Raqamli texnologiyalar rivojlangan sari, fuqarolarning shaxsiy ma’lumotlari xavfsizligi masalasi davlat darajasidagi ustuvor vazifaga aylanib bormoqda. Shu munosabat bilan, 2026-yil 26-mart kuni O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ–1125-sonli Qonuni qabul qilindi. Ushbu hujjat bilan “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi amaldagi qonunga muhim o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.
Yangi qonunning eng asosiy talabi — muhim turdagi shaxsiy ma’lumotlarning lokalizatsiyasi, ya’ni ularni saqlash va ishlov berish uchun foydalaniladigan texnik vositalarning bevosita O‘zbekiston hududida joylashishi shartligidir.
Quyidagi ma’lumotlar endi majburiy tartibda mamlakat ichida saqlanadi:
- Biometrik ma’lumotlar: Yuz skaneri, barmoq izlari va shaxsni aniqlashga yordam beruvchi boshqa o‘ziga xos belgilar.
- Genetik ma’lumotlar: Insonning irsiy xususiyatlari va salomatligi bilan bog‘liq maxfiy axborotlar.
- Aloqa operatorlari mijozlari ma’lumotlari: O‘zbekiston hududida faoliyat yurituvchi barcha telekommunikatsiya kompaniyalari o‘z mijozlari haqidagi ma’lumotlarni chet el serverlarida emas, balki respublika hududidagi serverlarda saqlashlari shart.
Qonun barcha ma’lumotlarni cheklab qo‘ymaydi. Ayrim turdagi shaxsiy ma’lumotlar (yuqoridagilardan tashqari) quyidagi shartlardan biri bajarilganda O‘zbekistondan tashqarida saqlanishi mumkin:
- Xalqaro tan olinish: Agar tegishli chet davlat shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish bo‘yicha O‘zbekiston bilan bir xil darajadagi xavfsizlikni ta’minlasa.
- Standart shartnomalar: Operator (ma’lumotni qayta ishlovchi) vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan maxsus qoidalar va shartnomaviy majburiyatlarni qabul qilsa.
- Xalqaro standartlar: Ma’lumotlarni boshqarish sohasida tan olingan xalqaro xavfsizlik standartlariga to‘liq rioya etilsa.
Ushbu o‘zgarishlar, birinchi navbatda, fuqarolarning kiber-xavfsizligini ta’minlashga xizmat qiladi. Ma’lumotlarning mamlakat hududida saqlanishi:
- Ma’lumotlarning sizib chiqish xavfini kamaytiradi;
- Davlat nazorat organlarining xavfsizlik talablariga rioya etilishini tekshirishini osonlashtiradi;
- Fuqarolarning shaxsiy hayot daxlsizligini kafolatlaydi.
Yangi qonun normalari e’lon qilingan kundan boshlab rasman kuchga kirdi. Bu esa shaxsiy ma’lumotlar bilan ishlovchi barcha tashkilotlar, banklar va IT-kompaniyalardan o‘z ish uslublarini yangi talablarga muvofiq qayta ko‘rib chiqishni talab etadi.
