O‘zbekistonning eng qimmatli startapi — fintech va e-commerce kompaniyasi Uzum — kelgusi yildanoq yangi mablag‘ jalb qilish yo‘llarini ko‘rib chiqmoqda. Mamlakatdagi korxonalar tobora xalqaro kapital bozorlariga yuzlanayotgani fonida, Uzum ham o‘z faoliyatini kengaytirish uchun global investorlarni jalb etishga intilmoqda.
IPO va obligatsiyalar rejalari
Tencent Holdings Ltd. tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan Uzum 2027-yilda bo‘lishi mumkin bo‘lgan birlamchi ommaviy joylashtirish (IPO) uchun tayyorgarlikni boshlagan. Kompaniya hamasoschisi Nikolay Seleznevning aytishicha, IPO uchun Gonkong, Abu-Dabi va Nasdaq kabi yirik maydonchalar ko‘rib chiqilmoqda.
Bundan tashqari, Uzum 2026-yilning birinchi yarmidayoq 300 million dollarlik xalqaro obligatsiyalar chiqarishni ham rejalashtirmoqda.
O‘zbekistonning yangi iqtisodiy muhitida unicorn paydo bo‘lishi
Uzum avgust oyida Tencent boshchiligidagi sarmoya raundida mablag‘ yig‘ib, 1,5 milliard dollarlik bahoga ega bo‘ldi. Shu tariqa kompaniya O‘zbekiston tarixida ilk bor “unicorn” (1 milliard dollardan yuqori qiymatga ega startap) maqomiga erishdi.
Bu muvaffaqiyat O‘zbekistonda 2016-yilda uzoq yillar hukmronlik qilgan avtoritar rahbar Islom Karimov vafotidan keyingi siyosiy va iqtisodiy o‘zgarishlar natijasida yuzaga kelgan imkoniyatlarni ham ko‘rsatib turibdi. Mamlakatda 38 million aholining yarmidan ko‘pi 30 yoshdan kichik, shuning uchun yosh avlodning ehtiyojlariga yo‘naltirilgan xizmatlar — raqamli bank, elektron savdo, oziq-ovqat yetkazib berish kabi yo‘nalishlar tez sur’atlarda o‘smoqda.
Mahalliy bozor imkoniyatlari cheklangan
Seleznevning so‘zlariga ko‘ra, Uzum yaqinda Toshkentda obligatsiyalar chiqargan, biroq mahalliy fond birjasi kompaniyaning ehtiyojlarini qondirish uchun yetarlicha hajmga ega emas:
“Toshkent fond birjasidagi hajmlar mamlakatning ambitsiyalariga hali mos kelmaydi. Shu bois biz hozircha boshqa manbalarni ham ko‘rib chiqmoqdamiz”, — dedi u.
Kompaniyaning shakllanishi va o‘sishi
Uzum 2022-yilda Djasur Djumaev, Seleznev va ularning hamkorlari tomonidan asos solingan. Qisqa muddat ichida u 17 milliondan ortiq foydalanuvchiga ega yirik platformaga aylandi.
Kompaniya rasmiy jihatdan Abu-Dabida ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Djumaevning aytishicha, bu hudud qulay yurisdiksiya bo‘lib, shu bilan birga mintaqadagi suveren jamg‘armalarga yaqin joylashgan. U kelgusida bu jamg‘armalar Uzumning sarmoya jalb qilish jarayonlarida faol ishtirok etishini kutmoqda.
O‘zbekistonning kapital bozoridagi faollik
So‘nggi yillarda O‘zbekistonning boshqa yirik loyihalari ham xalqaro kapital bozorlariga chiqishga intilmoqda:
- O‘zbekiston oltin qazib oluvchi kompaniyasi ikki yoqlama listing orqali 20 milliard dollarlik qiymatni ko‘zlamoqda.
- Franklin Templeton 1,7 milliard dollarlik O‘zbekiston fondi uchun IPO o‘tkazishni rejalashtirgan.
- Mamlakat esa 300 million dollarlik mobil operatorni sotishga harakat qilmoqda.
Uzumning xalqaro obligatsiyalar va IPO rejalari shu kengroq jarayonning bir qismi sifatida ko‘rilmoqda.
