonlarni yaratishga intilmoqda. Ammo ayni paytda boshqa bir trend ham paydo bo’lmoqda — telefonlarni ataylab sodda va xavfsizroq qilish. Ehtimol, bu shunchaki yangi turdagi telefon emas, balki hali endigina shakllanayotgan yangi bozorning boshlanishidir.
Har bir katta startap odatda jamiyatdagi haqiqiy muammoni hal qilishdan boshlanadi. Agar ota-onalarning bolalar xavfsizligiga bo’lgan talabi o’sishda davom etsa, bolalar uchun maxsus qurilmalar, operatsion tizimlar va ota-ona nazorati platformalarini yaratayotgan kompaniyalar yaqin yillarda eng istiqbolli startaplarga aylanishi mumkin.
Balki keyingi unicorn sun’iy intellekt yoki navbatdagi ijtimoiy tarmoq emas, balki bolalarni raqamli dunyoda xavfsiz saqlashni maqsad qilgan kompaniya bo’lar.
