Sun’iy intellekt infratuzilmasiga bo’lgan talab endi faqat GPU yoki AI chiplar bilan cheklanmayapti. AI rivojlanishining navbatdagi «bo’g’in»i — DRAM, ya’ni qurilmalarning asosiy ishchi xotirasi bo’lib qoldi. 2025-yil oktabr oyidan boshlab dunyo bo’ylab DRAM taqchilligi kuzatila boshladi va vaziyat hanuz davom etmoqda. Bozor ma’lumotlariga ko’ra, yil boshidan beri ayrim turdagi DRAM chiplarining narxi qariyb 4 baravar oshgan.
Bugungi AI tizimlari ulkan hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlaydi. Buning uchun esa nafaqat kuchli GPU, balki juda katta hajmdagi tezkor xotira ham kerak bo’ladi. Eng yirik texnologik kompaniyalar milliardlab dollar evaziga AI data-markazlarini qurmoqda va ishlab chiqarilayotgan DRAM chiplarining katta qismi aynan shu markazlarga yo’naltirilmoqda.
Natijada smartfon, noutbuk va boshqa iste’mol elektronikasi ishlab chiqaruvchilari uchun xotira yetkazib berish qiyinlashmoqda. Oddiy qilib aytganda, bugungi kunda eng kuchli AI chip ham yetarli xotirasiz ishlay olmaydi. Shu sabab DRAM AI infratuzilmasining eng muhim resurslaridan biriga aylandi.
Xotira narxining oshishi asta-sekin tayyor qurilmalar narxida ham aks etmoqda. Bunga yaqqol misollardan biri — Apple. Yaqinda kompaniyaning asosiy xotira yetkazib beruvchilaridan biri bo’lgan Micron DRAM narxlarini oshirdi. Oradan ko’p o’tmay Apple ayrim Mac va iPad modellari narxini ham ko’tardi. Ayrim konfiguratsiyalarda narx oshishi 200–500 dollargacha yetdi. Rasmiy sabab sifatida komponentlar narxining oshgani ko’rsatildi.
Bu voqeadan so’ng texnologiya hamjamiyatida qiziqarli hazil post ommalashdi. Unda go’yoki Micron CEO shunday degandek yoziladi: «10 yildan ortiq Apple bizning chiplarni $5 ga olib, metall qutiga yopishtirib, iste’molchiga $99 lik ‘upgrade’ qilib sotardi. Biz $7 soʻraganimizda esa ustimizdan kuldi. Endi biz $50 soʻradik, ular esa o’z mijozlariga narxni $250 ga oshirib qoʻyishdi.»
Albatta, bu rasmiy bayonot emas, balki internetda tarqalgan satirik post. Ammo u Apple’ning xotira konfiguratsiyalari uchun qo’llaydigan yuqori narx siyosati haqida uzoq yillardan beri davom etayotgan bahslarni yana bir bor isboti.
Bir necha yil oldin AI sanoatidagi asosiy resurs GPU hisoblanardi. Bugun esa unga yana bir strategik komponent qo’shildi — DRAM. Bu shuni anglatadiki, AI infratuzilmasiga bo’lgan talab endi butun elektronika ta’minot zanjiriga ta’sir ko’rsatmoqda. Xotira ishlab chiqaruvchilari esa bu poyganing eng muhim ishtirokchilaridan biriga aylanmoqda. Yaqin oylar ichida DRAM taqchilligi davom etsa, nafaqat AI serverlari, balki noutbuk, smartfon va planshetlar narxida ham buning ta’siri yanada kuchliroq sezilishi mumkin.
