Hujjat kapital bozorini xalqaro standartlarga moslashtirish, investorlar uchun yangi moliyaviy instrumentlarni joriy etish hamda bozor infratuzilmasini modernizatsiya qilishni nazarda tutadi. Qonun loyihasiga ko‘ra, O‘zbekistonda bir qator yangi moliyaviy instrumentlar paydo bo‘ladi:
- Sukuk (islom obligatsiyalari);
- Barqaror rivojlanish obligatsiyalari;
- Qoplangan obligatsiyalar;
- Sekyuritizatsiyalangan obligatsiyalar.
Mazkur vositalar investorlar va kompaniyalarga kapital jalb qilishning yangi mexanizmlarini taklif qiladi hamda moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish imkonini beradi. Muhokamalar davomida deputatlar qonun loyihasining bir qator muhim jihatlariga e’tibor qaratdi. Hujjat:
- investorlar huquqlarini himoya qilish tizimini kuchaytiradi;
- kompaniyalar uchun axborotni oshkor etish talablarini kuchaytiradi;
- korporativ boshqaruv standartlarini yaxshilaydi;
- kapital bozori infratuzilmasining shaffofligini oshiradi.
Bundan tashqari, bozor regulyatori vakolatlarini xalqaro standartlarga moslashtirish rejalashtirilmoqda. Qonun loyihasida O‘zbekiston kapital bozori regulyatori faoliyatini Qimmatli qog‘ozlar komissiyalari bo‘yicha xalqaro tashkilot (IOSCO) tamoyillariga moslashtirish ham nazarda tutilgan.
IOSCO qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga soluvchi regulyatorlarni birlashtiruvchi dunyodagi eng yirik xalqaro tashkilot hisoblanadi. Uning tamoyillari investorlarni himoya qilish, bozor shaffofligini ta’minlash va moliyaviy tizim barqarorligini mustahkamlashga qaratilgan.
Shuningdek, Markaziy depozitariy hamda reyting agentliklari faoliyatini takomillashtirish rejalashtirilmoqda. Qonun loyihasidagi eng muhim yangiliklardan biri — sukuk instrumentining joriy etilishidir.
Sukuk odatiy obligatsiyalardan farqli ravishda foiz asosida emas, balki real aktiv yoki loyiha bilan bog‘langan islomiy moliyalashtirish instrumenti hisoblanadi. Bu esa islom moliyasi tamoyillariga amal qiluvchi investorlar uchun O‘zbekiston bozoriga kirish imkoniyatlarini kengaytiradi.
So‘nggi oylarda ushbu yo‘nalish davlat darajasida ustuvor vazifalardan biriga aylangan. Iyun oyida Prezidentga taqdim etilgan kapital bozorini rivojlantirish bo‘yicha taqdimotda ilk bor sukuk chiqarish uchun zarur huquqiy asoslarni yaratish vazifasi belgilangan edi.
Shuningdek, iyul oyida Toshkentda o‘tkazilgan MDH Islom bankchiligi va moliyasi forumida Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (NAPP) vakillari O‘zbekistonda sukuk instrumentlariga xalqaro investorlar qiziqishi ortib borayotganini ta’kidlagan. Qonun loyihasi to‘liq qabul qilinib amaliyotga tatbiq etilgach:
- kapital jalb qilish imkoniyatlari kengayadi;
- mahalliy va xorijiy investorlar uchun yangi investitsiya instrumentlari paydo bo‘ladi;
- kapital bozori xalqaro standartlarga yanada yaqinlashadi;
- investorlar huquqlarini himoya qilish mexanizmlari kuchayadi;
- O‘zbekiston iqtisodiyotiga xususiy investitsiyalarni jalb qilish imkoniyatlari ortadi.
Hozircha qonun loyihasi qabul qilindi, endilikda u parlamentda keyingi o‘qishlarda ko‘rib chiqiladi va yakuniy qabul qilinishidan oldin zarur takomillashtirishlar kiritilishi mumkin.
