Mintaqaviy texnologik sahna uchun yangi bosqich
Markaziy Osiyo asta-sekin ilgari “chekka bozor” sifatida qaralgan hududdan dunyoning eng istiqbolli texnologik markazlaridan biriga aylanmoqda. O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistondan chiqqan startaplar xalqaro akseleratorlarga kirib, investorlar e’tiborini tortmoqda va innovatsiya bu yerda tasodif emasligini isbotlamoqda.
Mahalliy ekotizimlar rivojlanayotgan bir paytda, tobora ko‘proq xorijiy venchur fondlar Markaziy Osiyoni strategik investitsiya yo‘nalishi sifatida ko‘rmoqda. Quyida 11 ta xalqaro fond haqida so‘z yuritamiz — ular mintaqadagi startaplar bilan faol ishlamoqda va keyingi o‘sish bosqichini shakllantirmoqda.
1. Purple Ventures
Davlat: Chexiya
Yo‘nalish: Dastlabki bosqich (Pre-Seed, Seed) startaplar — FinTech, HRTech, AI, SaaS va EdTech.
Purple Ventures maqsadli va qadriyatlarga asoslangan startaplarni qo‘llab-quvvatlaydi. Fond O‘zbekistonning sun’iy intellekt va SaaS sohalarida o‘sib borayotgan imkoniyatlariga qiziqish bildirmoqda.
2. DOMiNO Ventures
Davlat: Niderlandiya
Yo‘nalish: Sharqiy Yevropa, Markaziy Osiyo va Turkiyadagi yuqori texnologiyali va raqamli startaplar.
Fond logistika, e-commerce, HealthTech va B2B SaaS yo‘nalishlariga investitsiya kiritadi. Yaqinda DOMiNO Ventures O‘zbekistonda o‘z vakolatxonasini ochib, mahalliy akseleratorlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ydi.
3. Sturgeon Capital
Davlat: Buyuk Britaniya
Yo‘nalish: FinTech, marketplace, logistika va raqamli infratuzilma.
Markaziy Osiyoda faol ishlayotgan ilk xalqaro investorlardan biri. Sturgeon Capital mintaqadagi bir qator muvaffaqiyatli loyihalarni qo‘llab-quvvatlagan va yangi texnologik imkoniyatlarni izlashda davom etmoqda.
4. Prosus Ventures
Davlat: Niderlandiya
Yo‘nalish: FinTech, EdTech, FoodTech va marketplace’lar.
Prosus — tez o‘sayotgan bozorlarda faol ishlaydigan yirik global fondlardan biri. U yaqinda Markaziy Osiyodagi AI asosidagi startaplarni qo‘llab-quvvatladi va mintaqadagi texnik salohiyatni yuqori baholadi.
5. WePlay Ventures
Davlat: Turkiya / Yevropa
Yo‘nalish: O‘yin industriyasi (mobil, kompyuter va konsol o‘yinlar).
Fond IT Park Uzbekistan bilan hamkorlikda mintaqadagi o‘yin studiyalarini xalqaro bozorga olib chiqishga yordam bermoqda va erta bosqichdagi studiyalarni moliyaviy hamda mentorlik jihatdan qo‘llaydi.
6. SABAH Fund
Davlat: Ozarbayjon
Yo‘nalish: Erta bosqich startaplar — EdTech, HealthTech, AI va ijtimoiy ta’sirga ega loyihalar.
Fond mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash va innovatsiyalarni tezlashtirishga qaratilgan. Kross-mintaqaviy aloqalarni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi.
7. Talos Capital
Davlat: Xalqaro (bir nechta bozorlar)
Yo‘nalish: AI, DeepTech, kiberxavfsizlik va mudofaa texnologiyalari.
Talos Capital O‘zbekiston va boshqa Markaziy Osiyo davlatlari bilan hamkorlik qilish imkoniyatlarini o‘rganmoqda. Maqsad — ilg‘or texnologik infratuzilma va amaliy AI yechimlarini birgalikda rivojlantirish.
8. EPS Ventures
Davlat: Malayziya
Yo‘nalish: IT outsourcing, konsalting va dastlabki bosqichdagi texnologik investitsiyalar.
EPS Ventures O‘zbekistonni IT eksporti uchun strategik markaz sifatida ko‘radi. Fond FinTech va AI loyihalariga e’tibor qaratib, yosh mutaxassislarni qo‘llab-quvvatlaydi.
9. AMKM Investments
Davlat: Birlashgan Arab Amirliklari
Yo‘nalish: FinTech, SaaS, AR/VR, gaming, biotech va sog‘liqni saqlash texnologiyalari.
Shayx Ahmad bin Mana Al Maqtumga qarashli bu private fond to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarmoyalar bilan bir qatorda Silikon vodiysi fondlari bilan ham hamkorlik qiladi. Portfelida Turkmaniston va boshqa mintaqaviy loyihalar mavjud.
10. 500 Global
Davlat: AQSh
Yo‘nalish: SaaS, FinTech, EdTech, AI va ConsumerTech.
Dunyoning eng yirik erta bosqich fondlaridan biri bo‘lib, Yaya (Qozog‘iston) va IMAN Invest (O‘zbekiston) startaplarini qo‘llab-quvvatlagan. Shuningdek, 500 Global Markaziy Osiyoda akseleratsiya dasturlarini yo‘lga qo‘ygan.
11. Y Combinator
Davlat: AQSh
Yo‘nalish: Global miqyosda kengayish salohiyatiga ega texnologik mahsulotlar.
Y Combinator Markaziy Osiyodan kelgan startaplar uchun ochiq. Nozomio va Leaping AI (Qozog‘iston) — bu dasturdan muvaffaqiyatli o‘tgan mintaqaviy loyihalardan.
Ishtirokchilar $500 minggacha sarmoya, mentorlik va Silikon vodiysi investorlar tarmog‘iga kirish imkoniyatini oladilar.
Nima uchun bu muhim
Xalqaro fondlarning kirib kelishi Markaziy Osiyoning innovatsion iqtisodiyotida sistematik o‘zgarish boshlanganini anglatadi.
Bu investorlar nafaqat kapital, balki mentorlik, texnik tajriba va global bozor aloqalarini ham olib kelmoqda.
O‘zbekiston va qo‘shni davlatlar uchun bu jarayon mahalliy salohiyatni global miqyosda kengaytiriladigan startaplarga aylantirish imkonini beradi. Eng faol o‘sayotgan sohalar: AI, HealthTech, FinTech, SaaS va o‘yin texnologiyalari. Agar fondlar mintaqada ofislar ochsa yoki lokal akseleratorlar bilan ishlasa, Markaziy Osiyo endi “yangi bozor” emas — global innovatsiya xaritasining bir qismi bo‘ladi.
Bugungi kunda Markaziy Osiyo startap asoschilari o‘n yil avvalgi Sharqiy Yevropa tadbirkorlariga o‘xshaydi — iste’dodga boy, lekin endi global e’tiborda. Kelajakdagi yirik texnologik kompaniyalar — aynan shu hududda, mahalliy tushuncha va global ambitsiya kesishgan nuqtada paydo bo‘ladi. a ularni qo‘llab-quvvatlayotgan fondlar — hozir mintaqaning yangi innovatsion tarixini yozmoqda.
