Investitsiyalar, pul o‘tkazmalari va yangi tarmoqlar o‘sishni qo‘llab-quvvatlamoqda
Jahon banki o‘zining yangi hisobotida O‘zbekiston iqtisodiyotining 2025 yil yakuniga qadar 6,2 foizga o‘sishi kutilayotganini ma’lum qildi. Bu ko‘rsatkich iyun oyidagi 5,9 foizlik prognozdan yuqoriroq. Bunday ijobiy o‘zgarish asosan pul o‘tkazmalari hajmining o‘sishi, shuningdek davlat va xususiy investitsiyalarning ko‘payishi bilan bog‘liq.
O‘zbekiston – Markaziy Osiyoda eng tez o‘sayotgan iqtisodiyotlardan biri
Jahon bankining “Yevropa va Markaziy Osiyo iqtisodiyoti: bandlik va farovonlik” nomli hisobotiga ko‘ra, O‘zbekiston 2025 yilda mintaqadagi eng tez o‘suvchi beshta iqtisodiyot qatoriga kirishi kutilmoqda.
Markaziy Osiyo mamlakatlari ketma-ket uch yil davomida Yevropa va Markaziy Osiyo (YeMO) mintaqasida yalpi ichki mahsulot (YaIM) o‘sish sur’atlari bo‘yicha yetakchilikni saqlab kelmoqda. 2025 yil uchun o‘rtacha prognoz 5,9 foizni tashkil etadi.
Bu o‘sishga Qozog‘istonda neft qazib olish hajmining ortishi, shuningdek Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekistonga yuborilayotgan pul o‘tkazmalari hamda investitsiyalarning ko‘payishi yordam bermoqda.
Fakat 2025 yilning birinchi yarmida O‘zbekistonga yuborilgan pul o‘tkazmalari o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 27 foizga oshib, 8,2 milliard dollarni tashkil etgan.
2026 yil va keyingi istiqbollar
Prognozlarga ko‘ra, Markaziy Osiyoda iqtisodiy o‘sish sur’atlari 2026 yilda 5 foizgacha sekinlashishi mumkin. Biroq bu holatda ham mintaqa mamlakatlari Yevropa va Markaziy Osiyoning boshqa hududlariga nisbatan o‘sish bo‘yicha yetakchi bo‘lib qoladi.
O‘zbekiston iqtisodiyoti 2026 yilda 6 foizlik o‘sishni saqlab qolishi kutilmoqda.
Qirg‘iziston eng yuqori natijani qayd etishi mumkin — 2025 yilda 9,2 foiz, 2026 yilda 6,5 foiz.
Shuningdek, Tojikiston (7,6% va 5,2%), Gruziya (7% va 5,5%), hamda Qozog‘iston (5,5% va 4,5%) iqtisodiyotlari ham barqaror o‘sish sur’atlarini namoyon etmoqda.
O‘zbekistonning strategik yo‘nalishlari: kimyo, AKT va agroindustriya
Jahon banki hisobotida O‘zbekiston iqtisodiyotining kelgusi bosqichda o‘sishini ta’minlovchi uchta ustuvor yo‘nalish ko‘rsatib o‘tilgan:
- Kimyo sanoati — raqobatbardoshlikni va energiya samaradorligini oshirish, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish, tartibga solish va tijorat faoliyatini ajratish, shuningdek subsidiyalar va eksport cheklovlarini bosqichma-bosqich bekor qilish.
- Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) — keng polosali internet qamrovini kengaytirish va raqamli infratuzilmani rivojlantirish orqali ishlab chiqarish unumdorligini oshirish.
- Meva-sabzavotchilik va qishloq xo‘jaligi — xalqaro standartlarni joriy etish, eksport tartiblarini soddalashtirish, sug‘orish tizimlariga qo‘shimcha investitsiyalar jalb qilish va ilmiy tadqiqotlarni kuchaytirish.
Mazkur sohalardagi islohotlar nafaqat yangi ish o‘rinlari yaratishga, balki eksport hajmini oshirish va qo‘shimcha qiymat zanjirini rivojlantirishga ham xizmat qiladi.
Mintaqaviy kontekst: noaniqliklar fonida barqarorlik
Jahon banki ta’kidlashicha, Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqasiga kiruvchi 22 ta davlat global va mintaqaviy tahdidlarga qaramasdan barqarorlik tendensiyasini saqlab qolmoqda.
2025 yilda mintaqaning YaIM o‘sish sur’ati 2,4 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda (2024 yilda — 3,7%). Ushbu pasayish asosan Rossiya iqtisodiyotining sekinlashuvi bilan izohlanadi. Rossiyani hisobga olmaganda, mintaqa bo‘yicha o‘sish 3,3 foiz atrofida barqaror saqlanadi.
YeMO mintaqasida 2026–2027 yillarda o‘rtacha o‘sish 2,6 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda. Rossiyada o‘sish sur’ati 2026 yilda 0,8 foizgacha sekinlashishi, 2027 yilda esa 1 foizgacha tiklanishi mumkin. Shu bilan birga, Turkiya iqtisodiyoti mustahkamlanishda davom etib, 2027 yilga borib 4,4 foizlik o‘sishga chiqishi prognoz qilinmoqda.
O‘sish xususiy iste’mol, ish haqi o‘sishi, pul o‘tkazmalari, ijtimoiy to‘lovlar va infratuzilma investitsiyalari hisobiga qo‘llab-quvvatlanadi. Biroq geosiyosiy noaniqlik, inflyatsiya bosimi va islohotlardagi sustlik mintaqadagi o‘sish salohiyatini cheklab turishi mumkin.
O‘zbekiston – yangi bosqich ostonasida
Jahon bankining yangilangan prognozi O‘zbekiston iqtisodiyotida ishonch va barqarorlik ortib borayotganini ko‘rsatadi. Bu mamlakatdagi investitsiya muhiti, davlat siyosati va xususiy sektor faolligining mustahkamlanayotganidan dalolat beradi.
Kelgusi yillarda iqtisodiy o‘sishni yuqori darajada saqlab qolish uchun O‘zbekiston strukturaviy islohotlarni chuqurlashtirishi, texnologiyaga asoslangan tarmoqlarni erkinlashtirishi va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishi zarur.
Qisqacha raqamlar bilan
| Yil | O‘zbekiston YaIM o‘sishi (prognoz) | Mintaqaviy o‘rtacha |
|---|---|---|
| 2024 | 5,9% | 3,7% |
| 2025 | 6,2% | 2,4% |
| 2026 | 6,0% | 2,6% |
Asosiy xulosa
O‘zbekiston iqtisodiyoti nafaqat o‘sib bormoqda, balki sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarilmoqda. Endilikda iqtisodiy yuksalishning asosiy omillari — inson kapitali, texnologiya va chuqur islohotlar bo‘lishi kerak.
