O‘zbekiston moliya sektori raqamli transformatsiyaning yangi bosqichiga qadam qo‘ymoqda. 2025-yil yozida mamlakatdagi yetakchi to‘lov tizimlaridan biri UZCARD va xalqaro sun’iy intellekt kompaniyasi zypl.ai qo‘shma korxona — oneziyo.ai‘ni rasman ishga tushirganini e’lon qildi.
Bu tashabbus nafaqat texnologik yutuq, balki O‘zbekiston moliyaviy tizimida AI (sun’iy intellekt) asosida faoliyat yuritadigan ilk yirik infratuzilma o‘zgarishlaridan biri sifatida qaralmoqda.
Sun’iy intellekt: moliya uchun yangi asr
oneziyo.ai oldiga qo‘yilgan asosiy maqsad — moliyaviy tashkilotlar faoliyatiga generativ sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish. Kompaniya quyidagi yo‘nalishlarda yechimlar taklif etadi:
- mijozlarning xulqiy kredit skorini aniqlash;
- real vaqt rejimidagi tranzaksiyalarni kuzatish;
- firibgarlikni erta aniqlash;
- kredit portfellari holatini oldindan baholash va makroiqtisodiy stress-testlarni o‘tkazish.
Bularning barchasi, O‘zbekiston moliyaviy muassasalarida hanuzgacha keng qo‘llanilayotgan an’anaviy — ko‘pincha qo‘lda bajariladigan — baholash usullariga nisbatan keskin sifatli sakrashni anglatadi
UZCARD
O‘zbekistonning yirik to‘lov tizimi bo‘lgan UZCARD mamlakatdagi millionlab kundalik tranzaksiyalarni boshqaruvchi raqamli infratuzilmani yuritadi. Kompaniya mahalliy banklar va mikroqarz tashkilotlari bilan chuqur integratsiyalashgan bo‘lib, yangi AI-yechimlarning tez va ommaviy joriy etilishi uchun tayyor platforma taqdim etadi.
zypl.ai
Silicon Valley ruhi bilan shakllangan, ammo o‘z ildizlarini Markaziy Osiyoda saqlab qolgan zypl.ai — Stanfordda asos solingan va hozirda Dubai AI Campusda faoliyat yuritadi. Kompaniya sun’iy ma’lumotlar asosida tavakkalchilikni boshqarish bo‘yicha ilg‘or texnologiyalarni ishlab chiqqan va hozirda 60+ moliyaviy tashkilotga xizmat ko‘rsatadi. Ular tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan kredit portfeli hajmi $300 milliondan oshgan.
Texnologik yadro: zGAN, Lucid va zAdmin
oneziyo.ai’ning texnologik asosi — zypl.ai tomonidan patentlangan zGAN algoritmi. Ushbu texnologiya sun’iy (sintetik) ma’lumotlar yaratadi, jumladan “qora oqqush” deb ataluvchi noodatiy moliyaviy stsenariylarni ham modellaydi. Bu esa noaniqlik va ma’lumot yetishmovchiligiga qarshi chidamli tizimlar qurishga imkon beradi.
Boshqa asosiy modullar:
- Lucid – dasturlash talab qilmaydigan, AI-modellarni yaratish uchun no-code platforma;
- zAdmin – AI-modellarni bank tizimlariga integratsiya qilish uchun mo‘ljallangan boshqaruv moduli.
UZCARD hamkorligida bu texnologiyalar O‘zbekiston moliya bozori talablariga moslashtirilib, milliy infratuzilmaga integratsiyalashadi.
oneziyo.ai qanday o‘zgarishlar olib keladi?
O‘zbekistonda ko‘plab moliyaviy tashkilotlar hanuzgacha kredit tavakkalchiligini baholashda inson omiliga tayanuvchi uslublardan foydalanmoqda. Bu esa:
- qabul qilinayotgan qarorlarning aniqligi pastligi,
- resurslarning samarali taqsimlanmasligi,
- va ko‘pincha kreditlashda noaniqlik kabi muammolarni keltirib chiqaradi.
Yangi AI-yondashuvlar esa quyidagi natijalarga erishishni va’da qilmoqda:
Kutilmagan defoltlarni kamaytirish
Qarorlar tezligini oshirish
Mijozlarni yanada aniq baholash
Moliyaviy xizmatlarga aholining va MChJ’larning kirish imkoniyatini kengaytirish
Global ambitsiyalar: oneziyo.ai – eksportga yo‘naltirilgan platforma
Bu loyiha faqat O‘zbekiston bilan cheklanib qolmaydi. oneziyo.ai AI-modellarini boshqa bozorlarga eksport qilishni maqsad qilgan. Ayniqsa, moliyaviy infratuzilmasi rivojlanayotgan, ammo sifatli ma’lumot yetishmaydigan mintaqalarda — Markaziy Osiyo, Yaqin Sharq, Janubi-Sharqiy Osiyo kabi hududlarda bu texnologiyalar katta ehtiyojga ega.
oneziyo.ai – bu shunchaki texnologik loyiha emas. Bu O‘zbekiston moliyaviy ekotizimini global AI tendensiyalari bilan integratsiyalovchi strategik qadamdir. U moliya sektorining samaradorligini oshiribgina qolmay, mamlakatni sun’iy intellekt bo‘yicha mintaqaviy yetakchiga aylantirish uchun mustahkam poydevor yaratmoqda.
