Startapning dastlabki bosqichlarida (Pre-seed va Seed) kompaniyaning aniq narxini (Valuation) belgilash juda qiyin boʻladi. Baholash ustida oylarcha tortishib vaqt yoʻqotmaslik uchun investor va startapchilar konvertatsiya qilinuvchi investitsiya shartnomalaridan foydalanishadi. Buning eng ommabop usullari — SAFE va convertible note hisoblanadi.
SAFE shartnomasidagi valuation cap va discount tushunchalarini tushunish uchun Investitsiya bosqichlari: Pre-seed, Seed, Series A, B, C maqolamizni oʻqing.
1. SAFE va convertible note taqqoslashi
| Xususiyat | SAFE (Simple Agreement for Future Equity) | Convertible note (Konvertatsiya zaymi) |
| Hujjat turi | Kelajakdagi ulush boʻyicha oddiy kelishuv | Qarz majburiyati (Debt instrument) |
| Foiz stavkasi | Mavjud emas (0%) | Yillik foiz bor (masalan, 5–8%) |
| Qaytarish muddati | Yoʻq (Muddatsiz) | Aniq muddat bor (18–24 oy) |
| Muallifi | Y Combinator (2013-yil) | An’anaviy venchur huquqshunosligi |
| Murakkabligi | Juda oddiy (5–6 sahifa) | Birmuncha murakkab huquqiy shartnoma |
Y Combinator oʻzining Post-Money SAFE shartnoma shablonlarini butun dunyo startaplari uchun ochiq va bepul taqdim etgan. Bugungi kunda global seed-investitsiyalarning 80%dan ortigʻi aynan SAFE orqali rasmiylashtiriladi.
SAFE shartnomasi — erta bosqichda vaqt va huquqiy xarajatlarni tejashning eng qulay hamda zamonaviy usulidir.
