Startap tuzishda eng koʻp tarqalgan xatolardan biri — birinchi kundanoq barcha hamasoschilarga (co-founders) kompaniya ulushini 100% bir vaqtda egalikka berib qoʻyishdir. Masalan, ikki hamasoschi kompaniyani 50/50 qilib boʻlishib oladi. 3 oydan soʻng ulardan biri loyihani tashlab ketadi, lekin 50% ulush uning qoʻlida qolaveradi. Ushbu xavfning oldini olish uchun global startap amaliyotida «Vesting» va «Cliff» mexanizmlari qoʻllaniladi.
Cap table va aksiyadorlar tarkibini toʻgʻri shakllantirish boʻyicha Cap table va valuation: Startap qiymatini baholash va ulushlarni boʻlish maqolasini koʻring.
1. Vesting va cliff standart formulasi
Silikon vodiysi va xalqaro startaplarda eng koʻp tarqalgan standart: 4 yillik vesting + 1 yillik cliff (4-year vesting with 1-year cliff).
Ushbu modelga koʻra:
- Cliff davri (12 oy): Dastlabki 12 oy davomida hamasoschi yoki xodimga hech qanday ulush rasman tegishli boʻlmaydi. Bu sinov davridir.
- 1-yil yakuni: 12-oyning oxirgi kunida xodimga toʻliq ajratilgan ulushning 25%i bir yoʻla taqdim etiladi.
- Oylik vesting: Keyingi 36 oy davomida qolgan 75% ulush har oy teng qismlarga (1/48 dan) boʻlinib, taqsimlanib boriladi.
Y Combinator barcha startaplarga dastlabki kundan hamasoschilar oʻrtasida 4 yillik vesting va 1 yillik cliff shartnomasini (Founder Equity Agreement) imzolashni majburiy talab sifatida qoʻyadi.
Vesting va cliff — bu hamasoschilar va loyihaning uzoq muddatli barqaror rivojlanishini ta’minlovchi huquqiy kafolatdir.
