Bloomberg nashrida O‘zbekiston haqida noodatiy hajmda, chuqur tahliliy maqola e’lon qilindi. Bu safar mavzu odatdagidek qisqa yangiliklar emas, balki to‘liq kontekstli, faktlarga boy iqtisodiy sharh bo‘ldi. Maqola, avvalo, xorijiy investorlar uchun yozilgan — O‘zbekiston qanday islohotlar o‘tkazayotgani va qanday imkoniyatlar paydo bo‘layotganini tushuntiradi. Ammo unda biz, bu o‘zgarishlar ichida yashayotganlar uchun ham juda muhim ma’no bor: mamlakat endi o‘zini boshqacha tasavvur qila boshladi.
Yangi iqtisodiy xaritada O‘zbekiston
Bloomberg ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston bu yil tarixidagi eng katta investitsiya oqimini jalb qilmoqda. To‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar (FDI) hajmi 2024-yildagi $11,9 milliarddan 2025-yilda $42 milliardga yetishi kutilmoqda. Bu raqam — mamlakatning iqtisodiy izolyatsiyadan chiqib, global kapital bozorlarida o‘z o‘rnini topayotganini bildiradi.
Bu jarayonni dunyoning eng yirik moliyaviy institutlari tasdiqlamoqda: Citibank, JPMorgan, Franklin Templeton va ACWA Power kabi kompaniyalar Toshkentda ofis ochdi. Saudiya Arabistonining ACWA Power kompaniyasi O‘zbekistonda $15 milliardlik qayta tiklanuvchi energiya loyihalarini amalga oshirmoqda — bu uning o‘z yurtidan tashqari eng katta bozori. Yangi avlod kompaniyalari — TBC Bank, Uzum, Payme — esa fintech sektorini mamlakatda iqtisodiy o‘sish drayveriga aylantirmoqda.
Korzinka: qo‘rquvdan o‘sishga
Maqolada shuningdek Zafar Xashimov va Korzinka tarmog‘i misolida ifodalangan o‘zgarish hikoyasi ham aytib o’tilgan. 1996–2006-yillar oralig‘ida Korzinka atigi 18 ta do‘kon ochgan. Sabab oddiy — o‘sha davrda tez o‘sish “xavfli” edi, haddan tashqari muvaffaqiyat “e’tibor tortuvchi” deb hisoblanardi.
Ammo 2016-yildan keyingi siyosiy va iqtisodiy islohotlar bilan bu paradigma butunlay o‘zgardi. Valyuta liberallashdi, biznesga cheklovlar yumshadi, kapital harakati ochildi. Natijada Korzinka so‘nggi to‘qqiz yilda 170 dan ortiq yangi do‘kon ochdi, yaqinda esa mintaqadagi eng yirik oziq-ovqat logistika markazini ishga tushirdi. Bu kengayish $100 million xorijiy investitsiya hisobiga amalga oshgan — 2017-yilgi valyuta islohatisiz bu deyarli imkonsiz bo‘lardi.
“Biz ilgari haddan tashqari o‘sishdan cho‘chirdik. Endi esa bu yerda katta imkoniyatlar bor,” — deydi Xashimov Bloomberg’ga bergan intervyusida.
Yopiq tizimdan ochiq iqtisodiyotga
Bloomberg tahliliga ko‘ra, burilish nuqtasi 2016-yilda yuz berdi — Prezident Shavkat Mirziyoyev hokimiyatga kelgach, mamlakat valyuta kursini erkinlashtirdi, investitsiya va savdo yo‘llarini ochdi, qo‘shnilar bilan diplomatik munosabatlarni normallashtirdi.
Bu siyosiy burilish iqtisodiy o‘sishga kuchli turtki berdi. O‘zbekiston iqtisodiyoti 2020-yildan beri ikki baravar o‘sib, $100 milliard chegarasidan oshdi. Bu o‘sishning asosiy drayverlari — oltin eksporti, energetika sektori, va ayniqsa fintech sanoatidir. Bloomberg qayd etadi: O‘zbekiston endi nafaqat mintaqaviy o‘yinchi, balki global kapital oqimining yangi yo‘nalishi sifatida ko‘rilmoqda.
Risklar mavjud, ammo ular boshqarilmoqda
«O‘zbekiston hali to‘liq shakllangan iqtisod emas, balki “frontier market” — yuqori o‘sish salohiyatiga ega, ammo hali to‘liq barqarorlik bosqichiga chiqmagan bozor. Shunga qaramay, xalqaro reyting agentliklari ishonch bildirmoqda: S&P Global Ratings bu yil mamlakatning reytingini “barqaror”dan “ijobiy”ga o‘zgartirdi», — deyiladi maqolada.
JPMorgan tahlilchisi Zsolt Pappning so‘zlariga ko‘ra, hozirgi bozor baholari allaqachon O‘zbekistonning islohotlardan kutayotgan natijalarini “narxga kiritgan”. Endi muhim savol — bu islohotlar amalda qanday davom etadi.
Bloombergning xulosasi aniq: risklar bor, lekin ular boshqariladigan. Bu investorlar uchun eng muhim signal — tizim endi muammolarni yashirmayapti, ularni hal etish mexanizmlarini shakllantiryapti.
Yangi avlod va yangi tafakkur
Bloomberg maqolasida o‘zgarishlar faqat iqtisodda emas, balki boshqaruv madaniyatida ham aks etgani ta’kidlanadi. Mansurjon Rasulev (Investitsiyalarni ilgari surish agentligi rahbari) va Nozima Davletova (Prezident Administratsiyasi) misolida yangi avlod amaldorlari tilga olinadi. Ular mamlakatdagi yangi ochiqlik, mas’uliyat va gender tengligi madaniyatining shakllanishini ifodalaydi.
“Oldin ayollar zarur emas deb hisoblanardi. Endi esa biz qonunlarni o‘zgartirayapmiz,” — deydi Davletova Bloomberg’ga.
Bu tafakkur o‘zgarishi iqtisodiy o‘sish bilan bir qatorda ijtimoiy modernizatsiyaning ham belgisi.
Bloombergning xulosasi: o‘zgarishlar ortga qaytmaydi
Maqola Zafar Xashimovning fikri bilan yakunlanadi:
“O‘zbekistonda risklar bor, lekin ular boshqariladigan. Muhimi — o‘zgarishlar ortga qaytmaydi.”
Bu so‘zlar, aslida, bugungi O‘zbekiston ruhini ifodalaydi. Qo‘rquvdan ishonchga, yopiq tizimdan ochiq iqtisodiyotga, cheklangan biznesdan global o‘sishga — bu transformatsiya endi qaytarilmaydi. O‘zbekiston bugun global iqtisodiyot xaritasida riskli, ammo o‘zgarishlarni boshqarayotgan mamlakat sifatida tanilmoqda. Va bu — har qanday investitsiya bozorida eng muhim omil: ishonch.
