Markaziy Osiyoning jadal rivojlanayotgan venchur va xususiy kapital ekotizimini qo‘llab-quvvatlash maqsadida, Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC) Highland Central Asia Fund II fondiga 10 million dollargacha mablag‘ ajratishini e’lon qildi.
Ushbu investitsiya institutsional kapitalni jalb qilish hamda O‘zbekiston va Qirg‘izistondagi kichik va o‘rta biznes (KOB) subyektlarining o‘sish kapitaliga bo‘lgan ehtiyojini qondirishda muhim tayanch investitsiya vazifasini o‘taydi.
«Highland Capital» investitsiya kompaniyasi tomonidan boshqariladigan «Highland Central Asia Fund II» fondi o‘z hajmini $75 million dollarga yetkazishni maqsad qilgan. Ushbu fond bir vaqtning o‘zida ham O‘zbekiston, ham Qirg‘iziston hududida faoliyat yuritayotgan yagona institutsional xususiy kapital vositasi sifatida o‘ziga xos mavqega ega.
Kiritilayotgan ushbu kapital evaziga fond 10 tadan 15 tagacha yuqori o‘sish sur’atiga ega bo‘lgan kichik va o‘rta biznes korxonalaridan iborat diversifikatsiyalangan portfelni shakllantirishni rejalashtirmoqda. Bunda asosiy e’tibor real iqtisodiyotning texnologik bo‘lmagan va texnologiyalarga yondosh bo‘lgan quyidagi muhim tarmoqlariga qaratiladi:
- Sog‘liqni saqlash va farmatsevtika
- Logistika va chakana savdo
- Oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish va FMCG (tez sotiladigan iste’mol tovarlari)
- Ko‘chmas mulk, qurilish materiallari va mehmondo‘stlik (turizm) sohasi
IFC fondga nafaqat moliyaviy sarmoya kiritadi, balki fond boshqaruvini yaxshilash, korporativ boshqaruvni kuchaytirish hamda kelajakda strategik chiqish (kompaniyani sotish) oldidan portfel kompaniyalarining qiymatini oshirish uchun maxsus konsalting xizmatlarini ham taqdim etadi.
O‘zbekistonning ilk bosqichdagi startap ekotizimi jadal rivojlanayotgan bo‘lsa-da, o‘rta bozor va KOB tarmoqlari ko‘pincha «moliyaviy to‘siqqa» duch kelmoqda. An’anaviy banklar yirik garov ta’minotisiz uzoq muddatli kreditlar ajratishga ikkilanadi, ilk bosqichdagi venchur fondlarining investitsiya hajmi esa o‘rta miqyosdagi sanoat yoki operatsion faoliyatni kengaytirish uchun yetarli emas. «Highland Capital»ning ikkinchi fondi aynan mana shu bo‘shliqni uzoq muddatli ustav kapitali va oraliq moliyalashtirish orqali to‘ldiradi.
Bozor uchun kuchli signal
Markaziy Osiyoda xususiy kapital bozori hali shakllanish bosqichida bo‘lib, u qadar katta tarixga ega emas. Bunday sharoitda xalqaro tijorat LPlari (cheklangan sheriklar/investorlar) birinchilardan bo‘lib investitsiya kiritishga debyut qila olmaydi. Jahon banki guruhiga kiruvchi IFC fondning asosiy investori sifatida ishtirok etishi global bozorlarga kuchli ishonch signalini yuboradi, loyiha risklarini kamaytiradi va fondning keyingi bosqichlarda mablag‘ yig‘ish jarayonini tezlashtiradi.
Bu shunchaki tavakkaliga qilingan qadam emas. «Highland Capital» o‘zining debyut fondini Qirg‘izistonda 2018-yilda IFC’ning ilk $8 millionlik investitsiyasi bilan boshlagan edi. Ushbu loyiha muvaffaqiyatli amalga oshirilib, 12 ta kompaniyaga $21 million dollar yo‘naltirildi va 900 dan ortiq ish o‘rni yaratildi. Endilikda O‘zbekistonning katta va shiddat bilan liberallashib borayotgan iste’mol bozoriga kirib borish kompaniyaning mintaqaviy strategiyasi uchun mantiqiy va navbatdagi qadamdir.
Moliya tizimidagi yeni davr
IFC’ning «Highland Capital» loyihasiga $10 million dollar ajratish qarori Markaziy Osiyo moliya tizimi uchun yangi burilish nuqtasidir. Global institutlar eksperimental rivojlanish yordamidan tizimli xususiy kapital investitsiyalariga o‘tayotgan bir paytda, mahalliy kichik va o‘rta biznes subyektlari nihoyat ichki bozordan chiqib, mintaqaviy yetakchilarga aylanish uchun zarur bo‘lgan institutsional quvvatga ega bo‘lmoqda.
