Bugun yoshlar orasida startap g‘oyalariga qiziqish ortib bormoqda. Ammo Qarag‘andadan chiqqan 11 yoshli Platon Nechayevning hikoyasi alohida: u oddiy ertaklarni ekologik texnologiya bilan uyg‘unlashtirib, xalqaro miqyosda e’tirof etilgan EcoPlaton startapini yo‘lga qo‘ydi.
Birinchi qadamlar
Platonning g‘oyasi oddiy rasm tanlovidan boshlandi. U chizgan suratlarini ertak shaklida kitobga aylantirdi. Birinchi hikoyasi 1833-yilda Qarag‘andada ko‘mir topgan yigit — Appaq Bayjanov haqida edi. Keyinroq “Qaragash” qahramonini yaratdi, u shaharning yashillik va poklik ramziga aylandi.
Kitoblar oilaviy mablag‘ hisobiga kichik tirajlarda chop etilib, yarmarkalarda sotildi. Bolalar va ota-onalar ertaklarni qiziqish bilan xarid qila boshlashdi.
Ekologiyaga bag‘ishlangan ertaklar
Vaqt o‘tishi bilan Platonning asarlari ekologik mazmun kasb eta boshladi. Endi ertaklar nafaqat ko‘ngilochar, balki tarbiyaviy ma’noga ega bo‘ldi.
Bir hikoyada sehrli bilaguzuk yordamida qishloqlarda ko‘mir o‘rniga gaz ishlatila boshlandi. Yana birida bolalar grant yutib, laboratoriya ochib, ekologiyani yaxshilovchi o‘simliklarni yaratadi. Shunday qilib, ertaklar kelajakdagi imkoniyatlarni ko‘rsatadigan ramzlarga aylandi.
Xalqaro maydonga chiqish
Platonning asarlari tez orada Qarag‘andadan tashqariga yoyildi. Uning kitoblari Parijdagi Paralimpiya o‘yinlarida namoyish etildi, fransuz tiliga tarjima qilindi. Keyinchalik Saudiya Arabistonida UNESCO konferensiyasida innovatsion loyiha sifatida tan olindi.
Shuningdek, u ComicCon Astana festivalida ham ishtirok etdi va mashhur aktyorlar bilan uchrashdi. Bu tajribalar Platonning loyihasi turli auditoriyalarni qamrab olishi mumkinligini ko‘rsatdi.
EcoPlaton: tabiat uchun texnologiya
2025-yilda Platon o‘zining birinchi startapini ishga tushirdi — EcoPlaton Telegram-boti. U ekologik ertaklar, audio hikoyalar, tabiat bo‘ylab kvestlar va karbon izini hisoblovchi kalkulyatorni o‘z ichiga oladi. Foydalanuvchilar topshiriqlarni bajargan sari ball yig‘ishadi, ularni esa real natijaga — daraxt ekish yoki urug‘ xaridiga aylantirish mumkin.
Shu kungacha Platon va uning jamoasi Qarag‘andada 50 ta daraxt ekishga muvaffaq bo‘ldi. Yaqinda esa Kazakh Tourism va Visit Aqmola bilan hamkorlikda Buroboydagi Boléktau yo‘lida birinchi gamifikatsiyalangan ekotropa ishga tushiriladi.
Ilhom va rejalari
Platon startapini yolg‘iz emas, balki kichik jamoa bilan olib bormoqda: onasi Irina tashkiliy ishlarda yordam beradi, ekolog va dasturchilar esa texnik qismni bajaradi. Ular IT-hub “Terrikonovaya dolina” inkubatsiya dasturida qatnashib, 500 ming tenge grant va VK Cloud’dan 1 mln tenge qiymatidagi serverlarni qo‘lga kiritishdi.
Platon hatto Ilon Maskka xat yozdi. Mazmunini sir tutsada, u ekologiya va bolalar tashabbuslari haqida bo‘lgani aytiladi. “Agar u javob bersa, bu butun dunyo bolalariga ilhom beradi”, — deydi yosh tadbirkor.
Endi Platonning orzusi — mobil ilova yaratish, yangi tillarda ertaklar chiqarish va ekoturizm bilan hamkorlikni kengaytirish.
Platonning maslahatlari tengdoshlariga:
- O‘zingizga ishoning, hatto boshqalar shubha qilsa ham;
- Rad etilishlardan qo‘rqmang, ular muvaffaqiyat sari qadamdir;
- Eng muhimi — o‘zingizni emas, atrof-muhitni asrab qolishga xizmat qiladigan g‘oya bilan yo‘lga chiqing.
