O’zbekiston iqtisodiyotida uzoq yillardan beri kichik biznesning o’sishini cheklab kelgan eng katta ma’muriy muammo — yillik aylanma ma’lum chegaraga yaqinlashganda tadbirkorlar umumbelgilangan soliq tizimiga o’tishga majbur bo’lardi. Umumbelgilangan tartibning murakkabligi o’sib kelayotgan biznesni iqtisodiy jihatdan og’irlashtirardi. Prezident Shavkat Mirziyoyev imzolagan yangi farmon ushbu muammoga tizimli yechim bermoqda.
Asosiy o’zgarish: o’sish uchun besh baravar keng maydon
Farmonga ko’ra, 2026-yil 1-iyundan boshlab umumbelgilangan soliq tartibiga majburiy o’tish chegarasi bazaviy hisoblash miqdorining 12 000 baravari — taxminan 5 milliard so’m etib belgilandi. Avvalgi chegara bu ko’rsatkichdan besh baravar past edi.
Amalda bu shuni anglatadi: yuz minglab tadbirkor hozir qo’rqib turgan o’sish nuqtasi endi xavf emas, balki oddiy faoliyat chegarasiga aylanadi. Biznesni sun’iy ravishda kichraytirish yoki bo’laklash zarurati yo’qoladi.
Farmon yana nima o’zgartiradi
Hujjat aylanma chegarasidan tashqari bir qator operatsion yengilliklar ham bermoqda: Savdo, restoran va xizmat ko’rsatish sohasidagi korxonalar 2030-yilga qadar ixtiyoriy ravishda 6% QQS stavkasiga o’tishi mumkin. Buning evaziga foyda solig’i 0% qilinadi va soliq hisobotini taqdim etish majburiyati bekor qilinadi.
Soliq tekshiruvlariga ham filtr qo’yildi: 2028-yilga qadar soliq xavfi summasi 500 mln so’mgacha bo’lganda soliq auditi, 100 mln so’mgacha bo’lganda sayyor tekshiruv o’tkazilmaydi. Tadbirkorga xatolarni avval mustaqil tuzatish imkoniyati beriladi.
Ko’plab bizneslarni bir kunda to’xtatib qo’yadigan QQS guvohnomasini vaqtincha to’xtatish tartibi butunlay bekor qilindi. Restoran va kafelarga esa tushumning naqd pulsiz ulushidan qat’i nazar, to’langan QQS summasining 40 foizi qaytarib beriladi. Mavsumiy va bir kunlik xodimlarni mobil ilova orqali rasmiylashtirish imkoniyati ham joriy etildi.
Farmon nazorat va jarimadan o’sishni rag’batlantirishga yo’nalish o’zgarganini ko’rsatmoqda. Sun’iy to’siqlar olib tashlangach, startaplar va kichik korxonalar oldida asosiy vazifa qoladi — mahsulotni masshtablash va qonuniy zamin ustida yirik kompaniyaga aylanish.
