Startap yoʻlining boshida koʻpchilik tajribasiz loyiha asoschilari «akselerator» va «inkubator» tushunchalarini bir-biri bilan almashtirib qoʻyishadi. Har ikkisi ham startapni qoʻllab-quvvatlashga va rivojlantirishga xizmat qilsa-da, ular startapning mutlaqo har xil rivojlanish bosqichlariga va ehtiyojlariga moʻljallangan tizimlar hisoblanadi.
Oʻzbekistondagi founder imkoniyatlari va mahalliy akseleratsiya dasturlari haqida ekotizim maqolamizda oʻqing: Startap ekosistema nima? Oʻzbekistonda startap muhiti va imkoniyatlar
1. Inkubator va akselerator farqlari jadvali
| Kriteriy | Startap inkubator (Incubator) | Startap akselerator (Accelerator) |
| Loyiha bosqichi | Erta gʻoya (Idea) yoki xom prototip bosqichida | Ishlaydigan MVP mavjud, dastlabki sotuv va metrikalar bor |
| Dastur muddati | Moslashuvchan va uzoq (6 oydan 2 yilgacha) | Qat’iy cheklangan va intensiv (3 dan 4 oygacha) |
| Sarmoya va ulush | Odatda sarmoya bermaydi va loyihadan ulush olmaydi | Dastlabki sarmoyani beradi (50K–500K) va evaziga 5–10% ulush oladi |
| Tadbir yakuni | Oddiy taqdimot yoki ichki koʻrik (Internal Review) | Katta Demo Day (yuzlab venchur investorlar qarshisidagi taqdimot) |
| Mashhur misollar | Universitet inkubatorlari, IT Park mahalliy dasturlari | Y Combinator, Techstars, Plug and Play, 500 Startups |
Dunyoning eng yirik xalqaro akseleratorlaridan biri boʻlgan Plug and Play Oʻzbekistonda oʻz rasmiy vakolatxonasini ochgan. Ular mahalliy startaplarni global bozorga olib chiqish boʻyicha maxsus akseleratsiya kohortalarini oʻtkazib kelmoqda.
Qoidani yodda tuting: Agar loyihangiz qogʻozdagi gʻoya bosqichida boʻlsa, Inkubatorga boring; agar mahsulotingiz (MVP) va jamoangiz tayyor boʻlib, oʻsishni tezlashtirish kerak boʻlsa, u holda nufuzli Akseleratorga topshiring.
