2020-yilda Sturgeon Capital O‘zbekiston bozoriga kirib, venchur kapitali sohasida yangi davrni boshlab berdi. Ushbu fond o‘z kapitalini qariyb 60 foizini O‘zbekistonga ajratib, Billz, Zoodmall, Arzon Apteka, FinMedia, Zip24 va Oasis kabi startaplarga investitsiya kiritdi.
Davlat tomonidan ham startap ekotizimini qo‘llab-quvvatlash uchun sezilarli grantlar ajratilgan. 2018–2023-yillar davomida qariyb 300 ta startap milliardlab so‘mlik moliyaviy yordam olgan. Ammo ushbu grant olgan ko‘plab startaplarning muvaffaqiyatsizlikka uchrashiga ularning bozor talablariga mos keladigan mexanizmlarni ishlab chiqmagani sabab bo‘ldi. Venchur investorlar esa ularga kirmadi. Chunki venchur puli davlat grantidan farqli jigardan berilgandek beriladi. Sohadagi muhim o‘zgarishlar esa UzVC tashkil etilishi bilan boshlandi. Sturgeon Capital boshqaruvidagi UzVC o‘z faoliyatini $1 millionlik fond bilan boshlagan va Zypl.ai, TassVision, Sug‘urta, Bozor, Pastoral.ai, Depozit (FinQ), Cargon va Mohirdev kabi 8 ta startapga investitsiya kiritgan. Hozirda UzVC dastlab 160 milliard so‘m jalb qilgan holda yirik “Fondlar Fondi”ga aylanishga tayyorlanmoqda.
Ekotizimda yana bir muhim o‘yinchi – Simurg VC venchur studiyasi bo‘lib, o‘z mahsulot va xizmatlarini o’zlari ishlab chiqadi. Uning eng e’tiborga loyiq loyihalari orasida Multicard, Multibank, Jett va Rahmat bor. Ayniqsa, Rahmat platformasi restoran xodimlariga choychaqa qoldirish imkonini beruvchi mashhur tizimga aylangan.
Uzcard Holding tarkibidagi korporativ venchur fond – UC Ventures ham katta hissa qo‘shmoqda. Iman startapiga birinchi investitsiyani kiritgandan so‘ng, Cerebra, Hero Study, Clockster va Ludito Biznes Navigator kabi loyihalarni qo‘llab-quvvatladi. Shuningdek, Zypl skoringi bilan qo‘shma korxona tashkil etish bo‘yicha kelishuv imzolab, o‘zaro hamkorlikni kengaytirishga tayyor ekanligini namoyish etdi.
Startaplar uchun kovorking maydonchalari va jamoaviy tadbirlar muhim rivojlantiruvchi platformalar bo‘lib xizmat qilmoqda. Masalan, C-Space startaplar faoliyati markazi sifatida PizzaPitch, Angellar tayyorlash maktabi va CS//Angels kabi tadbirlarni muntazam o‘tkazib kelmoqda. CS//Angels orqali xususiy investorlar kamida $5,000 miqdordan sarmoya kiritib, uchta startapni moliyalashtirdi.
Shu bilan birga, AloqaVenturestomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan Startup Garage uchta filialga ega bo‘lib, har yili 45 ta startap jamoasini qo‘llab-quvvatlaydi. Ushbu jamoalarning eng yaxshilari angel investorlardan va venchur kapitalistlardan investitsiya jalb qiladi.
2024-yilda AloqaVentures O‘zbekiston venchur ekotizimini rivojlantirishda yetakchi rol o‘ynadi. Yil davomida 11 ta startap va jami 31 ta startapga 4.1 mln AQSH dollarida investitsiya kiritilib, yana 1,5 million AQSh dollari miqdorida mablag‘ AloqaVentures Fond I orqali yo‘naltiriladi. 2025-yildan AloqaVentures Fond II ishga tushirish rejalari ushbu ekotizimning keyingi rivojlanishiga katta hissa qo‘shishi kutilmoqda. 2020-yilda Sturgeon Capital tomonidan boshlangan investitsiyalar bilan shakllana boshlagan O‘zbekiston startap ekotizimida 2022-yildan boshlab mahalliy venchur fondlarning faol ishtiroki sezildi. 2024-yilda esa ekotizim yangi bosqichga chiqmoqda. Shu yilning so’ngida prezidentning PQ 357-sonli qarori qabul qilinib, u mahalliy iqtisodiyotga startap va venchur kapitalni jalb qilish uchun muhim huquqiy asos yaratdi.
Bugungi kunda O’zbekistonda ikki kompaniya milliard dollardan ortiq bahoga ega bo‘lib, bir nechta mahalliy “soonicorn”lar (bahosi 100 milliondan 1 milliard dollargacha bo‘lgan startaplar) ham tez o’sib bormoqda. Shuningdek, 2024-yilda PE xususiy kapital investorlari bozorga sezilarli qiziqish bildirdi. Masalan, Uzbek-Oman Investment Company PE bitta startapga $5 million sarmoya kiritdi, mahalliy startaplar esa xorijiy investitsiyalarni faol jalb qila boshladi. 2025-yil esa O‘zbekiston uchun ulkan o‘zgarishlar davri bo‘lishi kutilmoqda. Keyingi yildan Exits (ulushlarni sotib chiqish), M&A (kompaniyalarni birlashtirish va sotib olishlar), strategik va korporativ sotib olishlar amalga oshiriladi. Mahalliy startaplar dunyo bozorlariga chiqadi. Bundan tashqari, UzVC tomonidan Fondlar Fondi ishga tushirilishi, IT Park Ventures tomonidan tizimli moliyalashtirish, shuningdek, beshdan ortiq korporativ venchur bo‘linmalar tashkil etilishi rejalashtirilgan. Ushbu tashabbuslar mamlakatda innovatsiyalarni rivojlantirish va iste’dodli tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi.
“Startap ekotizmidagi jarayonlarni keng yoritish maqsadida biz Pivot.uz platformasini ishga tushirdik. Ushbu platforma startaplar, talantlar, venchur va xususiy kapital fondlari hamda angel investitsiyalarini mahalliy va xalqaro miqyosda tanitishga xizmat qiladi. Odatda pre-seed va erta bosqichdagi startaplar uchun media PR juda qimmat bo‘lib, biz Pivot.uz orqali ularni bepul qo‘llab-quvvatlash hamda mamlakatda venchur dunyoqarashini shakllantirishni maqsad qilganmiz.
Keling bu buyuk yo’lni birga bosib o’tamiz!”
Davron Parmonov
Pivot.uz co-founder
AloqaVentures, ITP VC, PizzaPitch, CS/Angels, Startup Garage hamkori.
