Yaqinda 17 yillik tajribaga ega, 700 dan ortiq yirik mijozlarga xizmat ko’rsatuvchi Smartup va Verifix loyihasi asoschisi
Tashmuxamedov Avdukaxxor bilan Startup Garage rezidentlari uchun masterklas ko’plab startapchilar va tadbirkorlar uchun bozorga bo’lgan qarashni o’zgartirdi. Undagi eng dolzarb fikrlarni ikkita asosiy yo’nalishga bo’lish mumkin.
Arzon narx — B2B sektorida muvaffaqiyat kafolati emas
Ko’pchilik startapchilar bozordagi raqobatchisidan arzonroq narx taklif qilsa, mijozlar o’z-o’zidan unga o’tib ketadi deb xato o’ylashadi. Aslida esa bozorda «o’rta yo’l» yo’q: yo siz arzon bozorga kirib, juda katta miqdorda tezkor sotuv qilishingiz kerak, yoki qimmat bozorga kirib, berayotgan qiymatingizni aniq bilishingiz lozim.
Ayniqsa, B2B (biznes uchun biznes) yo’nalishida arzon narx ko’p hollarda hech narsani hal qilmaydi. Tasavvur qiling, oylik aylanmasi 50,000$ bo’lgan kompaniya o’z tizimi uchun oyiga 100$ to’laydi. Siz unga 50$ lik xizmat taklif qilsangiz, u bu 50 dollarni tejash uchun o’z tizimini o’zgartirmaydi. Chunki yangi tizimga moslashish jarayoni (adaptatsiya) 2-3 oy vaqt olishi mumkin. Bu vaqt ichida sotuvchilar sotuv qilish o’rniga yangi dasturni o’rganishga vaqt sarflashadi, bu esa kompaniya uchun yiliga tejaladigan bir necha yuz dollardan ancha qimmatga tushadi.
Shuning uchun narxni baland qo’yishdan qo’rqmaslik kerak. Smartup tajribasida xizmat narxi 76% ga oshirilganda, mijozlarning atigi 7% tark etgan. Bu shuni anglatadiki, siz mijozni «baxtli» qilish uchun emas, unga qiymat berib, evaziga pul olish uchun bozordasiz.
Startap o’sishi bilan CTO-ning o’zgarishi
Loyiha ma’lum bosqichga yetganidan so’ng, jamoaning texnik rahbari (CTO) o’z rolini qayta ko’rib chiqishi shart. Abduqahhor Toshmuhammedovning ta’kidlashicha, startap o’sib borar ekan, CTO 80% biznesmen va 20% dasturchi bo’lishi kerak.
Faqat texnik tomonga (kod yozishga) berilib ketish loyihaning o’sishini to’xtatib qo’yishi mumkin. CTO bozor talablarini, mijozning og’riqli nuqtalarini va biznesning daromad keltiradigan mexanizmlarini tushunishi shart. Texnologiya — bu shunchaki maqsadga erishish vositasi. Agar texnik rahbar biznesni tushunmasa, u yaratgan mahsulot mukammal kodga ega bo’lishi mumkin, lekin bozorda sotilmasligi tayin.
